تام وه‌رگرتن له‌جوانى

شفق نيوز

سایكۆلۆژیانه‌ ئه‌را ئه‌و په‌یوه‌ندیه‌ ك ئه‌و دو چه‌مكه‌ به‌سیگه‌ یه‌كه‌وه‌، ئنجا سه‌ره‌تا با بزانیم تام وه‌رگرتن ماناى چه‌ ده‌یگ؟

ئه‌گه‌ر بچیمنه‌ دویاوه‌ ئه‌را بنه‌ڕه‌ت وشه‌ى(تام، تام له‌لى وه‌رگرت، تامى كرد)، دوینیم وه‌ ماناى هه‌واڵ تامكردنى تیه‌یگ له‌ڕى زووانه‌وه‌، دى ئه‌و چشته‌ شرین یا تیه‌ڵ و ترش بووگ هه‌ر تامكردنه‌. ئامانج له‌و هه‌واڵیشه‌ بڕیارداینه‌ له‌بان قیمه‌ت چشته‌گه‌، ماناى ئه‌وه‌سه‌ تام وه‌رگرتن له‌ سه‌ره‌تاوه‌ پرووسه‌یگ بنه‌ڕه‌تیه‌و په‌یوه‌سه‌ وه‌ چشته‌یل ماددیى یا جواوداینه‌یل فسیۆلۆژیه‌گه‌یه‌و دویاخریش ئه‌را چشته‌یل نامادیه‌یلیش دریژه‌و بویه‌و جویر مه‌ردم و دیارده‌یلیش گرته‌سه‌وه‌.

ئیمه‌ له‌ژیان رووژانه‌ى خوه‌مان ئه‌را جیاكردنه‌وه‌ى تاكه‌ كه‌سه‌یل له‌ یه‌كترى فره‌جار په‌نا به‌یمنه‌ وه‌ر مه‌سه‌له‌ى تام وه‌رگرتن و ئویشیم: فڵانه‌كه‌س تام وه‌رگریگ  و فڵانیش تام ناكا، ته‌نانه‌ت تام وه‌رگرتن بویه‌سه‌ قیمه‌تیگ  ك وه‌ بوونه‌یه‌وه‌ ره‌فتار و ڕوخسار شیواز مامڵه‌كردن مه‌ردم وه‌ل چشته‌یلا وه‌پى سه‌نگ كریه‌ن و قیمه‌ت ئه‌ڕایان نریه‌یگ ، ماناى ئه‌وه‌سه‌ تام وه‌رگرتن له‌ جواوه‌ فسیۆلۆژیه‌گه‌ په‌ڕیه‌سه‌وه‌و ڕه‌سیه‌سه‌ جواو سایكۆلۆژى، وه‌یه‌یش پرووسه‌ى هسكردن په‌ڕانه‌سه‌وه‌و جیواز كریاگه‌ ئه‌را پرووسه‌ى په‌یبردن. چوینكه‌ پرووسه‌ى هسكردن پیكهاتگه‌ له‌ وزه‌ یا تاقه‌ى زنگه‌وكه‌ر وه‌ك(رووشنایى، ده‌نگ ، گه‌رمى)له‌لایه‌ن ئه‌ندام هسكردن و دویاخریش جیوازبوین ئه‌و وزه‌ له‌ڕى ده‌مار هسیه‌وه‌ ئه‌را ناوه‌ند مه‌ژگ تایبه‌ت وه‌خوه‌ى. وه‌لى په‌یبردن ئه‌و پرووسه‌سه‌ ك وه‌ بوونه‌یه‌وه‌ ئه‌و زانیاریه‌یل وه‌رگیریاگه‌ له‌ جه‌هان ده‌ره‌كیه‌وه‌ ڕیكخه‌یم و له‌یه‌كیه‌و ده‌یم، یا پیكهاتگه‌ له‌ پرووسه‌یگ مه‌ژگى یا ده‌ماغى ك ریكخستن و له‌یه‌كه‌وداین مه‌سه‌له‌ى زانیاریه‌یل هه‌ستى گریگه‌ خوه‌ى و مانا ئه‌ڕایان دانه‌یگ . یا تویه‌نیم بویشیم:قه‌یرى پرووسه‌ى هه‌ستیه‌ ك وه‌ بوونه‌یانه‌وه‌ ناسین و ریكخستن و شیه‌وكردن له‌مه‌ژگ ئه‌نجام دریه‌یگ و مانا به‌خشیگه‌ ئه‌و هس وه‌پیكریاگه‌یله‌ ك له‌ژینگه‌ى ده‌ره‌كیه‌وه‌ هاتنه‌و له‌لایه‌ن ئه‌ندامه‌یل هسه‌وه‌ بریانه‌.

یه‌یش ماناى ئه‌وه‌ ده‌یگ ك په‌یبردن پرووسه‌یگ سه‌ره‌كى تام وه‌رگرتنه‌و ئه‌و مسته‌ڵحه‌سه‌ ك ئشاره‌ت وه‌ تواناى ئاده‌میزاد ده‌یگ  ئه‌را وه‌كارهاوردن میكانیزم یا ئالیه‌ته‌یل هسكردن وه‌ مه‌به‌س له‌یه‌كه‌وداین و فامستن مه‌ردم له‌ڕویداگ و چشته‌یل، ئنجا په‌یبردن و تام وه‌رگرتنیش بیجگه‌ ئه‌وه‌ك پرووسه‌ى فسیۆلۆژى و سایكۆلۆژیه‌یل سه‌ختیش گریگه‌ خوه‌ى، فره‌جاریش له‌یوا له‌یه‌كه‌و دریه‌یگ ك جواودانه‌وه‌ى سایكۆلۆژیه‌و له‌ هه‌مان وه‌خت جواودانه‌وه‌یگ ئه‌و كه‌سایه‌تیه‌سه‌ ك خاوه‌ن ئه‌زموون و ئاره‌زوو و یادگارى و ئه‌ڕاى چوین ده‌روینى هسكرنه‌سه‌. یه‌یش بیجگه‌ ئه‌وه‌ك ئاده‌میزاده‌گه‌ ئاره‌زوویگ سایكۆلۆژى دیریگ ئه‌را دوینستن ئه‌و چشته‌ ك وه‌ دوینستنى ئه‌كا یا چه‌وه‌ڕى دیدارى ئه‌كا.

ماناى ئه‌وه‌سه‌ جیاوازى مه‌ردم له‌ وه‌رگرتن تام جوانى چووگه‌وه‌ ئه‌را جیاوازییان له‌ په‌یبردن.وه‌ل ئه‌وه‌یشا تویه‌نیم بویشیم: پرووسه‌ى تام وه‌رگرتن له‌ جوانى ها له‌ژیر بار سایكۆلۆژى ك تامه‌گه‌ وه‌رگریگ. ئنجا په‌یبردنیش وه‌ گووره‌ى ئه‌وه‌ك پرووسه‌یگ فسیۆلۆژى ده‌ماریه‌ لاى مه‌ردم جویر یه‌كه‌، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا په‌یوه‌سه‌ وه‌ ئه‌زموونه‌یل جوراوجوور یایگرتنه‌وه‌و شیوازه‌گه‌یشى وه‌ گووره‌ى جیاوازى كلتوور و شارستانیه‌ت ئاڵشتكارى تیه‌یگه‌ بانى و له‌ سه‌رده‌میگه‌وه‌ ئه‌را سه‌رده‌میگ تر ئاڵشت بوود.