هاوساى تازه‌.. ده‌وڵه‌ت كوردستان

عه‌لى  حسێن فه‌يلى

شه‌فه‌ق نيوز/ ئيمه‌ هه‌ق ده‌يمنه‌ برايه‌يل عه‌ره‌ب و كه‌سه‌يل تر بيجگه‌ ئه‌وانيش ك ئسراحه‌ت ناكه‌ن ئه‌را كيشه‌و داواكاريه‌يلمان، چوينكه‌ ئه‌كوتێده‌ بان ته‌ل وژدانيان، وه‌لێ ناتويه‌نن مكوڕى بكه‌ن له‌بان ئه‌و سياسه‌ته‌ ك ژيان ئيمه‌ى كورد له‌ى گووشه‌ى جه‌هانه‌ دژ هويچ ملله‌تيگ نيه‌، به‌ڵكوو شيوه‌ى هويره‌وكردن ئه‌وان له‌باره‌ى ئيمه‌ دوشمنانه‌س نه‌ك ئيمه‌ جوور ملله‌تيگ، ئمجا كورد جوور كه‌مينه‌يگ ژيان و هويره‌و كرديان و تواناى ئه‌وه‌يش ديرن قسه‌يش جوور زوورمينه‌ بكه‌ن، ك هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ پرسياريگ له‌يرا ئه‌وه‌سه‌ ك ئايا سه‌قامگيرى و خوه‌شبه‌ختى برايه‌يل عه‌ره‌ب جيگير ئه‌دێ له‌ساى يه‌خسيرى و مه‌ينه‌تى ملله‌تيگ؟

 

ئه‌ى خاس نه‌وه‌ى ئاينده‌ چوين هويره‌و ئه‌كه‌ن؟ ئايا به‌شدارن له‌ بنياتناين و خاسسازى؟ ئايا ئه‌و ناسنامه‌ى نه‌ته‌وه‌يى و هويره‌يل سياسيه‌ ك ديرێده‌ى نه‌خشه‌ڕى ئه‌راى ديارى ئه‌كا؟ ئه‌و كورد خاسه‌ كييه‌ له‌ ديد نه‌وه‌ى ئيسه‌؟ ئه‌ى ئه‌گه‌ر كورد له‌ عراق جياوه‌ بوى، عه‌ره‌ب چ زه‌ره‌ديگ ئه‌كه‌ن، يا ئه‌گه‌ر كورد له‌ چوارچيوه‌ى عراق مه‌نده‌و چ قانجازيگ ئه‌كه‌ن؟

 

حكومه‌ت ئيسه‌ زاينده‌ى باوه‌ڕيگ مێژوويى نيه‌، به‌ڵكوو له‌ئاكام فشار و باوه‌ڕ و به‌رژه‌وه‌ندى كه‌سه‌يل تر په‌يا بوى و كورديش له‌لى رازى نيه‌و عه‌ره‌بيش باوه‌ڕ وه‌پى نه‌يرن، ك يه‌يش جوور شمشيريگ دولاس وه‌بوونه‌ى ئه‌و ديد خراو وازيزانه‌يل بنه‌ڕه‌تيه‌ له‌تى و ئى حكومه‌ت كزيشه‌ جيگر كوشتار ناوخوه‌ييه‌ له‌ناونى پيكهاته‌يل، ئه‌ويش وه‌ئه‌وه‌گ كوچگ بنه‌ڕه‌تى ئه‌راى به‌رژوه‌نديه‌يله‌ نه‌ك باوه‌ڕه‌يل.

 

ئايا نه‌وه‌ى تازه‌ له‌ عراق تا چ ڕاده‌يگ تويه‌نستگه‌ له‌ نه‌وه‌يل وه‌رين و قالبه‌يل هويره‌وكردنيان دوير بگرێد؟ ئايا ئى نه‌وه‌ له‌ چ حاڵه‌تيگ ژيه‌ێد و بارودوخى چوێنه‌؟ ئيمه‌ زانيم ك چالاكيه‌يل سياسى و كۆمه‌ڵايه‌تى نه‌وه‌يل وه‌رين له‌ نه‌وه‌يل شيوعيه‌يل تا وه‌خت ئسلاميه‌يل خاوه‌ن ناسنامه‌و بنه‌ماى بته‌ويگ بوين له‌ فكر.

 

ئمجا وه‌ل ئه‌و فكره‌يل و په‌يڕه‌وه‌يل سياسييشه‌ ئه‌را ريڕه‌ويگ دياريكرياگ، وه‌لێ له‌ هه‌مان وه‌خت ناسنامه‌ى نه‌ته‌وه‌يى خوه‌يان فه‌رامووش نه‌كردن، ك يه‌يش چه‌سپيان راى هاوبه‌ش ناونى نه‌وه‌يل وه‌رين بوى، ئه‌ويش وه‌جووريگ ك هيز وه‌پيان دا ئه‌را ئه‌وه‌گ چالاكى سياسى و خه‌بات چه‌كدارى بياشتوون وه‌گووره‌ى ئايدۆلۆجياو ئه‌و فكره‌يله‌ ك داشتنه‌ى.

 

له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش ك كيشه‌ى هويچ ملله‌تيگ له‌ ملله‌ته‌يل ناوچه‌گه‌ چاره‌سه‌ر نه‌وى، ته‌نانه‌ت له‌ناوبردن وه‌جه‌م كورده‌يليش، ك يه‌يش بويه‌ ميرات و سه‌رمايه‌يگ ئه‌را نه‌وه‌يل ئيسه‌، وه‌و خاتريسه‌ ته‌نيا دوشمنايه‌تى و ويرانه‌يى و نه‌فره‌ته‌يل فريه‌يگ له‌يوا وه‌پى كردگه‌ سه‌رگه‌ردان بدێ و نه‌زانێد چه‌ بكا!!

 

شايه‌ت بويشيه‌ێده‌ نه‌وه‌ى تازه‌ ك هه‌ر جيابوينه‌وه‌يگ كورد له‌ عراق شيوازيگه‌ له‌ شيوازه‌يل مه‌رگ، وه‌لێ ئه‌راچه‌ نيه‌ويشيه‌ێد ك هه‌ر په‌يوه‌ندييگ له‌ناونى نه‌وه‌يل كورد و عه‌ره‌ب له‌ ئاينده‌ په‌يوه‌نديه‌يل له‌نوو دروس ئه‌كاو شايه‌ت گشت ئه‌و ژيان تيه‌ڵيشه‌ ك هاته‌ تويش له‌ گوزه‌يشته‌ له‌هويره‌و بووه‌يم وه‌ ژيان جياجياى ناونى هه‌ردوگلا، وه‌لێ ژيانيگ جوان و پڕ له‌ دڵنيايى و سه‌قامگيرى.

 

با ئه‌وه‌ له‌هوير نه‌وه‌يم ك رووشنهويرى هاوبه‌ش له‌ناونيمان و له‌ناونى ملله‌ته‌يل ناوچه‌گه‌ هووكار بته‌ويگه‌ ئه‌را خوه‌شه‌ويسى و له‌يه‌كڕه‌سينه‌وه‌، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر كورديش بويه‌ هاوسايگ سه‌روه‌خوه‌ييش.

 

كى ئويشێد ئيمه‌ ناتويه‌نيم بويمنه‌ هاوسايگ خوه‌شه‌ويس يه‌كترى، ئه‌گه‌ريش ئيمه‌ نه‌تويه‌نيم هاوسايه‌تى خاسيگ ده‌سه‌وه‌ر بكه‌يم وه‌ گووره‌ى توانا، ئه‌وه‌ وه‌لاى كه‌مه‌و بايه‌سه‌ زه‌ره‌ديش ئه‌را يه‌كترى نه‌ياشتويم، ك پرسياريگ له‌يرا خوه‌ى ده‌رخه‌ێد و ئه‌ويش ئه‌وه‌سه‌ ك له‌وه‌ختيگ ئه‌مان گوم بويه‌ ئه‌را گشت ئه‌وانه‌گ له‌بان ئى خاكه‌ ژيه‌ن، تاكه‌ ئه‌راى بگه‌رديم له‌ شوونيگ تر؟

 

نه‌وه‌ى ئيسه‌ بايه‌سه‌ ئه‌وه‌ بزانن ك ژيان سياسى له‌ عراق زاينده‌ى نه‌شته‌رگه‌رى سه‌ختيگه‌و وه‌ سروشتى ناته‌سه‌ وجوود، خاون ده‌سڵاته‌يليش له‌تى ناسناو ديرن و بى ناسناون، وه‌ل ئه‌وه‌يشا وه‌ ده‌سميه‌ت له‌ توانايه‌يل ناوخوه‌يى و ده‌سميه‌ته‌يل فكرى و دارايى ده‌ره‌كييش نه‌تويه‌نستن ده‌وڵه‌تيگ سه‌قامگير دامه‌زرنن، ك هه‌رچه‌نى جه‌ختيش له‌بان ئازادى راى و حورمه‌ت هه‌ڵبژارده‌ى ده‌نگده‌ريش ئه‌كه‌ن، وه‌لێ له‌ هه‌ڵوژاردنه‌يل ياساييش نه‌تويه‌نستن ده‌وڵه‌ت ياسا دامه‌زرنن، ئمجا له‌وه‌رانوه‌ر كيشه‌يل چاره‌نويسساز گه‌ورايش ك تايبه‌ته‌ وه‌ كۆمه‌ڵگا كيشه‌يل تر بويچگ ده‌رخستن دوير له‌ جاده‌و هه‌وه‌جه‌يلى.

 

هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش ئيمه‌ بويمنه‌ له‌ سياسيه‌يل و ده‌سڵاتداره‌يل، وه‌لێ ئايا نه‌وه‌يل تازه‌و مه‌ردم ئاسايى له‌ عراق ئاگادارمان كردنه‌ ديد و راى هه‌ڵه‌ چه‌سه‌و تاوان چه‌س له‌وه‌ختيگ مه‌سعود بارزانى سه‌رۆك هه‌رێم كوردستان باس له‌ باوه‌ڕه‌يل خوه‌ى ئه‌كا وه‌ ئه‌وه‌گ مادام چه‌ك مه‌نتق باسكردن بوود له‌ى وڵاته‌و دويا قسه‌ى مه‌نتق چه‌ك و زورمينه‌ بوود، ئه‌وه‌ هويچ وه‌ختيگ ئه‌مان وه‌رناگريم و ماناى ژيان ئه‌كه‌فێده‌ دووزه‌خ ك ته‌نيا له‌وه‌ر به‌رژه‌وه‌ندى و ئيراده‌ى مه‌ردم تر ناچار ئه‌كريه‌ێم له‌ناو حكومه‌ت عراقى بمينيمه‌و، ئمجا ئيمه‌ ناچاريم هه‌وڵ بيه‌يم چشتيگ جيوه‌جى بكه‌يم ك يه‌يش ماف خوه‌مانه‌ى و وه‌پى ئويشن سه‌روه‌خوه‌يى، وه‌نا جوور جاران ناچار كريه‌يم تويش بايم وه‌ ريككه‌فتنه‌يل سه‌رنه‌كه‌فتگ و ياسايه‌يليگ وه‌رده‌وام ك چه‌سپيا له‌ بانمان، يه‌يش وه‌و مانا زوڵم و جه‌ور مه‌ردمان تر قه‌بول بكه‌يم.

 

وه‌چه‌واشه‌ى ئه‌وه‌يش، ئيمه‌ راى بارزانى وه‌ دروس دوينيم وه‌ئه‌وه‌گ له‌ى جه‌هان ئاڵشتكاريه‌ و له‌ وه‌خت دامه‌زرانن عراق تائيسه‌ ديد حكومه‌ته‌يل له‌باره‌ى كورد ئاڵشت نه‌ويه‌، ئه‌گه‌ر فه‌رز بكه‌يم سه‌دام وه‌ لاشه‌ مردگه‌، وه‌لێ ژه‌هر فكره‌يل و نفوز شوفێنيانه‌ى هه‌ر مه‌ندگه‌، ك يه‌يش ئسپات ئه‌وه‌ ئه‌رامان ئه‌كا ك كووتايى تاوانكاره‌يل نايه‌ێد و شه‌ڕ و تاوانه‌يليان گورج ته‌مام نادێ، هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ بايه‌سه‌ فكر به‌غدا ئاڵشت بدێ، نه‌ك فكر كورد ك خاوه‌ن مێژوو و پايه‌و خاك و كيشه‌ن.

 

مه‌رام له‌ى باوه‌ته‌ ئه‌وه‌سه‌ ك نه‌وه‌ى تازه‌ بايه‌سه‌ خراوترين تومه‌ته‌يليگ بزانن، ك ئه‌ويش ئاشكراكردن راسيه‌يل تيه‌ڵه‌ له‌ى وڵاته‌و له‌ڕاسييش كۆمه‌ڵگاى ناوده‌وڵه‌تى و له‌وانه‌يش ئه‌مريكاو له‌وه‌خت هاتنيان ئه‌را ناو عراق له‌ساڵ 2003 كوچگ ديموكراسى وه‌ره‌و تيه‌ريكى وه‌شانن، وه‌بى چاره‌سه‌ركيشه‌يل مه‌ندگ و مێژوويى و له‌وانه‌يش كيشه‌ى ملله‌ت كورد، ك ئه‌و چاره‌سه‌ره‌يله‌ هه‌واڵه‌ى ئاينده‌يگ ناديار كردنه‌و ملله‌ت عراقييش ره‌سينه‌سه‌ ئه‌و باوه‌ڕه‌ ك ئى ديموكراسى قه‌وڵ درياگه ئى ئاژاوه‌سه‌ ك وجوود ديرێد و له‌ڕاسى هه‌ر ئه‌يه‌يش‌ روێدا.

 

ئى نه‌وه‌ بايه‌سه‌ ئه‌وه‌ بزانن ك داگيركار تواناو مه‌يل دروسكردن سه‌ركرده‌ و نماينده‌يل نه‌يرێد ئه‌را هه‌ر ملله‌تيگ، چوينكه‌ ئى كاره‌ دويره‌ له‌ ئامانج و به‌رژه‌وه‌نديه‌يلى، يا وه‌مانايگ تر سه‌ركرده‌ى جه‌نگاوه‌ر خاوه‌ن ئامانج ناخوازێد، به‌ڵكوو كه‌سه‌يل وه‌كراگيرياگ و كووده‌تايى و سياسى تاوانبار ئه‌خوازێد جوور ئه‌وه‌گ له‌ حكومه‌ته‌يل عراقى روێدا ك ده‌وڵه‌مه‌ن بوين وه‌ى جووره‌ فه‌رمانڕه‌وايه‌يل و پڕ له‌ ناوه‌يل و ناسناوه‌يل و مه‌ينه‌تيه‌يليگ، يه‌يش له‌وه‌ختيگ شوورش كوردى له‌ پرشه‌ى ئاگر بويچگيگه‌و بويه‌ بوركانيگ و شێخ عه‌بدولسه‌لام دويه‌م له‌ساڵ 1908 به‌رپاى كرد، ك ده‌سڵاته‌يل عوسمانى عار كوشتنى گرتنه‌ مل، تا ره‌سيه‌ شێخ ئه‌حمه‌د بارزانى و شێخ مه‌حمود حه‌فيد و مه‌لا مسته‌فاو ئه‌و سه‌كرده‌يله‌ ك وه‌رجه‌ ئه‌وان بوين و ئه‌وانه‌يش تا ئمڕوو له‌بان ريڕه‌ويان چنه‌ ڕييه‌و، ئمجا ئه‌وانه‌ ئاله‌تيگ نه‌وين وه‌ده‌س داگيركار و كه‌سه‌يليگ وه‌كراگيرياگ نه‌وين، ك جى داخه‌ هه‌ر ملله‌تيگ يا ملله‌ته‌يليگ دياريكرياگ خوه‌يان وه‌ چشته‌يل ناپه‌سه‌ن و ناوناين و ناسناوه‌يل خراوه‌و خه‌ريك بكه‌ن ئه‌را كه‌سايه‌تيه‌يل و سه‌ركرده‌يل تر گه‌وراى ملله‌ته‌يل تر.

 

كورد بيلن با بدێده‌ هووكار ئالشتكاريه‌يل گه‌ورا ك گشتلايگ هه‌وه‌جه‌ وه‌پى ديرێد له‌وه‌ر ده‌رچگن له‌ى قه‌يران تاساننكاره‌، ئيمه‌ زانيم ك له‌ى گووشه‌ى جه‌هانه‌و له‌ساى ئى بارودوخه‌ ك له‌تى ژيه‌يم له‌گشت وه‌خته‌يليگ فيشتر هه‌وه‌جه‌ وه‌ فكر و نكران زات گشت و ره‌حمه‌ت و به‌زه‌يى خودا ديرێم، ك هه‌رچه‌نى به‌زه‌يى و ره‌حمه‌تى تايبه‌ت وه‌ شوون يا وه‌خته‌يليگ دياريكرياگ نيه‌، وه‌لێ ئيمه‌ ئويشيم ئه‌را ماوه‌ى دريژيگه‌ پيشبينى ناكه‌يم ئاينده‌ى په‌يوه‌نديه‌يل كورد و عه‌ره‌ب وه‌ كام ڕييگ گوزه‌ر ئه‌كا، له‌يرا هه‌ر ته‌وافقيگ له‌ناونى به‌غدا و هه‌ولێر ك دوير بدێ له‌ هه‌ر روێداگيگ گه‌رم و ترس له‌ ترۆر و كيشمه‌كيشه‌يل تايفى و مه‌ينه‌تيه‌يل ئابوورى هاوتاى ترس ئه‌كا له‌ گومكردن چاره‌سه‌ره‌يل ئاشتيانه‌ له‌ناونى پيكهاته‌يل.

 

ئمڕوويش قه‌ناعه‌تيگ هه‌س ك بڵاو بويه‌ له‌ناونى گشتلايگ وه‌ مه‌رگ ديموكراسيه‌ت له‌ عراقن ته‌نانه‌ت هويچ شوونه‌وار يا مه‌زاريگيش ئه‌راى وه‌هويرخستنى نه‌مه‌ندگه‌، ئى ڕى و ريڕه‌ويشه‌ هويچ ناونيشانيگ كوردى ته‌ئليفكرياگ له‌تى نيه‌ له‌ جاده‌و كويچه‌و مه‌يدانه‌يل شاره‌يل عه‌ره‌بى و عراقى، ك هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ له‌ جه‌هان كويه‌نمان ده‌رناچيم، دى بيلن ئى شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌ بووسێه‌يد تا ئيمه‌ له‌تى داوه‌زيم، وه‌لێ بيگومان نه‌ك له‌ ويستگه‌يگ ناوى عراق بدێ له‌بان شيواز ئيسه‌ى.

عه‌لى حسێن فه‌يلى