ئه‌نوه‌ر موراد فه‌یلى: ڕژیم وه‌رین نه‌یشت بوومه‌ گۆڵچى هه‌ڵوژارده‌ى نیشتمانى

شفق نيوز

وڵاته‌گه‌یان له‌ مه‌یدانه‌یل جه‌هانى به‌رزه‌وكردنه‌ له‌ بارزیه‌یل جووراوجوور، وه‌تایبه‌تى له‌ تووپان، و له‌ بازیكه‌ره‌یل سووپه‌رستاره‌ ك ئاسمان تووپان عیراق بریقه‌ كوتایه‌ له‌ مه‌یدانه‌یل ناوخوه‌یى و ناوده‌وڵه‌تى، ناو گۆڵچى وه‌توانا (ئه‌نوه‌ر موراد فه‌یلى) دیار ده‌ید ك ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق له‌ په‌یوه‌ندییگ ته‌له‌فۆنى ئى دیداره‌ وه‌لیه‌و سازدا ك یادگاریه‌یل بوودار گوزه‌یشته‌ى پڕ له‌ شاكار و قاره‌مانى ئى بازیكه‌ره‌ نیشاندا ك له‌ ناو دڵ و یادگاریه‌یل مه‌ردم هه‌میشه‌ زینیه‌.

* له‌ سه‌ره‌تا كارت ناسیند چه‌ خوه‌نیده‌وه‌؟

- ئه‌نوه‌ر موراد سه‌لیم فه‌یلى له‌ ساڵ 1939 له‌ باب الشیخ، عگدالاكراد په‌یا بویمه‌ و له‌ مه‌دره‌سه‌ى جه‌عفه‌ریه‌ ده‌رچویمه‌.

* سه‌ره‌تاى ئاشنا بویند وه‌ تووپه‌و له‌ كوره‌ بویه‌؟

- له‌ سه‌ره‌تا له‌ مه‌دره‌سه‌ى جه‌عفه‌ریه‌ له‌ تیمه‌یل ڤۆلیبۆڵ یا تائره‌ و تووپ سه‌وه‌ته‌ وه‌ل هاوكاره‌یلمه‌و بازى كردمه‌، و له‌ ساڵ 1957 ئه‌را تووپ تائره‌ى خول یا ده‌وره‌ى عه‌ربى له‌ به‌یروت هه‌ڵوژریام، وه‌لى له‌وه‌ر بویچگى عومرم ده‌رفه‌ت ئه‌را نه‌وى بچم، ئنجا له‌ یانه‌ى فه‌یلیه‌ له‌ هه‌ردوگ بازى سه‌وه‌ته‌ و تائره‌ بازى كردم، تیم تووپانیگیش له‌و وه‌خته‌ له‌ یانه‌گه‌ وجوود داشت و گۆڵچیه‌گه‌یشى هاوكارم ڕه‌حمه‌تى عبدالرزاق بوى، منیش ته‌ماشاى بازیه‌یلیان كردیام، و له‌وه‌خت مه‌شقكردنیان ڕووژیگ له‌ ڕووژان عبدالرزاق گۆڵچى شكیا، له‌و ئانه‌ مه‌شقده‌ر یانه‌گه‌ مامۆستا هادى عباس داوا له‌لیم كرد شوونه‌گه‌ى بگرم، و چوینكه‌ من بازیكه‌ر تووپ سه‌وه‌ته‌ و تائره‌ بویم و بازى هه‌وا زانستیام و له‌و وه‌خته‌ تیمه‌گه‌ بازى وه‌ل تیم هه‌ڵوژارده‌ى پۆلیسه‌و داشت ك چه‌ن وازیكه‌ر ناوده‌وڵتى له‌ تى بوین و قاره‌مانى كۆمارى له‌ كووتایى ساڵ 1958 برده‌وه‌.

*ئه‌راچه‌ گۆڵچێرى هه‌ڵوژانید و شوونه‌یل تر وڵ كردید؟

- دیاره‌ وه‌هاكوو یا سدفه‌ بویه‌ ك من بوومه‌ گۆڵچى و وه‌گ وتم له‌وبازیه‌ ك له‌جیاتى ڕه‌حمه‌تى عبدالرزاق داوه‌زیام و له‌كووتایى بازیه‌گه‌ وه‌یه‌كسانى 1-1 ده‌رچویمن، چاره‌نویس كاریگ كرد ك من قاره‌مان بازیه‌گه‌ بووم و له‌شه‌وه‌كى ڕووژ دویایى ڕووژنامه‌یل له‌باوه‌ت په‌یابوین ستاره‌ گۆڵچییگ نوو نویسانن و منیش ئومید ئه‌وه‌ داشتم بوومه‌ گۆڵچى هه‌ڵوژارده‌ى عیراق.

* دیاریترین بازیكه‌ره‌یلیگ هاولفد بوین كى بوین؟

- فره‌ به‌ین ئه‌و وازیكه‌ره‌یله‌ ك هاولفم بوین و له‌لیانیش ڕه‌حمه‌تى جه‌میل عه‌باس(جه‌مولى) و عه‌مو بابا و یۆرا و ئه‌دیسۆن و حامد فه‌وزى و محمد سامر و جبار رشه‌گ و صاحب خزعل و حسن به‌له‌ و حسین هاشم و گۆرگیس ئسماعیل و هشام عه‌تا عه‌جاج و بازیكه‌ره‌یلیگتر ك بڕیگیان چوینه‌ ڕه‌حمه‌ت خودا و بڕیگتریان وڵات هیشتنه‌ جى و كووچ كردن.

* له‌ چ یانه‌یلیگ بازى كردید؟

- له‌سه‌ره‌تا وه‌ل یانه‌ى فه‌یلیه‌ بازى كردم و ئنجا چویم ئه‌را یانه‌ى پۆلیس و سێ ساڵ وه‌لیا مه‌نم 1958 تا 1960 و چه‌ن بازییگ ناوده‌وڵه‌تى وه‌ل یانه‌ى پۆلسه‌و كردم، ئنجا وه‌ل تیم هه‌ڵوژارده‌ى به‌غدا و هه‌ڵوژارده‌ى هێزه‌یل چه‌كدار ئه‌وسا چه‌ن بازییگ ناودوڵه‌تى وه‌ل تیمه‌یل بیگانه‌ كردیمن وه‌تایبه‌تى وه‌ل وڵاته‌یل ئشتراكى ئه‌وسا.

*ئه‌راچه‌ له‌ هه‌ڵوژارده‌ى نیشتمانى دویر بوید؟

- (وه‌رجله‌وه‌گ جوواو بیه‌ید چه‌وى پڕ بوى له‌ ئه‌سر) و وت :"له‌ هه‌ڵوژارده‌ى نیشتمانى دویره‌و نه‌كه‌فتمه‌، وه‌لى ڕژیم گووڕوه‌گووڕ دویره‌مه‌و خست ".

* هووكار كووچكردند ئه‌را ده‌یشت عیراق چه‌بوى؟

- له‌ ساڵ 1961 له‌ تیم سێیم (الفرقه‌ 3) بویم و له‌ شوون ته‌واوكردن خزمه‌ت سه‌ربازى ئلزامى، پله‌ى نائب زابت دانه‌ پیم چوینكه‌ بازیكه‌ر ناوده‌وڵه‌تى بویم، تا ساڵ 1975مه‌نم، ئنجا فه‌رمانیگ له‌ سه‌رۆك كۆمار و وه‌زیر وه‌رگرى ده‌رچوى وه‌ قاوداینم له‌ خزمه‌ت سه‌ربازى چوینكه‌ له‌ نه‌ته‌وه‌ى كوردم، و مه‌هانه‌یشیان ئه‌وه‌ بوى ك له‌ ته‌به‌عیه‌ى بیگانه‌م، و له‌ ساڵ 1982 خێزان و كه‌سوكارم گشتیان ئه‌را ئیران ته‌سفیركریان بى ئه‌وه‌گ گوناهیگ داشتوون ته‌نیا ئه‌وه‌ نه‌ود ك كورد فه‌یلیین، وه‌لى خوه‌م له‌ترسه‌و ئه‌را كوردستان سه‌رخوه‌م هه‌ڵگردم و له‌ورا 11 ساڵ خوه‌م شاردمه‌و، له‌ ساڵ 1991 له‌ ترس سیخوڕه‌یل ڕژیم و ئه‌و كاره‌ساته‌یله‌ ك له‌ زندانه‌یلى وه‌سه‌ر جایڵ و جوانه‌یل كورد فه‌یلى هاورده‌ى، كوردستان هیشتمه‌جى، و خوه‌م ڕه‌سانمه‌ ئیران و له‌ورایشه‌ یه‌ك ساڵ مه‌نم و ئنجا له‌وراوه‌ چویم ئه‌را هۆڵه‌ندا و تا ئیسه‌یش هامه‌ ئه‌ورا، و هه‌رچه‌نى ك سه‌فه‌ر كردمه‌سه‌را ئۆروپا وه‌لى هیمان چه‌وم بڕیمه‌سه‌ بازیگایه‌یل عیراق.

 

*ڕژیم وه‌رین چوین دژمنایه‌تى كورده‌یل فه‌یلى كرد، وه‌تایبه‌تى له‌ لایه‌ن وه‌رزشى؟

- ڕژیم گووڕوه‌گووڕ گه‌نترین جووره‌یل زوڵم و سته‌م كرده‌ نسیو كورده‌یل فه‌یلى، و وه‌ك گشت لایگ زانن ده‌س كرده‌ قاوداین هه‌ر بازیكه‌ریگ كورد فه‌یلى له‌ یانه‌یل ناودار، و یانه‌ى تایبه‌ت وه‌كورده‌یل فه‌یلى به‌سا، و شوون ئه‌و وه‌رزشه‌یله‌ سڕیه‌و ك كورده‌یل فه‌یلى ده‌س باڵایگ له‌تى داشتن جوور زوورانبازى و زۆرخانه‌ ك قاره‌مانه‌یل فره‌یگ خستنه‌وه‌، ئه‌وه‌ بیجگه‌ زه‌فتكردن ماڵ و موڵكیان و بردن ڕه‌گه‌زنامه‌ى ڕه‌سمییان و هیشتنیان له‌و بارووه‌زع گه‌نه‌ ك له‌ گه‌ڕه‌كه‌یل مللى هه‌ژار له‌تى ژیان؛ بى ئه‌وه‌گ ڕیگه‌ به‌یده‌ پیان ماڵ بینا بكه‌ن یا بازیگا یا مه‌یدان یا هۆڵیگ وه‌رزشى دروس بكه‌ن تا له‌تى ئه‌و وه‌رزشه‌یله‌ مه‌شق بیه‌ن ك حه‌ز له‌لى كه‌ن.

* شانازى وه‌كام بازیه‌و كه‌ید ك له‌هویرده‌و نیه‌چوود؟

- بازیه‌یل ناوده‌وڵه‌تى فره‌یگ له‌ ناو و له‌ ده‌یشت عیراق بازى كردمه‌، وه‌لى ئه‌وه‌گ شانازى وه‌پیه‌و كه‌م ئه‌و بازیه‌ بوى ك وه‌ل تیم دۆكلاپراگ ئه‌نجام گرت ك یانه‌یگه‌ له‌و وه‌خته‌ و ئه‌را ساڵه‌یل فره‌یگ  قاره‌مان گشت ئۆروپا بوى و ئیمه‌یش وه‌لیا یه‌كسان بویمن و له‌ شوون ته‌واوبوین بازیه‌گه‌ مه‌شقده‌ر یانه‌ى دۆكلاپراگ وت:"قاره‌مان مه‌یدانه‌گه‌، گۆڵچیه‌گه‌ى عیراقه‌". له‌وه‌ر ئه‌وه‌ فره‌ شانازى وه‌و بازیه‌و  وه‌و شایه‌تیداینه‌ كه‌م. بازییگتر ك شانازى فره‌یگ وه‌پیه‌و كه‌م ئه‌و بازیه‌ بوى له‌ناوبه‌ین هه‌ڵوژارده‌ى جه‌یش و هه‌ڵوژارده‌ى شورته‌ له‌ ساڵ 1959 وه‌ ئاماده‌ بوین ڕه‌حمه‌تى زه‌عیم عبدالكریم قاسم ك له‌ كووتایى بازیه‌گه‌ میدالیا به‌شه‌وكرده‌بان هه‌ردوگ تیمه‌گه‌.

* له‌ چ هێرشبه‌ریگ ترسیاید؟

- ئه‌و بازیكه‌ره‌ ك فره‌ ئه‌راى حساوكردیام وه‌لى له‌لى نه‌ترسیام، بازیكه‌ر ڕه‌حمه‌تى عه‌مو بابا بوى ك چاودێرى جموجویله‌یلى كردیام چوینكه‌ فره‌ ترسناك بوى له‌بان گشت گۆڵچیه‌یل.

*توایمن له‌لید كه‌یگ باس شاكاره‌یل دیارید ئه‌رامان بكه‌ید؟

- شاكاره‌یل هین من وه‌ته‌نیا نین، به‌ڵكوو وه‌به‌شدارى ئه‌و بازیكه‌ره‌یله‌و بویه‌ ك وه‌لما بوین، و وه‌یه‌كه‌و چه‌ن قاره‌مانییگ بردیمنه‌وه‌ و له‌لیانیش: جام عه‌ره‌ب، جام له‌شكره‌یل عه‌ره‌ب و بیگانه‌ و جام خول ناوده‌وڵه‌تى لیبیا و شاكاره‌یل و قاره‌مانیه‌یلیگتر.

* وه‌ڕاى تو حاڵ و رووزگار ئمڕوو تووپان له‌ عیراق چوینه‌؟

- حاڵ و رووزگار تووپان ئمڕوو له‌ عیراق دڵخوه‌شى فره‌یگ نه‌یرى، هووكاره‌گه‌یشى ئه‌وه‌سه‌ ك وه‌داخ گرانیگه‌و كادریگ تایبه‌تمه‌ند له‌ تووپان نه‌یریمن.

*هه‌وه‌جه‌مان وه‌چه‌س ئه‌را خاسه‌وكردن واقع وه‌رش ئمڕوومان؟

- بایه‌ته‌ هه‌ره‌م وه‌رزشیمان پیكهاتوید له‌ وه‌رزشكاره‌یل و ئه‌كادیمیه‌یل، چه‌نى هه‌وه‌جه‌مان ها وه‌ كادر مه‌شقداین خاسیگ له‌ خاوه‌ن پیشه‌یل و بازیكه‌ره‌یل ك له‌ ئاست وه‌رپرسیارى بوون ئه‌را خزمه‌تكردن وڵات و نیشتمانه‌گه‌یان؟.

* دویاقسه‌د؟

- له‌ خوداوه‌ن كه‌ریم داواكارم وازیكه‌ره‌یل و هه‌ڵوژارده‌یل تووپانمان بپاریزى تا بتویه‌نن جامه‌یل قاره‌مانى ئه‌را عیراق بارنه‌وه‌، ئومیدوارم ك جمشت وه‌رزشى سه‌ركه‌فتى بوود و ڕیگه‌ بدریه‌یده‌ وزه‌یل جایڵ تا نه‌خش و ده‌ور خوه‌یان بوینن.