ئه‌ده‌ب فولكلۆر كورد با نه‌فه‌وتیه‌یگ

شفق نيوز

شوونه‌وار تاریخى باوگ وباپیره‌یلمانن قوناغ وه‌ قوناغ تا ره‌سیه‌سه‌ رووژگار ئمڕوو. وه‌لى دیاره‌ وه‌گووره‌ى پیشكه‌فتن سه‌رده‌م و ڕویكردن له‌تازه‌گه‌رى و خود خه‌ریككردن وه‌ ته‌كنۆلۆجیاى تازه‌وه‌، ره‌نج ڕووژگاره‌یل كویه‌ن و ره‌سه‌نایه‌تیمان وه‌ره‌و كزى و سسى بووه‌یگ و نه‌وه‌یل دویاى ئیمه‌ وه‌ یه‌كجارى ناهمى بوون له‌ مه‌سه‌له‌ى ئه‌ده‌ب و ره‌سه‌نایه‌تى فولكلۆر كورده‌وارى و تاریخ و بنه‌چه‌ك ئى مه‌یدان ژیانه‌ ك له‌لاى گشت نه‌ته‌وه‌و له‌گشت وڵاته‌یل دونیا گرینگى یا ئه‌همیه‌ت تایبه‌تیگ دیریگ.

ئه‌لیكسه‌نده‌ر كراب ئویشیگ  (فولكلۆر زانستیگ تاریخیه‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش بایه‌سه‌ مقه‌یه‌تى له‌لى بكریه‌یگ  و بووگه‌ كوچگ بنه‌ڕه‌ت ئه‌ده‌ب پیشكه‌فتگ ). ماناى ئه‌وه‌سه‌ هه‌ر ئه‌ده‌بیگ  بایه‌سه‌ بنچینه‌و بنه‌ما داشتووگ، چوینكه‌ ئه‌گه‌ر له‌یوا نه‌وگ ناته‌واو سه‌قه‌ته‌. بیجگه‌ ئه‌وه‌یش تویه‌نیم بویشیم فولكلۆر خوه‌ى له‌خوه‌ى تاریخیگه‌ ئه‌را زنگى ئه‌و ملله‌ت و نه‌ته‌وه‌ ك په‌یوه‌سه‌ وه‌پیه‌وه‌و له‌ هه‌مان وه‌خت ناونیشان ره‌سه‌نیگه‌و هه‌وه‌جه‌ وه‌ تاریف نه‌یریگ.

ئیمه‌ى كورد له‌وه‌ر خاتر مقه‌یه‌تیكردن و نه‌فه‌وتیان ئه‌ده‌ب فۆلكلۆریمان، بایه‌سه‌ وه‌ جددى هه‌وڵ و ته‌قلاى خوه‌مان بخه‌یمنه‌ كار و خه‌رمان ئه‌و ئه‌ده‌به‌ گرده‌و بكه‌یم و نه‌یلیم ملله‌ته‌یل تر غه‌یره‌ كورد و ئه‌و وڵاته‌یله‌ ك كورد له‌بانیان به‌شبه‌شه‌و كریا ئه‌ده‌ب فۆلكلۆر ئیمه‌یش له‌بان هساو ئه‌ده‌ب خوه‌یان بارنه‌ كار، چوینكه‌ وه‌ى جووریشه‌ زه‌ره‌دیگ تر ده‌ن له‌شاده‌مار ملله‌ته‌گه‌مان و به‌شیگ تر له‌ تایبه‌تمه‌ندیه‌یلى زه‌فت كریه‌یگ. ئه‌رشیف فولكلۆر كورد له‌شوونه‌یل فره‌یگ وجوود دیریگ ، وه‌لى ئه‌رك لایه‌نه‌یل په‌یوه‌ندیداره‌ بگه‌ردیگه‌ شوون گرده‌وكردنیا. وه‌ گووره‌ى زانیارى ئه‌وه‌ ده‌ركه‌فتگه‌ له‌ ئه‌رشیف (ماتیناداران) له‌ وڵات ئه‌رمنستان مقه‌یه‌تى له‌ ده‌سنویسیگ  له‌باوه‌ت ئه‌ده‌ب فۆلكلۆر كوردیه‌وه‌ كریاگه‌ ك تاریخى چووگه‌وه‌ ئه‌را ساڵ 1711زایینى و پڕه‌ له‌ قسه‌ى نه‌سه‌ق و په‌ند پیشینه‌یل و له‌هه‌مان وه‌خت وه‌ ئه‌لف وباى ئه‌رمه‌نى و زووان كوردى نویسریاگه‌. دویاى ئه‌وه‌یش (پیته‌ر لێرخ) زاناو رووژهه‌ڵاتناس رووس، یه‌كه‌م كه‌سیگ بویه‌ ك فولكلۆر كوردى له‌ زوان كورده‌یل ئه‌رمینیا گرده‌و كردگه‌و بیجگه‌ ئه‌وه‌یش گه‌ردیه‌سه‌ شوون گرنگى یا ئه‌همیه‌ت ئى فولكلۆر كورده‌واریه‌. وه‌لى نوڕید خود كورد ئه‌وه‌نه‌ گرنگى یا ئه‌همیه‌ت وه‌ى تاریخ ره‌سه‌نایه‌تى نه‌یانه‌، دى وه‌و جووره‌ هه‌ركه‌سیگ  یا هه‌ر بیگانه‌یگ هاته‌سه‌ وڵات ئیمه‌و له‌ كورده‌وه‌ نزیك بویه‌ سروشت كومه‌ڵایه‌تیمان دراسه‌ت كردگه‌و زانیارى فره‌یگ له‌بانمان هه‌ڵچنیه‌و ئه‌ده‌ب فولكلۆرمان له‌ ئه‌رشیف خوه‌ى توومار كردگه‌.

ئیسه‌یش كورد له‌سایه‌ى خوداو حكوومه‌ت كوردیه‌وه‌، لایه‌ن په‌یوه‌ندیدار تویه‌نیگ وه‌گشت لایگا بگه‌ردیگ و ئه‌و ده‌سنویس و تاریخه‌یله‌ هه‌ر نه‌وگ وه‌لاى كه‌مه‌وه‌ بویننه‌وه‌و كۆپیكردنیگ ئه‌ڕاى بكه‌ن و دوباره‌ پشتگیرى و ستوینیگ ئه‌را ئه‌ده‌به‌گه‌مان وه‌پى دامه‌زرنن با ئه‌ده‌ب فولكلۆر كورد نه‌فه‌وتیه‌یگ.

 

عه‌لى چه‌وجوان