داك و دڵنگ چوی بناسێگ كولتووری

شفق نيوز

و ئه‌ڵسان و نيشتن رووژانه ئه‌ی جووره كاره‌يلێگ ديارن تا چ بره‌سێگه‌ دڵنگ له‌ وه‌ر كردنيان. وه‌ راسی ئه‌گه‌ر چه‌وێگ بخه‌يمه مێژووا، هه‌ر نه‌ته‌وه‌ێگ له‌ بووت دڵنگ له‌ وه‌ر كردنيان له‌ هه‌ر دو ره‌گه‌ز ما و نێر، جنگ تايبه‌ته‌ وه‌ خوه‌يان دێرن. وه‌ل يه‌گا ته‌ماشای جنگه‌يليان كه‌يد‌، يه‌ی سه‌ر ئويشی ئه‌ی دڵنگه‌ نيشانه‌ فلان نه‌ته‌وه‌ يا مه‌ردم فلان وڵاته‌!. ئه‌ی دڵنگه‌يله‌ وه‌ختێگ خاس به‌روارديان گريمن، جوور ديوراننيان و له‌ وه‌ر كردنيان، په‌يوه‌ندێگ بته‌وه‌ێگ وه‌ل ژيانگايانا و باردوخ جوگرافيايی ئه‌و جيه‌گ هانه‌ تی ديڕێد.  ئه‌را نموونه‌، ئه‌گه‌ر سه‌ير جنگ بڕێگ له‌ وڵاته‌يلێگ زمسانێ سه‌رد دێرن و وه‌فر له‌ تێان فره‌ وه‌ارێد و جوگرافيای وڵاته‌گه‌يش كويه‌و كه‌شيه‌ و كه‌ن كه‌و‌س فرێه‌گ دێرێد و ڕيه‌و بانيشێ سه‌خته‌ و چوين ژيان كردنيش له‌وره‌ قورسه‌، داك و دڵنگ ئه‌ی نه‌ته‌وه‌ وه‌ل بار جوگرافی ئه‌ی شوێنه‌ له‌ وڵاته‌ بايه‌د بگونجێد.

ئمجا، ئه‌گه‌ر له‌ باوه‌ت مێژووه‌و خاس بزانيم و شاره‌زا بويمن و نه‌ته‌وه‌يل جياوه‌ جيا بناسيمن وه‌ تايبه‌ت له‌ بووت دڵنگ له‌ وه‌ر كردن، هه‌ چوی دڵنگ كوردی(رانك و چۆغه‌لی) وه‌ بويش سۆرانی، (په‌شمه‌ و به‌رگيزی) وه‌ بويش كرمانجی وه‌ پێ ئويشن. هه‌رئه‌و جووره‌گ زانين، ئه‌ی داك و دڵنگ كورديه‌ ك باسيان كرديمن،هه‌ يه‌كێگن و له‌ چه‌ن پارچه‌ پێكهاتنه، چوی: رانك و چۆغه، شال، كڵاو و له‌چگ‌ يه ‌ئه‌ر‌ا پيايه‌يل. وه‌لێ، ئه‌را ئافره‌ت دڵنگ كوردی تايبه‌تمه‌ندی خوه‌ی دێرێد و ئه‌گه‌ر  بنوڕيمه‌ پێان، ئه‌وا‌نه‌گ وه زاراوه‌ی سۆرانی قسيه‌ ته‌قنن،‌ هه‌ چوين وانه‌سن كه وه‌ زاراوه‌ی كرمانجی قسيه‌ كه‌ن. وه‌ڵێ، وه‌ گێشتێ وه‌ يه‌ك شێوه‌ رووخسار و ڕه‌نگ كوردی نيشان ده‌ن. ئه‌را يه‌سه‌ ئويشم: فره‌ فره‌ گرنگه‌ وه‌ی داك و دڵنگ و پرتاڵ كورديه‌، بايه‌خ و گرنگی فرتره‌كێگ به‌يمن.

وه‌ی جوره‌ بكريه‌يه‌د كه له‌ رووژه‌يل تاتيل و ته‌نانه‌تيش رووژه‌يل تريش ئه‌ی پرتاڵه‌يل بكريه‌نه‌ وه‌ر، چوين ك ئه‌گه‌ر وه‌پێان گرنگی نه‌يم، له‌وانه‌يه‌ وه‌ره‌و له‌ ناوچێن بچن!.

فره‌ له‌ ئه‌و دڵنگ دويرنه‌يل كورديه، له‌ كاناله‌يل ڕه‌ساننه‌و وه‌قتێگ وه‌ليان ديدار كه‌ن، باس له‌ كه‌مه‌و بوين خواست و دويرانن ئه‌ی جووره‌ دڵنگه‌يل كه‌ن. وه‌ڵێ هه‌ر ئه‌و جووره‌گ وه‌تيمن، بناسێگ نه‌ته‌وه‌گه‌مان و ئه‌گه‌ر بچووده‌ وڵاتێگ و ته‌نيا ئه‌ی پرتاڵه‌ بكه‌ێده‌و وه‌ر، يه‌كم جار كورده‌يلێگ هانه‌ ئه‌‌و وڵاته‌ وه‌ره‌و پێت تيه‌ن وهه‌ چوی بنگه‌يگ له‌ وڵات، خاك و ميلكان و نه‌ته‌وه‌ ته‌ك له‌ لێت ده‌نه‌و وه‌ر. ئه‌را يه‌يشه‌‌ فره‌ گرنگه ك حكوومه‌ت هه‌رێم كوردستان فێشتره‌ك بايخ به‌يده‌ ئه‌ی باوه‌ته‌و مه‌ردم هان به‌يد وه‌ره‌و داك و دڵنگ تا له‌ ڕيه‌يل جيا وه‌ جياوه‌و فره‌تره‌ك ئه‌ی كاره‌ گه‌شه‌ بكه‌ێد و كولتورمان وه‌ره‌ لاوازی نه‌چوودو. له‌ هويرمانيش نه‌چوود كه يه‌ مێژوو باوگ و باپيره‌يلمانه‌و وه‌رده‌وام شاقزی وه‌ پێه‌و بكه‌يم.