کشتیی شکیای لە وشکی

شفق نيوز

 
٢٢ نوامبر ساڵ ١٩٩٩ بی. “خوان میگوئل چوار مانگ لە شوونێیا وەت:” ئەو رۆژە کۆتایی ئمر من بی”
ئەو و ئەلیزابت لە شوون تەلاقا پەیوندی وەل یەکا داشتن کە لە لایگەوە ئێ پەیوندیە دۆسانە و گەرم و گوڕ بی، لە لای ترەکەو بڕێگ چشت نادیاربی. ئەوان ژیان لە ژێر یەی بانەوا(سەقف) و دابەش کردن خەیالاتیان لە سەر یەی تەخت خەو وە ئێ هیوا بەردەوام بی کە لە نەخش دو دڵدار بوونە خاوەن مناڵێگ، چشتێگ کە لە نەخش ژن و شوی وە نسیویان نەبوی. وە زاهر هاتیاد وەر چەو کە مناڵدار ناوت. ئەلیزابت دوگیان بی بەڵام لە شوون چوارمانگا یەکمین زگێ زای، مناڵ لە بار چود. لە شوون هەفت جار مناڵ لە بار چێن، مناڵێگ کە فرە وەختە لە ئەزرەتێیا بوین، پەیابی. تاقە ناوێگ ئەڕای هەڵوژاردن: “ئەلیان”، کۆئەوکریای ٣ وەشە لە ئەلیزابت و ٢ وشەی خوان.
ئەلیزابت دەمێگ وەل کوڕەگەیا وەرەو میامی کەفتنە رێیا ٢٨ ساڵ ئمرێ بی. ئەو سەر پێش‌خزمەتکار فرە خاس و وەهێز هوتێلێگ لە “وراردو” بی. وە قسەی باوگێیا، ئەو هەر لە ١۴ساڵانا عاشق خوان میگوئل گونزالس بوی و وەختێ بویە ١٨ ساڵێ وەل ئەوا ژیان هاوبەشیگ پێک هاورد. خوان میگوئل، پیای ئارام و بێ‌دەنگێگ بی کە لە فرۆشگەیگ جۆر سەندوقدارخەریک وەکار بی ئویشێ:” ئیمە لە سەرەتایا وەک خوەیشک و برا بویمن.”
خوان و ئەلیزابت لە شوون تەلاقا وەل کوڕەگەیانا هەر لە “کاردناس” ژیان. ئەو جییە کە تەمام کەسایەتییەیل چیرۆکەگە لە ناوێیا پیا بین و زنەی کردن. تا دەمێگ کە ئەلیزابت عاشق “لازارو رافائل مونرو” قولدڕ و لات مەحەلە بود. خوان میگوئلیش، لە شوون ئەوا وەل “نلسی کارمتا” پەیمان هاوژینی بەسێ و بوونە خاوەن کوڕێگ کە ئێرنگە ۶مانگانە.
خوان میگوئل، نەتواست فرە وەخت خوەی تەرخان بکەد ئەڕا ئەوە کە بکەفێدە شوون ئەلیان و بزانێ ها کوو، ئەڕا ئەوەیکە مەردم لە گشت چشتێگ خەوەردارەو بین. وە قەوڵ یەکێگ:”وەرجە ئەوەیکە رویداوێگ بقومێ مەردم لە گشت چشت خەوردارن.” گشت زانستن کە سەردەسەی ئەی ماجرا “لازارو مونرو” بی، کە وەرجە ئەو ئەڕا رێ خوەش کردن دو جار وە دەزییەو هاتە ئامریکا. ئەو ئەڕا جیوەجی کردن ئێ بەرنامە، هەم دڵ و جورت داشت و هەم هاودەس فرە داشت، ئەڕاوە توانست جیا لە ئەلیزابت و کورەگەی، برای بوچک خوەی و باوک ریشچەرمگێ کە ٧٠ ساڵێ بوی و تەنانەت داڵگێ کە وە خاترعەمەڵ دڵێ لە بان جی بی، وەل خوەیا بوەد. لە ئاخرین وەخت چێینیان ٣ کەس ترەک وەل خویانا بردەن، کە لە هەر کامیان ١٠٠٠ دولار سەند.
یەکێگ لە رێیەیل کە بتوانێ جۆر پەنابەر لە ئامریکا قەبوول بکرێد، ئەوەسە کە کشتیێگ کە وە پێوە هاتیدە لە ئاوەیل لێوار(ساحڵ) ئەو وڵاتە توێش رویداوێ بود. شار کاردناس، جی فرە خاسێگ ئەڕا ئێ کارەسە، ئەڕا ئەوەیکە نزیک وە “فلوریدا”س، و ساحڵ ئەو ناوە تەمام وە دارەیل گەرمسێری داپۆشیایە. جیا لە ئیانە، بین وەسایل دەسی ئەڕا دروس کردن کەل و پەل ماسیگیری لە زیقاوەیل “زاپاتا” و هەسێل “دلتوسورو” رێ خوەش کردێیە ئەڕا دروس کردن قایق ناقانوونی ئەڕا قاچاخ هاوردن کوچبەرەیل. وە تایبەت لولەیل ئالمینیومی کە ئەڕا ئاویاری باخ و باخات وە کار بەن، چشت فرە خاسێگە ئەڕا دورس کردن قایق. مەردم ئویشن “مونرو” چشتێگ دەوروەر ٢٠٠ دلاری باید خەرج کردبوی، ئەڕا دورس کردن قایق، جۆر قایقێگ کە تامین گیانی و ئەمنیتی نەیاشت. مسافرەیل ئەڕا ئەوەیکە توێش هەڵاوردن(دەریازدگی)لە ناو دەریا نەبن ئامپۆڵ “گراوینۆڵ” دیان لە خوەیان.
لەیوا دیارە ئەوان رۆژ ٢٠ نوامبر کەفتنەسە رێیا، بەڵام وە خاتر خراوی موتور قایقەگە سەرلەنوو هاتنەس ئەودوا. لە حاڵێگا خوان میگوئل خەیال کرد کە کوڕەگەی رەسیەسە میامی. ئەوان ماوەی دو رۆژ تا تامیر کردن موتور خوەیان شاردبوینەو. ئێجۆرە کە باس کەن ئەلیان لە خەتری دەریا ئاگادار بیە و فرە خاهش کردێیە، کە ئەوهەر لە ئەورە وە جی بیلن. لە ئەنجاما لە رۆژ ٢٢ نوامبر لە بان درەیا وە قایق نوقسان کەفنە رێیا.
وە پای ئێ حەکایتەیلە، لە دوکوتشەوار ٢٢ نوامبر پیای وەرپرس قایق وە خاتر نوقسانی موتور و قورسی قایق، هەرچێگ کەل و پەل وە دەرد نەخورە فڕ دەیدە ناوە دەریایا. بەڵام قایق وە خاتر ئەو کە سەنگەلار بیەس، هەڵوگەردێد و گشت مسافرەکان کەفنە ناو ئاودەریاگەیا. ئەگەر ئەوە هەس کە وە خاتر چەکیان لەحیم لولەیل ئامینیوم موتور لە قایق جیاوە بوود و بوودە بایەس چین قایق ئەوژێر ئاو.
ئیە ئاخر کار بی. تاریکی و دۆزخێگ لە ترس و دڵەڕاوکی.
نەفرەیلێگ کە ئمریان فرە بی، وە خاتر نەزانستن مەلە و بێ هێزی زویتر لە ناو ئاو خنکیان.
ئامپۆڵ “گراوینول” کە دەرمانی خەوئاور بی، ئەویش بێ‌کارگەر نەبوی. “ئارین” و “نیوالدو” چەنگ کوتابوین لە یەکێگ لە لولەکان و “ئەلیان” و داڵگێگە ها چنگ کوتابوین لە ئەو لولەگە. کەس نازانێت چە وە سەر لولە سێیەمەگە هات. “ئەلیان” مەلە زانێ، بەڵام “ئەلیزابت” نەزانست. ئەو لە ناو ئەی شێوای شێوە خوەی دایەسە دەس چارەنوسەو. کوڕەگە لە شوون ئیانە تلفونی وە باوگێ وەت: داڵگم دیم کە لە ناو دەریا گوم بیە.”
گوم بینێ جی باوەر نییە، ئەو لە ئەی گیروداوە وەخت داین بوتری ئاو خواردن وە کوڕەگەی داشت.
خوان میگوئل زانیاریەگانێ راس نەبوی، بەلام یەی جۆر دڵەڕاوەکی(دڵشورە) لە ئێ روداوە کە قومیابوی داشت. وە قەومەیل “لازارو گونزالس” کە چەن ساڵە لە میامی ژیەن، چەن جار تلفون کرد و لە چونیەتی روداوەگە پرسیار کرد، بەڵام زانیاری خاسێگ وە پێ نەدان. ئاخرێ لە ٢۵نوامبر خەوەرێگ لە سەر ئەو روداوە بڵاو کرد و خوەی گۆشێ وەپێ بی. لە لایەن ماسیگیری تەرم پیرەژنێگ لە ساحل دوینیاویدەو. لە شوونێیا “ئارین” و “وینولدا” وە زینێ پیا کەن. فرە وە پێ ناچد لە بنار ئاوەیل “فورت لادردیل” کوڕە بوچکێ دویننەو، کە بێ هۆش بویە و خوەر پوسێ سۆزانبوی، ئەو ل ەوەختێ کە وە پشتەوە لە بان لولەی ئالومینیوم کەفتبوی پیا کردن. ئەوە “ئەلیان” بی. ئاخرین کەسێگ کە پیا بی.
خوان میگول، لە وەخت ژنەفتن خەوەر توای تلفونی وەل کورەگەیا قسە بکەد، بەڵام ئەو نەزانست کە کوڕەگەی ها کوورە؟. لە ٢۵نوامبر دوکتور میامی تلفون کەدە خوان و ئویشید کوڕەگەی ساق و سڵامەتە. خوان زانێد کە ئەلیان خوەی ژمارە تلفون، ناو باوک و ئادرس “کاردناس” دایەسە نەخوەشخانە.
رۆژێ لە شوونێ خوان میگوئل وەل ئەلیان قسە کەد. ئەلیان فرە ناراحەت بی و وە دەم ناراحەتییەو وە باوگێ ئویشێ کە داڵگێ لە وەخت خنکیان لە ناو دەریایا دیەس. هەر وەی جۆرە خەوەر گوم بین کۆڵەپشتی و لەباسەگانی وە باوکێ دەد.
باوەگێ ئویشێ:” نە رۆڵەی نازارم لەباس و کۆڵەپشتیەگەت ها ئێرە، ئەڕات هازریان کردمە تا وەختێگ تێیده ماڵ. بەڵام ئەلیان لە لای خوەیەو فکر کەید کە گاهەس کۆڵەپشتی ترەک لە ماڵ بداشتوو یا تازە ئەڕای سەندنە. ئەڕا وەختێ بچودوە کلێ بکەنە مەدرەسە، دیار بی هەمرای عەڵاقە وە مەدرەسە و چین وە سەر کڵاس دێرێد، وەختێ تلفونی وەل مامۆستاگەیا قسە کرد وەت:” هۆشتان وە میزەگەی منەو بوود.”
هەر لە رۆژ ئەوەڵا تلفون کردن و قسە کردن، خوان میگوئل زانست یەکێگ لە میامی خەریکە کێشە و گیچەڵ دورس کەد لە قسە کردن ئەوانا.
لە وەر خوەیەو وەت:” بایەد ئیە خاس بزانێ، هەر لە رۆژ ئەوەڵا دەس وە هەر کار دان ئەڕا ئەو لە بەین ئیمە ناکوکی دورس بکەن و ئیمە لە یەک بتوێچنن. فرە جار لە وەخت قسە کردن قیژانە مەل سەر کوڕەگەیا یا دەنگ تلویزیون لە وەخت بەرنامەی کارتون مناڵەیلا فرەوە کردیاد یا ئاونەوات کردنە دەمێیەو تا ئەو نەتوانێ قسە بکەد و خاس لە قسەگان نەڕەسێدەو.
لەیوا کارەیلێ لە وەخت چین “راکوئل” و “ماترسلا” دایەیل ئەلیان وە میامی کردیان. دیدار ئەوانە کە قرار بی دو رۆژ بود، کردنەی نەود دەقە و فرە مزاحمەتەیل وە ئەنقەز دورس کردیان، ئەوان وەتبوین زیاتر لە چارەکێگ وەخت وەل ئەلیانا نەیرن، دایەیل وەختێ هاتنەو ئەڕا کوبا لە فرە گوڕان ئەلیان تواستن شێت بن. ئەوان ناراحەت ئیە بین مناڵێگ کە هۆش فرە خاسێگ داشت و نەقاشی خاس کیشیاد، ئێرنگە بیەسە مناڵ ترسنوکێگ، وەتن:” ئەلیان ئەو مناڵ جارانە نییە، بایەد نجاتێ بدەیم.”
جۆر چشتێگ لە میامی ئەڕا کەسێ فرە جی سەرنج نەوی مناڵی کە وەل فەرهەنگێ ئێجورەیا برابەر بیەس، چو لەتمەی ئەڕا سلامەتی روحی و روانی ئەو دێرێد. لە شەشمین ساڵڕۆژ لە دایک بینێ لە رۆژ ۶دسامبر کە لە میامی جەژن گرتبوین وێنەیگ لە لێ خەستبوین کە کڵاو جەنگی کردبون ئەوسەرێ و لە بەین بڕێ چەک کە پیچیابویە ئاڵای ئامریکایا، داینابوین. ئیانە وەل هویر و فەرهەنگ ئەلیان یەک نەگردیاد و من زیاترئەڕا بانان ئێ کورە زاورم چیاد.
شکیان راسکانی ئەلیان نە لە ئاوەیل دەریا بەڵکو لە زەمانێ بی کە پا لە سەر خاک ئامریکا داناد، هەر ئەو وەختە بی.
هەڵگەردان: تورەج ئەسپەری