ئايا چه‌ومان ئه‌كه‌فێده‌"فه‌يليه‌يل"له‌ عراقيگ خاستر؟

شفق نيوز

وه‌ختيگيش نوڕيمنه‌ كيشه‌ی فه‌يليمان له‌ حاڵه‌تيگ ك مه‌ردمانيگ له‌تی ماف ئه‌وه‌ ديرن بگه‌ردنه‌ شوون چشته‌يليگ ك قانجاز ديريد ئه‌رايان و هه‌رچه‌نی جياوازی هه‌س له‌ناونی نه‌ف خودی و گشتی، وه‌لی وه‌ل ئه‌وه‌يشا له‌گشت حاڵه‌تيگ مه‌ردم هه‌وڵ ئه‌وه‌ ئه‌يه‌ن مينه‌ی چشتيگ نه‌فدار يا خاستر بكه‌ن و دوياخر بڕيار بيه‌ن.

وه‌ديهاتن ئی ئه‌زره‌تيشه‌ په‌يوه‌سه‌ وه‌ كارو توانای خاوه‌نه‌يلی، ك هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش بريگ كيشه‌و گرفت هه‌ن ڕی له‌ جيوه‌جيكردنی‌ گرتنه‌. يا ئه‌تويه‌نيم ئاشكراتر بپرسيم و بويشيم: كی له‌ رووڵه‌يل پيكهاته‌گه‌مان فيشتر په‌سه‌نكرياگ و خاوه‌ن گفته‌، ك هه‌رچه‌نی ئی شيه‌وكردنه‌ بڕيگ مانا ئه‌گريده‌ خوه‌ی و ئه‌گه‌ريش بويشيم گشت مه‌ردم گفتدار و په‌سه‌نن ئايا ئيمه‌ ئه‌تويه‌نيم بويشيم ئی مه‌سه‌له‌ له‌بان ترۆريسته‌يليش جيوه‌جی ئه‌دێ؟!

وه‌هه‌ر حاڵ كه‌سه‌يل ئه‌قليه‌تدار ناو پيكهاته‌گه‌مان زوورمينه‌ن و مه‌ردمانيگن هه‌وڵ ئه‌يه‌ن و خه‌بات ئه‌كه‌ن ئه‌را وه‌ده‌سهاوردن چشته‌يليگ فيشتر قانجاز ماددی و مه‌عنه‌وی داشتوود. ئمجا ئاده‌ميزاد فه‌يلی بايه‌سه‌ چه‌ بكا ئه‌را جيوه‌جيكردن ماف و به‌رژه‌وه‌نديه‌يلی له‌ عراق؟

وه‌رجه‌ گشت جواويگ بايه‌سه‌ جموجويل بيه‌يمه‌ ئه‌و كه‌سه‌يله‌ ك كاريگه‌ری گه‌وراتر ديرن له‌ عراق و ئه‌وانه‌گ ئاز ئه‌يه‌نه‌ مه‌يل جيوه‌جيكاره‌يل تا سياسه‌ت و ريڕه‌ويان له‌ وه‌رانوه‌ر كيشه‌گه‌مان ئالشت بكه‌ن. بيگومان ئی مه‌سه‌له‌يشه‌ په‌يوه‌سه‌ وه‌ مه‌رجه‌يليگ باوه‌ڕ وه‌پيان باريد ك ئی كاره‌ قانجازی فيشتره‌ ئه‌رايان تا ده‌س بكه‌نه‌ ئه‌نجامداينی.

زويتريش من‌ چه‌ن جاريگ باس له‌وه‌ كردم ك بايه‌سه‌ جموجويل بيه‌يمنه‌ ئه‌وانه‌ك كاريگه‌ری ديرن له‌بان كيشگه‌مان چ زيای چ كه‌م، بيگومان ئمڕوو سه‌رۆك كومار و خاوه‌ن بڕياره‌يل تر له‌ عراق ك كار له‌بان خه‌ريته‌ی سياسی ئه‌كه‌ن نه‌خش كاريگه‌ر ديرن، ئيمه‌يش باس له‌ وزاره‌تيگ ئاسايشی يا وزاره‌تيگ جوور خارجيه‌ ناكه‌يم، به‌ڵكوو بايه‌سه‌ باس له‌و راوێژكاره‌يله‌ بكه‌يم ك هانه‌ لای خاوه‌ن بڕياره‌يل له‌و وزاره‌ته‌يله‌، چوينكه‌ ئاشكرا زانيم ك به‌رنامه‌و سياسه‌ت ئاشكرايگ له‌باوه‌ت كيشه‌ی فه‌يليه‌يل وجوود نه‌يريد جوور ئه‌وه‌ك له‌ ورگری و خارجيه‌ وجوود ديريد.

هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ دوينيم نه‌ك ته‌نيا كه‌سيگ به‌ڵكوو كه‌سه‌يل فريه‌يگ هه‌ن پلان دانه‌ن و نه‌خشه‌ كيشن و ئاماده‌ی هه‌ر برياريگ ئه‌كه‌ن ك له‌ به‌رژه‌وه‌ندی كيشه‌و مافه‌يلمان بدێ و بايه‌سه‌ له‌وه‌يش بڕه‌سيمنه‌و ك ئه‌وانه‌ چوين وه‌ چه‌واشه‌ی گوزه‌يشته‌ هويره‌و ئه‌كه‌ن و تا چه‌نيگ دقه‌ت ئه‌كه‌نه‌ بان كيشه‌و داواكاريه‌يلمان و چوين مامڵه‌ ئه‌كه‌ن؟

ئه‌گه‌ر هات و ئيمه‌ له‌ی كاره‌يله‌ ره‌سيمنه‌و، ئه‌و وه‌خته‌ ئه‌تويه‌نيم بڕه‌سيمنه‌ ئاكاميگ دو لايه‌ن، يه‌كه‌ميان بايه‌سه‌ برياره‌گه‌ نزيك بوود له‌ باوه‌ڕيان و دويه‌ميش ئه‌وانه‌ حه‌ز ئه‌كه‌ن ئسپات نه‌خش خوه‌يان بكه‌ن له‌ دروسكردن ئی برياره‌يله‌، ئمجا هه‌ر بايه‌سه‌ ئيمه‌يش يه‌كسانييگ دروس بكه‌يم له‌ناونی ئی دو باوه‌ڕه‌ تا بزانيم تا چه‌نيگ گرينگی ئه‌يه‌نه‌ كيشه‌گه‌مان و چوين وه‌ليانا بنيشيم و قسه‌ بكه‌يم تا ئه‌و هه‌ور تارماييه‌ لاچوود و گشت كيشه‌يگ له‌ڕوی مێژوويی و ئداريه‌و چاره‌سه‌ر بدێ.

ئمجا وه‌گووره‌ی ئيچنه‌ زانياريه‌يليگ ئه‌تويه‌نيم له‌و به‌رنامه‌و رينمايه‌يل ده‌سڵاتداره‌يلمانه‌ بڕه‌سيمنه‌و ك مه‌يل ئه‌را چ لايه‌نيگ ديرن و له‌بان چ هاوكيشه‌و باوه‌ڕيگ چه‌وديری به‌رنامه‌و ريڕه‌و خوه‌يان ئه‌كه‌ن و چه‌ ئه‌خوازن و گرينگی وه‌ چه‌ ئه‌يه‌ن و چوين هوير له‌ ئيمه‌ی فه‌يليه‌يل ئه‌كه‌ن.

ئيمه‌ له‌سه‌ره‌تای مه‌ينه‌تی تا رووژ ئمڕوومان ناڵنيم وه‌ده‌س وه‌رگرتن زانياريه‌يل پڕ دقه‌ت له‌باوه‌ت پياوه‌يل ده‌وڵه‌ت و خاوه‌ن بڕياره‌يل و له‌وه‌ر كه‌می وجوود شاره‌زا و راوێژكاره‌يل ئاگادار له‌ كيشه‌گه‌مان ك فريه‌جار بريار دروس په‌يڕه‌و ناكه‌ن.

يه‌يش ره‌فتاريگ ته‌ندروس نيه‌ ئه‌را ئيمه‌ يا ئه‌را كه‌سه‌يل تر و ئيمه‌يش توانای فشارخستن له‌بان حكوومه‌ت نه‌يريم، چوينكه‌ مه‌ندنه‌وه‌ی كيشه‌و ئاكامه‌يل خراوی، له‌وه‌ر نه‌وين ڕيه‌يل په‌يوه‌ندی و دابه‌شكردن نه‌خشه‌يله‌ له‌ناونی هه‌ردوگلا.

ئه‌را نموونه‌: له‌ جه‌هان چه‌سپياگ و فه‌رزكردن ئه‌نته‌رنێت يه‌كێتييگ يا جمشتيگ كاراو راسكانی فه‌يلی نيه‌ ك توانای كاريگه‌ری داشتوود له‌بان سياسه‌ت حكوومه‌ت عراقی له‌باوه‌ت كيشه‌ چاره‌نويسسازه‌گه‌مان و زانياريه‌يليگيش نيه‌ ك بريگ توێژينه‌وه‌و شيه‌وكردن باريده‌ به‌رهه‌م ك قه‌واره‌ی راسكانی مه‌ينه‌تی و ئاست زه‌ره‌ده‌يل دارايی و مه‌عنه‌وی ده‌ربخاو ئاشكرای پله‌و پايه‌ی ئمڕوومان بكا.

دوياخريش ئويشيم كی زه‌ره‌دمه‌ن و نه‌فكه‌ره‌ له‌ناونی ئيمه‌ی فه‌يليه‌يل؟! دوير له‌ هه‌ر مانايگ تر ئيمه‌ گشتمان زه‌ره‌دمه‌نيم و ئه‌خوازم بويشم نه‌بايه‌د پيشبينی گشت چشتيگ بكه‌يم، وه‌لی ته‌كتيكه‌يليگ هه‌ن ئه‌تويه‌نيم دروسيان بكه‌يم ك له‌وه‌ بڕه‌سيمنه‌و خاوه‌ن بڕياره‌يل هه‌وڵ چه‌ ئه‌يه‌ن و له‌ شوون چه‌ ئه‌گه‌ردن؟ ئه‌ويش له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك تا بتويه‌نيم بويشيم ئه‌ی فه‌يليه‌يل ئه‌يه‌ سه‌ره‌تايگه‌ ئه‌را ريككه‌فتن و په‌يوه‌ندی ناونيمان وه‌ره‌و چاره‌نويس هاوبه‌ش، ك وه‌ گووره‌ی ئی ڕی و ره‌فتاريشه‌ ئه‌تويه‌نيم ئاڵشتكاری دروس بكه‌يم و له‌ی قوناغه‌ گوزه‌ر بكه‌يم. ئمجا ئايا عراقيگ وه‌ چه‌و دوينيم ك بويه‌سه‌ شوونيگ خاستر ئه‌را ژيان ئيمه‌؟

عه‌لی حسێن فه‌يلی

ج . أ