سه‌رهه‌ڵداین موڵكایه‌تى تایبه‌ت و چینایه‌تى

شفق نيوز

سه‌ره‌تایى ده‌سكرده‌ فه‌وتیان و نه‌مه‌ندن. بیجگه‌ ئه‌وه‌یش هووكاریگ تر هه‌س، ك ئه‌ویش بووگه‌ مایه‌ى سه‌رهه‌ڵداین موڵكایه‌تى تایبه‌ت له‌ كومه‌ڵگاى سه‌ره‌تایى، ئه‌ویش مه‌سه‌له‌ى په‌یمانه‌ یا مقیاسه‌یل به‌رهه‌مهاوردن بوى، ك پیكهاتوین له‌ موڵكایه‌تى گشتى و دابه‌شبوین به‌رهه‌م وه‌شیوه‌یگ یه‌كسان، ك ئى هووكاره‌یله‌ بوینه‌ سه‌به‌ب پیشنه‌كه‌فتن وه‌سیله‌یل به‌رهه‌مهاوردن له‌شوون ئه‌وه‌ك ئاسن كردنه‌ دى، بویه‌ هووكار دروسكردن وه‌سیله‌یل به‌رهه‌مهاوردن له‌ مادده‌ى ئاسن ك هاوردیانه‌ى كار.

له‌ مه‌یدانه‌یل كشتوكاڵ و شوانكاره‌یى و قه‌یرى كاره‌یل تر، یه‌یش بویه‌ سه‌به‌ب ڕیخوه‌شكردنیگ ئه‌را ئه‌وه‌ك ئاست كاركردن به‌رزه‌و بوود له‌ناونى خیزانه‌یل بویچگ، ئه‌و خیزانه‌یلیشه‌ وه‌زع ئابوورى تازه‌یگ هاته‌ بانیان له‌ناو كومه‌ڵگاو دویاخریش موڵكایه‌تى و چینایه‌تى تایبه‌ت له‌و كومه‌ڵگا ده‌سكرده‌پى ك شوون كار گشتى و موڵكایه‌تى گشتى گرته‌وه‌.

تویه‌نیم بویشیم موڵكایه‌تى تایبه‌ت یه‌كسه‌ر په‌یوه‌سه‌ وه‌ دابه‌شبوین كومه‌ڵایه‌تى كار وه‌ل پیشكه‌فتن گویڕانكارى. موڵكایه‌تى تایبه‌ت ئه‌را یه‌كمجار وه‌ختى په‌یا بوى تایبه‌ت بوى وه‌ موڵكایه‌تى حه‌یوانه‌وه‌ ك له‌لایه‌ن سه‌رۆك هووزه‌یله‌وه‌ دانریاویگ ، ئى موڵكایه‌تیه‌ وه‌رده‌وام بوى تا ره‌سیه‌ هووكاره‌یل به‌رهه‌مهاوردن و زه‌وى و چشته‌یل تر. وه‌ل ئه‌وه‌یشا یه‌كمجار بویه‌ هووكار شیه‌وكردن یا پیكهاتن هووزه‌یل ئه‌را چه‌ن خیزانیگ گه‌وراو دویاخریش ئه‌را چه‌ن خیزانیگ بویچگ ك بنه‌ماگه‌ى چووگه‌وه‌ ئه‌را موڵكایه‌تى تایبه‌ت. له‌ هه‌مان وه‌خت موڵكایه‌تى تایبه‌ت ئه‌را هووكاره‌یل به‌رهه‌مهاوردن بویه‌ هووكار گویڕانكارییگ گشتى له‌ پیكهاته‌ى كومه‌ڵگه‌ى سه‌ره‌تایى، چوینكه‌ هووكاره‌گه‌ى چووگه‌وه‌ ئه‌را دروسبوین به‌رژه‌وه‌ندى جیاواز له‌ناو مه‌سه‌له‌ى كومه‌ڵایه‌تى و ئابوورى ك له‌یوا له‌لى هات ئه‌و كه‌سه‌ ك موڵكایه‌تى هووكار یا وه‌سیله‌یل به‌رهه‌مهاوردن داشتووگ ده‌سڵات گرتیاگه‌ ده‌س یا ده‌سڵاته‌یل كومه‌ڵایه‌تى وه‌رگرتیاگ، ئنجا ئه‌و بنه‌ماڵه‌یشه‌ جیاوه‌ بویاگ له‌ مه‌ردم و دویاخر بویاگه‌ خیزانیگ ئورستوكراتى یا ده‌وڵه‌مه‌ن و دارنده‌.

له‌وه‌ر پیشكه‌فتن هیز به‌رهه‌مهاوردن ك ڕیخوه‌شكه‌ریگ بوى ئه‌را سه‌رهه‌ڵداین زیایه‌ى به‌رهه‌مهاوردن، یه‌یش بویه‌ هووكار زیایبوین هه‌وه‌جه‌و خواسته‌یل ئاده‌میزاد، چوینكه‌ كار ته‌نیا هووكاریگ سه‌ره‌كى بوى ئه‌را به‌رهه‌مهاوردن و نه‌خش یا ده‌ور فره‌یگ دى ئه‌را دروسكردن به‌رهه‌مه‌یل، ئه‌و كاریشه‌ بویه‌ سه‌به‌ب ئه‌وه‌ك كار گرینگى یا ئه‌ همیه‌ت فره‌یگ وه‌پى بدریه‌یگ ، ئه‌را نموونه‌: له‌سه‌رده‌م دروسبوین چینایه‌تى ك ده‌ستووریان له‌یوا بوى له‌وه‌خت جه‌نگكردن هویچ یه‌خسیریگ نه‌كوشیه‌یگ و بیلنه‌ى ئه‌را كاركردن، ك وه‌و شیوه‌یشه‌ سستم به‌نایه‌تى یا عه‌بدایه‌تى په‌یا بوى.

وه‌ سه‌رهه‌ڵداین سستم عه‌بدایه‌تى ك بنه‌ماگه‌ى له‌بان چه‌وسانن دروس بوى و ئه‌و دابه‌شبوینیشه‌ یا ئه‌و چینایه‌تیه‌ ك له‌ناونى خاوه‌ن به‌نه‌یل و به‌نه‌یله‌وه‌ جووره‌ دابه‌شبوینیگ په‌یا بوى ك بویه‌ كووتاییهاوردن وه‌ په‌یوه‌ندى به‌رهه‌مهاوردن له‌ كومه‌ڵگاى سه‌ره‌تایى و له‌بان شیواز خوه‌ى نه‌مه‌ند و به‌رهه‌مهاوردن تازه‌ په‌یا بوى و شوون به‌رهه‌مهاوردن كویه‌ن گرته‌وه‌ ك پیكهاتویگ له‌بان كار تاكه‌كه‌س و موڵكایه‌تى تایبه‌ت و كومه‌ڵگاى چینایه‌تى.