ئایا پشتگیرى گه‌وراهیزه‌یل له‌ كورد بووده‌ بایس دامه‌زريان ده‌وڵه‌تیگ كوردى؟

شفق نيوز

به‌شبه‌شه‌وكردن هاتگه‌و خاكه‌گه‌ى له‌لایه‌ن داگیركه‌ره‌یله‌وه‌ وه‌بى خواست و ئاره‌زوو خوه‌یان دابه‌ش كریاگه‌. ئمڕوو له‌دونیا مسته‌ڵه‌حیگ هه‌س وه‌ناو(به‌رژه‌وه‌ندى). وه‌لى له‌ مه‌یدان جى وه‌جیكردن و كرده‌وه‌ هه‌وه‌جه‌ى خواستیگه‌و پابه‌ندى فره‌یگ وه‌پیه‌وه‌ كریه‌یگ . ئه‌گه‌ر به‌رژه‌وه‌ندى نه‌وگ شایه‌ت مه‌سه‌له‌ى ئنسانیه‌تیش جموجویلیگ بى وه‌رانوه‌ر وه‌خوه‌یه‌وه‌ بوینیگ و په‌یوه‌ندى دڵنیایى و بیگه‌ردیگ بكه‌فیگه‌وه‌ له‌ناونى وڵاته‌یل، وه‌لى یه‌یش زه‌حمه‌ته‌و مه‌حاڵه‌ جى وه‌جى بایگه‌ دى، چوینكه‌ گشت وڵاتیگ وه‌گووره‌ى وه‌زع ئابوورى و هیز خوه‌یه‌وه‌ مامڵه‌ ئه‌كاو هویچ ده‌وڵه‌تیگ له‌ى دونیا نه‌بایه‌د به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌ى له‌كیس به‌یگ ئه‌را خاتر ئه‌وه‌ك وه‌رانوه‌ر له‌خوه‌ى ڕازى بكا، وه‌تایبه‌ت ده‌وڵه‌ته‌یل گه‌وراهیز ك ركابه‌رى یه‌كترى كه‌ن ئه‌را ده‌سكه‌فت زیاتر و زاڵبوین له‌بان یه‌كترى جویر نموونه‌ى یه‌كێتى سۆڤێت جاران و وڵاته‌یل یه‌كگرتگ ئه‌مریكا.

وڵاته‌یل گه‌وراهیز گشتیان هه‌ر له‌زویه‌وه‌ كه‌ڵك له‌ خاك كوردستان وه‌رگرتنه‌و له‌وه‌ر خاتر به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌یان پشت له‌ ملله‌ت كورد كردنه‌و هه‌ر ئه‌وانیش هووكار له‌ده‌سداین كوردستان و داگیركردنى بوینه‌و به‌شبه‌شیه‌و كردنه‌ له‌بان وڵاته‌یل هاوسا، چوینكه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌وان پشتگیرى له‌هیزه‌یل دوشمن نه‌كردان و پڕ چه‌كیان نه‌كردان و هاوكارى خاسیگ وه‌لیانا نه‌یاشتان، ئه‌وه‌ بیگومان كورد وه‌هه‌ر جووریگ بویاتاگ وه‌رگیرى له‌ خاك و نیشتمان خوه‌ى كردیاگ و ڕى وه‌ دوشمن نه‌یا وڵاتى داگیر بكا، وه‌لى خیانه‌ت گه‌وراهیزه‌یل و قه‌وڵه‌یلیان له‌وه‌رانوه‌ر ملله‌ت كورد هه‌میشه‌ ده‌سمیه‌تده‌ر بویه‌ ئه‌را ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌یله‌ ك كورد له‌بانیان به‌شه‌به‌شه‌و كریا خاك و نیشتمان كورد زه‌فت بكه‌ن، ئه‌را نموونه‌: له‌ كوومار كوردستان ئه‌وه‌ بوى ك یه‌كێتى سۆڤێت جاران سه‌ره‌تا له‌دامه‌زرانن ئه‌و كووماره‌ له‌ساڵ 1946 پشتگیرى كرد، وه‌لى وه‌ختى به‌رژه‌وه‌ندى هاته‌ هساو، خوه‌ى له‌پشتگیریكردنى كیشاوه‌و ئه‌وه‌ بوى كه‌متر له‌ساڵیگ كووماره‌گه‌ دریژه‌ داشت و سه‌ركرده‌یلیشى له‌لایه‌ن رژیم ئه‌وساى ئیرانه‌وه‌ دریان له‌سێداره‌.

ئه‌گه‌ریش بایمنه‌ بان تاریخ پشتگیریكردن ئه‌مریكا له‌ بڕیگ له‌وڵاته‌یل ناوچه‌گه‌ وه‌تایبه‌ت وڵاته‌یل عه‌ره‌بى، ئه‌وه‌ بیگومان ڕویه‌ راسه‌گه‌ى ئه‌ڕامان ئاشكرا بووگ ك ئه‌مریكا مامڵه‌ى پرچ پاكیگ وه‌ل ده‌وڵه‌ته‌یلا نه‌یاشتگه‌ وه‌ ئه‌وه‌ك تاسه‌ر پشتگیر و ده‌سمیه‌تده‌ر وڵاتیگ بووگ، چوینكه‌ هه‌ر ماوه‌یگ بویه‌و له‌وه‌ختیگ به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌ى ته‌واو كردگه‌ پشت له‌لیان هه‌ڵكردگه‌.

هیز گه‌وراى (بریتانیا)یش هویچ وه‌ختیگ ئاماده‌ نه‌ویه‌ خوه‌ى به‌خت بكا له‌وه‌ر خاتر ملله‌تیگ ك تاریخیگ جه‌نگاوى وه‌لیانا داشتگه‌. ئیمه‌ فره‌جار ئویشیم سیاسه‌ت هه‌قى له‌هویچ چشتیگ نیه‌، وه‌لى ئى گوزارشه‌ غه‌ڵه‌ته‌و نه‌بایه‌د پشت وه‌ ئه‌وه‌ بووه‌سیم ك گوزه‌یشته‌ رووژگاریگ تر بویه‌و په‌یوه‌ندى وه‌ ئمڕوه‌وه‌ نه‌یریگ ، راسه‌ دبلۆماسیه‌ت كورد له‌و سه‌رده‌مه‌یل كویه‌نه‌ تواناى خاسیگ وه‌خوه‌یه‌وه‌ نه‌دیه‌و له‌ئاست هویره‌وكردن ئاینده‌ى مسۆگه‌ركریاگیگ نه‌ویه‌، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا نیه‌وگ دڵ وه‌ ئه‌وه‌یش خوه‌ش بكه‌یم ك خه‌مخوه‌رمان جددیه‌ له‌هه‌وڵ و ته‌قلاى سه‌روه‌خوه‌ییكردن ملله‌ت كوردمان و چاره‌نویس كورد ره‌سنیگه‌ خه‌وه‌یل راسه‌قینه‌ى.

كورد له‌ جه‌نگ چاڵدیرانه‌وه‌ تا ڕووژ ئمڕوو ك سه‌رده‌م ئازادى ملله‌ته‌یله‌ هه‌ر زوڵم و سته‌م دیمنه‌سه‌ چه‌و، وه‌و خاتریشه‌ شووڕشه‌یل فره‌یگیش به‌رپا كریاگه‌و هه‌ر له‌ زه‌مانه‌ى پاشایه‌تیه‌وه‌ هاوردیمنه‌ى تا شووڕش ساڵ 58 ك بارزانى نه‌مر هه‌وڵ و ته‌قلاى فره‌یگ دا له‌و ماوه‌ كورد هه‌ق ره‌واى خوه‌ى وه‌ربگریگ ، وه‌لى بى پشت و په‌ناى كورد له‌یوا له‌لیمان كرد وه‌رده‌وام په‌نا بووه‌یمنه‌ وه‌ر شووڕش و شووڕشكارى و دویاخریش كوده‌تاى ساڵ 1963 نائومیدى فره‌یگ له‌لى كه‌فته‌وه‌و به‌عسه‌یه‌یل له‌سه‌ره‌تاى ده‌سڵاتیانه‌وه‌ ئه‌و تواناى چه‌كداریه‌ نه‌یاشاتتن ك بتویه‌نن كورد له‌ناو بووه‌ن، له‌و سه‌رده‌مه‌ ده‌وڵه‌ته‌یل گه‌وراهیز تویه‌نستیان پشتگیرى له‌لیمان بكه‌ن و له‌ خاك خوه‌مان وه‌ئازادى و بى جه‌نگ و گرفت بژیه‌یم، وه‌لى دوباره‌ به‌رژه‌وه‌ندى باڵاى گه‌وراهیزه‌یل له‌ نیمه‌ى ڕى پشت له‌كورد كردن و له‌ناونى ریككه‌فتننامه‌یل(سیڤه‌ر و لوزان) كورد كردنه‌ قوربانى سیاسه‌ته‌یل شاى ئیران و سه‌دام دكتاتۆر، ك ئه‌و بوى پیلان شووم جه‌زایر له‌لى كه‌فته‌وه‌و كوردیش نك ناهمى و هه‌قخوریاگ مه‌نده‌وه‌و له‌ناوڕاس ساڵه‌یل هه‌فتاى سه‌ده‌ى وه‌رین ملله‌ت كورد تویش ئاواره‌یى و ده‌روه‌ده‌رى هات و هویچ ده‌وڵه‌ت و لایه‌نیگ ناتنه‌ جواو، ك ئه‌وه‌ بوى ئاره‌زووه‌یل كورد ئه‌را بنیاتناین ده‌وڵه‌تیگ كوردى له‌ناو چى.

له‌یرا پرسیاریگ هه‌س، ك ئایا ئه‌ڕاچه‌و له‌ى هه‌مگه‌ ساڵه‌یل ئاواره‌یى و به‌دبه‌ختیه‌ ك هاته‌ تویش ملله‌ت كورده‌وه‌ گه‌وراهیزه‌یل وه‌هویچ شیوه‌یگ ناتنه‌ جواو؟ ماناى ئه‌وه‌سه‌ به‌رژه‌وه‌ندى له‌لایان ها له‌بان ئنسانیه‌ته‌وه‌، ئنجا ئیمه‌ ئه‌گه‌ر كه‌میگیش هویره‌و بكه‌یم یا وه‌ته‌واوى مه‌سه‌له‌ى ئازادكردن عراق بخه‌یمنه‌ وه‌رچه‌و، بیگومان له‌وه‌رخاتر ئه‌و زوڵم و زووره‌ نه‌ویه‌ ك له‌ملله‌ت كریاس، به‌ڵكوو خود ئه‌مریكا مه‌به‌سیگ سیاسى داشتگه‌ له‌ناوچه‌گه‌ وه‌گشتى، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش یه‌كه‌مجار شوون پاى خوه‌ى له‌ عراق قایم كرد، له‌باوه‌ت دیاریكردن خه‌ت 36 یش له‌ناونى حكوومه‌ت به‌غدا و هه‌رێم كوردستان ته‌نیا ئشاره‌تیگ بوى ئه‌را كپه‌وكردن هه‌ر جموجویلیگ له‌لایه‌ن رژیم سه‌دامه‌وه‌. وه‌لى فره‌كه‌س وه‌ پشتگیرى زاننه‌ى له‌كورد.

تویه‌نیم بویشیم بنه‌ڕه‌ت سه‌ركوتكردن بى ڕه‌حمانه‌ى جموجویل كورد له‌ هه‌ر چوار پارچه‌ى كوردستان وه‌تایبه‌ت له‌ باشوور كوردستان به‌رژه‌وه‌ندى هاوبه‌شیگ بویه‌ له‌ناونى ده‌وڵه‌ته‌یل داگیركه‌ر وه‌ پشتگیرى گه‌وراهیزه‌یل جه‌هان له‌وه‌خت گه‌رمبوین شووڕشه‌یل و كه‌ڵك وه‌رگرتن بویه‌ له‌خاك كورد.

ئیمه‌ فره‌جار ئه‌و گوناهه‌ تیه‌ریمنه‌ مل خوه‌مان و ئویشیم ئمڕوو له‌ى سه‌رده‌مه‌ هیز گه‌ورایگ جویر ئه‌مریكا ها له‌پشتمان، وه‌لى ئه‌گه‌ر بایگ و له‌دید ئاقڵانه‌یگه‌وه‌ ته‌ماشاى مه‌سه‌له‌گه‌ بكه‌یم نه‌بایه‌د دڵنیا بویمن له‌وه‌ك ئه‌مریكاو هاوپه‌یمانه‌یلى پشتگیرمانن، ئیمه‌ى كوردیش فره‌جار خوه‌ش باوه‌ڕیم و له‌یوا هویره‌و كه‌یم بویمنه‌ خاوه‌ن ده‌وڵه‌تیگ سه‌روه‌خوه‌یى، ئایا كى خوه‌شى نیایگ ملله‌ته‌گه‌ى سه‌ربه‌رز بووگ و سه‌روه‌خوه‌یى خوه‌ى وه‌ربگریگ ؟ وه‌لى ئایا پشتگیرى ده‌وڵه‌ته‌یل گه‌وراهیز له‌كورد، ده‌وڵه‌تیگ كوردى له‌لى كه‌فیگه‌وه‌ ك سه‌روه‌خوه‌یى یه‌كجاره‌كى باریگه‌ده‌س و جویر پشتگیرى و خودكیشاننه‌وه‌ى ئه‌وسایان نه‌وگ؟ چوینكه‌ زه‌حمه‌ته‌ متمانه‌ى یه‌كجارى وه‌ ده‌وڵه‌تیگ بیاشتویم ك لایه‌ن به‌رژه‌وه‌ندى بخه‌یگه‌ى بان گشت لایه‌نه‌یله‌وه‌و بڕیگ به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌ى له‌ناوچه‌گه‌ وه‌گشتى بنه‌یگه‌ خزمه‌ت سه‌روه‌خوه‌یى ده‌وڵه‌تیگ كوردى، ك هه‌رچه‌نى سه‌ركرده‌یل كورد له‌ هه‌وڵ دبلۆماسیه‌ت خوه‌یان بى وچانن وه‌تایبه‌ت هه‌وڵ سه‌رۆك بارزانى و ئه‌قڵ حه‌كیمانه‌ى.

وه‌ل ئه‌وه‌یشا ئه‌گه‌ر ئیمه‌ مكوڕ بویمن له‌بان دامه‌زرانن ده‌وڵه‌تیگ كوردى بایه‌سه‌ به‌رژه‌وه‌ندى حزبى و ده‌سكه‌فت خود خواستانه‌ بخه‌یمنه‌ كنار و هه‌وڵ و ته‌قلاى ئه‌وه‌ بیه‌یم ئیمه‌یش جویر كۆسۆفۆ و هه‌رێمه‌یل تر گشت به‌رژه‌وه‌ندییگ خودى بكه‌یمنه‌ قوربان سه‌روه‌خوه‌یى و ئازادى ملله‌ته‌گه‌مان و هه‌رچى كیشه‌و گرفت ناوخوه‌یى و مه‌سه‌له‌ى ناكوكیمانه‌ بخه‌یمنه‌ لاى وژدان و خه‌م راسه‌قینه‌ى نیشتمانه‌گه‌مان و ئاینده‌ى ملله‌ته‌گه‌مان بخوه‌یم. چوینكه‌ ئیسه‌ له‌سایه‌ى حكوومه‌ت هه‌رێم كوردستانه‌وه‌ گامه‌یل خاسیگ له‌ڕوى ئاوه‌دانى و خوه‌شگوزرانیه‌وه‌ نریاگه‌و ئاینده‌ى خاسیگیش له‌لى كریه‌یگه‌ دى، ك بایه‌سه‌ مقه‌یه‌تى له‌ى ده‌سكه‌فته‌یل گه‌ورا بكه‌یم و نه‌یلیم ره‌نج چه‌ن ساڵه‌مان وه‌ زاى بچووگ و شوون گشتمان له‌ كوردستان بووگه‌وه‌و تویه‌نیمیش جویر برا بژیه‌یم و دوشمنه‌یلیمانیش نه‌تویه‌نن زه‌فه‌ر له‌لیمان بارن. وه‌لى وه‌ مه‌رجیگ ئى هه‌له‌ له‌ده‌س نه‌یه‌یم و وه‌پى بچیمنه‌ ساى سه‌روه‌خوه‌یى.

 

ج: عه‌لى میرى