به‌لیه‌ك، گیایگ سروشتى و فره‌ نه‌فداریگ

شفق نيوز

جه‌هان په‌خشه‌و بویه‌ له‌وه‌ر خاتر گرنگى یا ئه‌همیه‌تى. ناوه‌ زانستیه‌گه‌ى(Glaycyrrhiza glabra)، سه‌ر وه‌ خیزان باقله‌مه‌نیه‌.

به‌لیه‌ك هه‌ر له‌ كویه‌نه‌وه‌ گرنگى وه‌پى دریاگه‌و جویر ده‌رمان هاوردنه‌سى كار ئه‌را چاره‌سه‌ر دڵه‌كزه‌و ژان گه‌یه‌ یا مه‌عیده‌(قورحه‌)، ئه‌ویش وه‌بوونه‌ى ئه‌و مادده‌ى گلسرینه‌ له‌تى ك یه‌یش جویر مادده‌ى كاربن ئوكسالون ئه‌را ئه‌و مه‌به‌سه‌ وه‌كار تیه‌یگ ك له‌ساڵ 1923 له‌لایه‌ن دكتۆر و شاره‌زایه‌یل مه‌یدان پزیشكى گرنگى به‌لیه‌ك ده‌ركه‌فت و ئاشكرا كریا. وه‌ل ئه‌وه‌یشا زانایه‌یل عه‌ره‌بیش وه‌ك ئبن سیناو ئبن بیتار باس له‌ نه‌ف ئى به‌لیه‌كه‌ كردنه‌ ك پیكهاتگه‌ له‌(سوس).

له‌ساڵ 1955 – 1960 ده‌ركه‌فت ك مادده‌ى glaycerrgisic acid ك جووره‌ ترشیگه‌ له‌ ساق به‌لیه‌ك وجوود دیریگ و جویر مادده‌ى كورتیزون پزیشیكیه‌و ئه‌را پاكه‌وكردن و چاره‌سه‌ر زه‌خم تیه‌ریه‌یگه‌ كار، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش مادده‌ى كامیتداس ك مادده‌یگ سابونیه‌ له‌لى ده‌ركریه‌یگ و ئه‌را چاره‌سه‌ر قورحه‌ى گه‌یه‌ وه‌كار تیه‌یگ .

له‌یرا قانجازه‌یل به‌لیه‌ك خه‌یمنه‌ڕوى:

1- تیه‌ریه‌یگه‌ كار ئه‌را چاره‌سه‌ر قورحه‌ى گه‌یه‌، ئه‌ویش وه‌ گرتنه‌وه‌ى مادده‌گه‌ وه‌ل كوڵانن ئه‌وه‌گه‌ى و سه‌ردكردنه‌وه‌ى.

2- ئاسانه‌وكردن تاویانه‌وه‌ یا هه‌زم و ئاره‌زووكردن ئه‌را خواردن.

3- چاره‌سه‌ره‌ ئه‌را ئه‌و كه‌سه‌یله‌ ك نه‌خوه‌شى شه‌كه‌ر دیرن.

4- وه‌ سه‌به‌ب وجوود مادده‌ى چالاك له‌تى ئه‌را چاره‌سه‌ر ڕۆماتیزم وه‌كار تیه‌یگ .

5- ئه‌را ئازاوه‌كردن له‌ش تیه‌ریه‌یگه‌ كار وه‌ بوونه‌ى وجوود شوورى له‌تى.

6- وه‌كار تیه‌یگ ئه‌را چاره‌سه‌ر نه‌خوه‌شیه‌یل  ده‌ماخ  و ئارامه‌وكردنیان.

7- وه‌كار تیه‌یگ ئه‌را نه‌خوه‌شیه‌یل پووس.

8- وه‌كار تیه‌یگ ئه‌را چاره‌سه‌ر نه‌خوه‌شى ته‌نگه‌نه‌فه‌سى و په‌نام قوڕگ.

9- چاره‌سه‌ره‌ ئه‌را ڕیكه‌وكردن وه‌خته‌یل خه‌و ئه‌را ئه‌و كه‌سه‌یله‌ ك تویش بیخه‌وى تیه‌ن و خه‌فتیان كه‌مه‌.

10 چاره‌سه‌ره‌ ئه‌را تاواننه‌وه‌ى كوچگ له‌ گورچگ و زیخ له‌ میزڵدان، ئه‌ویش وه‌ كوڵاننى و پاڵین وه‌شیوه‌ى پاك وپرچیگ .

وه‌ل ئه‌وه‌یشا خواردن په‌رداخیگ له‌ ئاوه‌گه‌ى ڕووژانه‌ وه‌ل هه‌ر تاقیگ نانخواردنا بووگه‌ هووكار دویره‌وكه‌فتن نه‌خوه‌شى له‌ له‌ش ئاده‌میزاد.

 

سه‌رچاوه‌: كوردماكس