ناوچه‌ى (باب ئه‌لشێخ) له‌ناونى دویه‌كه‌و ئمڕوو

شفق نيوز

نه‌ته‌وه‌و نه‌یش دین و مه‌زه‌و هویچ وه‌ختیگ كورد و عه‌ره‌ب و موسڵمان و مه‌سیحى و یه‌هوود و سابئه‌یلى له‌ یه‌ك نیه‌چه‌كنیگ، ئه‌و پیكهاته‌یل عراقى جوانه‌ ك تاریخ و یادگاریه‌یل جوانیگ دروسكرد و هویچ رووژگاریگ نیه‌تویه‌نیگ  له‌هویره‌و بووه‌یگه‌ى و بكوشنیگه‌وه‌ى.

له‌وه‌ر خاتر گله‌وخواردن ئه‌را رووژگار گوزه‌یشت و گوزه‌ران تیه‌ڵ ئیسه‌ى ناوچه‌گه‌، چه‌ومان كه‌فته‌ یه‌كیگ له‌ كه‌سایه‌تیه‌یل باب ئه‌لشێخ ك ئه‌ویش ساڵح ئبراهیم مووساى موختاره‌، ك سه‌ره‌تا باس له‌تاریخ سیاسى ناوچه‌گه‌ كرد و وت: پشتگیرى له‌لایه‌ن كورده‌یل فه‌یلیه‌وه‌ ته‌نیا دژ كوده‌تاكاره‌یل 8 شووبات سیه‌ى 1963 نه‌وى، به‌ڵكوو هه‌ڵویسته‌یل تریش داشتن. له‌سه‌ده‌م پاشایه‌تى فشار فره‌یگ خریا بان كورده‌یل فه‌یلى، ئمجا خه‌ڵك ناوچه‌گه‌یش ده‌سكردنه‌ په‌لامارداین پۆلیسخانه‌ى ناوچه‌گه‌و گشت زندانیه‌یل ئازاد كردن و بنایه‌گه‌یشى سزانن.

ناوچه‌گه‌ ناسریاگه‌ وه‌ ئازایه‌تى مه‌ردمه‌گه‌ى، ئه‌وان هه‌میشه‌ له‌سه‌ركرده‌ى خودنیشانداین و راپه‌ڕینه‌یل بوینه‌، ئه‌را نموونه‌: زوورم گیریاگه‌یل له‌ زندان فزه‌یلیه‌ له‌شوون كوده‌تاى ره‌مه‌زان له‌ كورده‌یل فه‌یلى بوین ك منیش وه‌لیانا زندانى كریام له‌ورا ئه‌را ماوه‌ى ساڵیگ و چوار مانگ.

كورده‌یل فه‌یلى خاوه‌ن چالاكیه‌یل گه‌وراى كوومه‌ڵایه‌تى بوین، ئه‌یه‌ بیجگه‌ چالاكیه‌یل بازرگانى، ك له‌ساڵه‌یل چل سه‌ده‌ى گوزه‌یشت له‌وه‌ختیگ له‌عراق خوه‌ندگاو هوشیارى رووشنهویرى نه‌وى ته‌نیا شماره‌ى دیاریكریاگیگ نه‌وگ، فه‌یلیه‌یل له‌و وه‌خته‌ خوه‌ندگایه‌یل تایبه‌ت دامه‌زرانن، ئمجا ڕه‌حمه‌تى (حاجى ناوخاس) ئه‌را یه‌كمجار له‌ تاریخ پرووسه‌ى په‌روه‌رده‌یى له‌عراق ماڵیگ له‌ ماڵه‌یل خوه‌ى پیشكه‌ش كرد ئه‌را ئه‌وه‌ك بكریه‌یگه‌ خوه‌ندگا، ك تائیسه‌یش ئه‌و ماڵه‌ به‌خش یا وه‌قفه‌ ئه‌را ڕوڵه‌یل فه‌یلى، وه‌لى رژیم دكتاتۆر كلیلى كرد و بویه‌ خراوه‌یگ و ئیسه‌یش دیواه‌ریلى خه‌ریكه‌ ڕمیه‌ن، ك داواكاریم له‌ حكوومه‌ت مه‌ركه‌زى واده‌یلى باریگه‌دى و له‌هه‌مان وه‌خت داواكاریم له‌ حكوومه‌ت كوردستان بایگه‌ ته‌نگ خیزانه‌یل كورد فه‌یلى و دوباره‌ ئه‌و خوه‌ندگا  ئاوه‌دانه‌و بكا و شوونده‌س خوه‌ى له‌به‌غدا دیارى بكا.

كورده‌یل فه‌یلى له‌ باب ئه‌لشێخ كه‌فتنه‌ وه‌ر گه‌وراترین په‌لامار وه‌حشیانه‌ له‌وه‌خت كووچ وه‌پیكردنیان، ك ده‌سكریا كووچ وه‌پیكردن ئه‌و خیزانه‌یله‌ ك شوناسنامه‌ى عراقى داشتن و ته‌نانه‌ت خیزان خوه‌میش ك باوگم له‌به‌غدا له‌ساڵ 1884 هاته‌سه‌ دونیا ك وه‌بان ئه‌وه‌یشه‌وه‌ تاوانبار كریایم وه‌ ته‌به‌عیه‌ى ئیرانى. ئمجا له‌وه‌خت كووچ وه‌پیكردن خیزانه‌یل هه‌رچى داشتن تاڵان كریا له‌لایه‌ن داوده‌سه‌ى رژیمه‌وه‌.

له‌باوه‌ت ناوچه‌ى باب ئه‌لشێخ له‌ى وه‌خته‌یله‌، له‌ مه‌ویسى راسه‌قینه‌یگ  ژیه‌یگ ك هه‌رچه‌نى شماره‌ى خیزانه‌یل زیاتر له‌ چوار هه‌زار خیزانه‌، وه‌لى ناوچه‌گه‌ ناڵنیگ وه‌ ده‌س نه‌وین خوه‌ندگا یا مه‌دره‌سه‌وه‌، ك نزیكترین خوه‌ندگاى سه‌ره‌تاى ته‌نیا خوه‌ندگاى(ئبن جۆزى)یه‌، وه‌لى خوه‌ندگایه‌یل ناوه‌ندى و ئاماده‌یى وجوود نه‌یریگ له‌تى، وه‌ل ئه‌وه‌یشا ناوچه‌گه‌ هویچ نه‌خوه‌شخانه‌و تیمارگا(مستوصف)یگ  له‌تى نیه‌، ئه‌یه‌ بیجگه‌ كیشه‌ى كاره‌با ك وه‌رده‌وام بڕیه‌یگ و خیزانه‌یلیش له‌وه‌ر نه‌دارى و مه‌سه‌له‌ى ئابوورى نیه‌تویه‌نن وه‌ پویل چه‌ن ئه‌مپێریگ كاره‌باى ئه‌هلى بكیشن، وه‌ل ئه‌وه‌یشا كیشه‌یگ گه‌وراتر هه‌س له‌ناوچه‌گه‌، ك ئه‌ویش هاتن ورشه‌یل پیشه‌سازیه‌ وه‌ره‌و ناو ماڵه‌یل نیشته‌جى و زوورم ماڵه‌یل كریاسه‌ كارخانه‌ى پیشه‌سازى و فڕن تاواننه‌وه‌ى كانزا(معادن)و تۆڕنه‌چى و په‌خشه‌و بویه‌ له‌ناونى ماڵه‌یل و پیسى فره‌یگ دروس كردنه‌ له‌ ژینگه‌ى ناوچه‌گه‌و له‌هه‌مان وه‌خت پاشمه‌نده‌ى كاره‌گه‌یانیش فڕه‌ى ده‌نه‌ ناو كویچه‌یل و یه‌یش بویه‌سه‌ مایه‌ى په‌یابوین نه‌خوه‌شیه‌یل فره‌یگ وه‌تایبه‌ت له‌ناونى مناڵه‌یل، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش له‌ كرایه‌ى ماڵ به‌رزه‌و كردگه‌و بویچگترین ماڵیگ له‌ورا كرایه‌گه‌ى ڕه‌سیه‌سه‌ 750 هه‌زار دینار. وه‌لى له‌باوه‌ت خزمه‌تگوزراى شاره‌وانى به‌غدایشه‌وه‌، وه‌ یه‌كجارى گومه‌و گرینگى یا ئه‌همیه‌ت وه‌پى نیه‌دریه‌یگ.