قاسم كورد له‌مسر عه‌ره‌ب

شفق نيوز

له‌ڕووژ 1 دیسه‌مبه‌ر ساڵ 1863 له‌وڵات مسر هاته‌سه‌ دونیاو هه‌ر له‌ورایش خوه‌ندن سه‌ره‌تایى له‌ خوه‌ندنگاى(رأس التین)ته‌واو كردگه‌، ك وه‌ل خیزانه‌گه‌یا روى كردنه‌ مسر و له‌ورا نیشته‌جى بوینه‌و له‌ساڵ 1881 باوه‌ڕنامه‌ى لیسانس وه‌رگرتگه‌و یه‌كه‌مین كه‌سیگ بویه‌ له‌و وڵاته‌ مه‌شق پیشه‌ى پاریزه‌ر(محاماه‌)كردگه‌و دویاى ئه‌وه‌یش له‌بان ئه‌رك ده‌وڵه‌ت كلكریاگه‌ ئه‌را فره‌نساو په‌یوه‌ندى كرده‌سه‌ زانكۆ یا جامعه‌ى(مونبیلیه‌)و دویاى چوار ساڵ كووتایى وه‌خوه‌ندن هاوردگه‌ وه‌شیوه‌ى سه‌ركه‌فتگ و هه‌ر له‌و ماوه‌ى خوه‌ندنیه‌ په‌یوه‌ندى كرده‌سه‌ جه‌ماله‌دین ئه‌فغانى و خوه‌ندنگاگه‌ى.

محه‌مه‌د به‌گ كوڕ ئه‌مین كوڕ ئه‌میر كورد له‌سه‌رده‌م ئمپراتۆریه‌ت عوسمانى پۆسته‌یل حكوومى وه‌رگرتگه‌ له‌ناوچه‌یل ولایه‌ت عراق له‌ سلێمانى و دویاخریش له‌سه‌رده‌م خدێوى ئسماعیل روى كرده‌سه‌ مسر و له‌ورا ژنیگ مسرى خوازیه‌و چه‌ن مناڵیگ له‌لى داشتگه‌و قاسم كوڕه‌ گه‌وراى بویه‌.

قاسم دویاى هاتنه‌وه‌ى له‌ فره‌نسا، روى له‌ مه‌سه‌له‌ى كومه‌ڵایه‌تى كردگه‌و باوه‌ته‌یل ئه‌ده‌بى و كومه‌ڵایه‌تى په‌خشكردگه‌، ئه‌ویش وه‌گووره‌ى ئه‌و ئازادى سیاسیه‌ ك روڵه‌یل شووڕش فره‌نسى له‌سایه‌ى وه‌به‌خته‌وه‌رى ژیانه‌و ئه‌و ئازادیه‌ به‌خشا هه‌ر نویسه‌ریگ  چه‌ بنویسیگ و بتوایگ ، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش له‌بان ریڕه‌و ئازادى و پیشكه‌فتن و له‌بان بنه‌ماى رووشنهویرى هه‌وڵ و ته‌قلاى خوه‌ى خسته‌كار له‌وه‌ر خاتر خاسسازى له‌ كومه‌ڵگاو له‌هه‌مان وه‌خت هه‌وڵ ئازادكردن ژنه‌یل داگه‌و ناوبانگیشى وه‌(ئازادكه‌ر ژنه‌یل)ده‌رچیه‌، ك ماوه‌ى چوار ساڵ له‌و باوه‌ته‌وه‌ رینمایى و ئامووژگارى په‌خش كردو باوه‌ڕى له‌یوا بوى ك په‌روه‌رده‌كردن ژنه‌یل بنه‌ماى گشت چشتیگه‌و كومه‌ڵگاى خاسیگ له‌لى كه‌فیگه‌وه‌و نه‌وه‌یل خاسیگیش له‌لیان كه‌فیگه‌وه‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش په‌ره‌ دا هویرو باوه‌ڕ خوه‌ى ك هه‌رچه‌نى سه‌خت بوى له‌و سه‌رده‌مه‌ ژن بتویه‌نیگ ڕى خوه‌ى بوینیگه‌وه‌ له‌ناونى ژیان و هه‌قه‌یلى. ئنجا كتاویگ ده‌ركرد پڕ له‌ئامووژگارى له‌ژیر ناونیشان(ئازادكردن ژن)ك له‌ساڵ 1899 چاپیكرد وه‌پشتگیرى شێخ محه‌مه‌د عه‌بده‌و دویاخریش ئه‌را زووان ئنگلیزى ته‌رجوومه‌ى كریا.

قاسم له‌مسر وه‌سه‌ركرده‌ى جموجویل ئازادكه‌ر ژنه‌یل ناسریاو له‌هه‌مان وه‌خت وه‌رگیرى خاسیگیش كرد له‌ ئازادى كومه‌ڵایه‌تى و په‌خشكردن دادگه‌رى و له‌هه‌مان وه‌خت قاسم كورد یه‌كیگه‌ له‌دامه‌زرنه‌یل زانكۆ یا جامعه‌ى مسرى.

قاسم ئه‌مین له‌ڕووژ 23 ئه‌بریل ساڵ 1908 له‌عومر 45 ساڵى دونیا هیشته‌جى و ماڵئاوایى یه‌كجارى كرد. وه‌لى له‌شوون مردنى وه‌ جووریگ تاریف كریاگه‌و ئویشن: قاسم ئه‌مین هه‌میشه‌ ئه‌و ئاده‌میزاده‌ بویه‌ ك مه‌ردم حورمه‌تى گردنه‌و خوه‌یشى جویر ئه‌وه‌ك حورمه‌ت له‌خوه‌ى ناگه‌ هه‌ر له‌یوایشه‌ ته‌ماشاى مه‌ردم ده‌وروه‌رى كردگه‌، وه‌ل ئه‌وه‌یشا دادوه‌ریگ سه‌ركه‌فتگ بویه‌ له‌ژیانى و به‌زه‌یى داشتگه‌ له‌وه‌ر خاتر ئه‌وه‌ك جاریگ تر ده‌رفه‌تیگ به‌یگه‌ تاوانبار ئه‌را ئه‌وه‌ك واز له‌تاوان و گوناه باریگ و هویچ وه‌ختى له‌ژیانى ئامانجى شه‌ڕ نه‌ویه‌ ته‌نیا خه‌یر نه‌ود.