هه‌نای ئاشتی بنيات ئه‌نه‌ێم كووتايی وه‌ جه‌نگه‌يل ئه‌يه‌ێد

شفق نيوز

ئى حاڵه‌تيشه‌ له‌ هه‌مان وه‌خت ئه‌را جه‌نگ و ئاشتی و ناكوويه‌يل و كيشمه‌كيشه‌يل جياجيايش ئه‌دێ، ئمجا ئه‌گه‌ر بڕێگ له‌ دارايی گشتی له‌ هه‌ر ده‌وڵه‌تيگ ته‌رخان كريا له‌وه‌ر بنياتناين ئاشتی و دروسكردنی و بڵاوكردنه‌وه‌ی رووشنهويری ئاشتی و وه‌خشين و ژيان هاوبه‌ش له‌ جيای خه‌رجكردنی له‌بان سه‌ندن چه‌ك، ئه‌وه‌ بيگومان هويچ جه‌نگيگ ناكه‌فێده‌وه‌و گه‌ناته‌كارييش په‌يا نادێ.

هيز ده‌وڵه‌ته‌يل و كومه‌ڵگايه‌يل هه‌ميشه‌ ها له‌ ئاشتی نه‌ك له‌ هيز سه‌ربازی، وه‌ل ئه‌وه‌يشا جارجاريگ هيزه‌يل چه‌كدار ئه‌گه‌ر نه‌ونه‌ سيستميگ سياسی فه‌رمانڕه‌وای ديموكراسی وه‌ شيوه‌ی خواستيگ، ئه‌وه‌ له‌ی حاڵه‌ته‌ بوونه‌ كه‌ره‌سه‌يل سياسی، يه‌يش مانای ئه‌وه‌سه‌ ك سيستم سياسی و سه‌ركرده‌يل سياسی و كومه‌ڵايه‌تی وه‌گشتی راسه‌وخۆ وه‌رپرسن له‌ رينماييكردن ملله‌ت وه‌ره‌و ژيان هاوبه‌ش و له‌يه‌كوه‌خشين، ك يه‌يش هه‌وه‌جه‌ وه‌ ئازايه‌تی و جورئه‌ت و هيز ئيراده‌ و حاشا له‌ خودپه‌رسی و ئاماده‌گی ئه‌را ته‌نازول ديرێد له‌وه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی گشتی و له‌ هه‌مان وه‌خت له‌گشت حاڵه‌تيگ جوور به‌رژه‌وه‌ندييگ ئنسانييش تاريف ئه‌كريه‌ێد.

ئی مه‌سه‌له‌يشه‌ وه‌ ته‌مامی جيوه‌جی ئه‌دێ له‌ ئۆپۆزسيۆنيش، چوينكه‌ هاوبه‌شی و به‌رژه‌وه‌نديه‌يل باڵايگيش هه‌س ئه‌را هه‌ر ده‌وڵه‌ت و كومه‌ڵگايگ ك بايه‌سه‌ وه‌ هويچ شيوه‌يگ سه‌رپيچی له‌لی نه‌كريه‌ێد و ئه‌گه‌ر هه‌وه‌جه‌يش داشت خاستر ئه‌وه‌سه‌ ئه‌را ملله‌تيش ئاشكرا بكريه‌يد تا‌ باوه‌ته‌گه‌ يه‌كلاوه‌ بكا.

سه‌ركردايه‌تيه‌يل رۆڵ پايه‌داريگ ديرن له‌ وه‌ديهاوردن ئلشتی له‌ناونی ملله‌ته‌يل و ده‌وڵه‌ته‌يل و كومه‌ڵگايه‌يل، مێژوويش سه‌ركرده‌يليگ جوور غاندی و مانديلا و بارزانی و سه‌ركرده‌يل تر ئه‌خاده‌ هويرمان ك بنه‌مايگ له‌ ئاشتی وه‌رگرتن وه‌خاتر وه‌ده‌سهاوردن مافه‌يل و هيمانيش سه‌رك بارزانی هه‌ر ئه‌و ريڕه‌وه‌ گرتگه‌ له‌ كيشه‌ی سه‌روه‌خوه‌يی كوردستان عراق وه‌ له‌يه‌كڕه‌سينه‌وه‌و چاره‌سه‌ر ئاشتی وه‌ل به‌غدا.

مه‌سه‌له‌ی بنياتناين ئاشتی له‌ مه‌سه‌له‌ی دروسكردن ئاشتی سه‌ختتره‌، چونيكه‌ فراوانتر و گشتگيرتره‌ و هه‌وه‌جه‌ وه‌ وه‌خت فيشتر ديرێد، هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ پشت وه‌ سيستم سياسی فه‌رمانڕه‌وا و ئيراده‌ی ديرێد له‌ چه‌سپانن و په‌ره‌داين بنه‌مايه‌يلی وه‌ وه‌رده‌وامی ك له‌ جيوه‌جيكردن دادگه‌ری كومه‌ڵايه‌تی و پڕه‌وكردن بۆشايه‌يل ناونی پيكهاته‌يل جياجيای كومه‌ڵگا و جيوه‌جيكردن كه‌مترين ئاسته‌يل گوزران و مقه‌يه‌تيكردن كرامه‌ت ئاده‌ميزاد ده‌س وه‌پی ئه‌كا.

من كوردستان وه‌ خاسترين نموونه‌ دانه‌م ئه‌را ئی مه‌سه‌له‌، چوينكه‌ ته‌نيا هه‌رێميگه‌ له‌ خوه‌رهه‌ڵات ناوين ك گشت كه‌سيگ ئه‌تويه‌نێد له‌تی بژيه‌ێد وه‌بی جياوازی ره‌گه‌زی و ئايينی، هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ بايه‌سه‌ له‌بان كومه‌ڵگای ناوده‌وڵه‌تی مقه‌يه‌تی له‌ هه‌رێم كوردستان و ئه‌زموونه‌گه‌ی بكه‌ن، عراقيش ئه‌تويه‌نێد نه‌ف له‌ی ئه‌زموونه‌ وه‌ربگرێد له‌ مه‌سه‌له‌ی نه‌هيشتن كيشمه‌كيش تايفی مه‌زه‌وی.

خێر چشتيگه‌ بنه‌ڕه‌تی له‌ ئاده‌ميزاد نه‌ك شه‌ڕ، وه‌ل ئه‌وه‌يشا نه‌بايه‌د بته‌ويه‌نيم چاره‌سه‌ر خراوی وه‌ خراوی بكه‌يم، يا خوسه‌و كينه‌ت وه‌ هه‌مان شيوه‌ جوور ئه‌وه‌گ غاندی ئويشێد، ئمجا هه‌نای ك نيلسون مانديلا ئازاد كريا وت: بايه‌سه‌ كينه‌ت بخه‌يمنه‌ كنار و نه‌بايه‌د تا ئه‌به‌د زيندانيكرياگ بويم.

بارزانی نه‌مريش ئويشێد: ئيمه‌ هويچ وه‌ختيگ جه‌نگ وه‌ل عه‌ره‌ب ناكه‌يم، عه‌ره‌ب برامانه‌و سه‌دان ساڵ وه‌ليانا ژيايمه‌و ژيه‌يميش وه‌ليانا و ئوميدمان ئه‌وه‌سه‌ تا ئه‌به‌د وه‌ليانا بژيه‌يم.

ئيمه‌ ناڵنيم وه‌ده‌س نه‌وين ستراتيجيه‌تيگ گشتگير ئه‌را بنياتناين ئاشتی له‌ ناوچه‌گه‌ وه‌شيوه‌يگ گشتی، ئه‌ويش وه‌ بوونه‌ی نه‌وين ئيراده‌يگ راسكانی و زاڵبوين له‌بان به‌رژه‌وه‌نديه‌يل كز له‌بان ئنشانيه‌ت گشتی و وجوود زوڵم ده‌رهه‌ق وه‌ ملله‌ت ناوچه‌گه‌و له‌وانه‌يش ريككه‌فتن سايكس بيكۆ ك له‌بان هساو ملله‌ت كوردستان ئه‌نجام دريا و ئسپات شكه‌ست خوه‌ی كرد له‌ ئيسه‌ له‌شوون وه‌سه‌رچگن سه‌د ساڵ له‌بانی.

هويچ وه‌ختيگ ئاشتی وه‌ سياسه‌ت ناكريه‌ێد، چوينكه‌ ئه‌يه‌ ئه‌دێده‌ دژ ريڕه‌و مقه‌يه‌تيكردن له‌ كرامه‌ت ئاده‌ميزاد وه‌بی جياوازی، ئمجا له‌بان ئی بنه‌مايشه‌ بايه‌سه‌ يای بگريم ك چوين بنيات ئاشتی بنه‌يم و گام يه‌كه‌ميش له‌ خود ئاده‌ميزاد و خيزانه‌و ده‌س وه‌پی ئه‌كاو دوياخر جيواز ئه‌دێ ئه‌را لايه‌نه‌يل كومه‌ڵگاو سيستم حوكم، ك ئيمه‌يش فريه‌ كاريگه‌ريم وه‌ی مه‌سه‌له‌و مه‌ينه‌تی نه‌وه‌يل ئاينده‌يش هه‌ڵگريم ئه‌گه‌ر له‌ حاڵه‌تيگ نه‌تويه‌نيم چاره‌سه‌ر كيشه‌يلمان بكه‌يم.

به‌شار كيكی