پاڵه‌وان چه‌ونه‌ترس كورد فه‌یلى ئبراهیم عه‌بدگه‌

شفق نيوز

عوسمانى و دامه‌زرانن حكوومه‌ت عراقى، ك تاڕاده‌یگ ئه‌وه‌نه‌ ئازاو چه‌ونه‌ترس بوى ناوى جویر مه‌سڵه‌ت كه‌فته‌ بان زووان مه‌ردم. دوشمنه‌یلى فره‌ ترسیان له‌تاوى و گشت جاریگ ناویگ ئه‌ڕاى دیانه‌وه‌ جویر ڕیگر، دز، شه‌قاوه‌، سه‌رۆك عه‌سابه‌و...هتد، ئنجا حكوومه‌ت عوسمانى دویاى ئه‌وه‌ك شه‌كه‌ت بوى له‌ گرتنى دیارییگ ته‌رخانكرد ئه‌را ئه‌وه‌ك ئبراهیم عه‌بدگه‌ وه‌ زنگى یا وه‌مردگ باریگ.

ئبراهیم عه‌بدگه‌ له‌ ئاوایى زیابه‌ى شاره‌بان هاته‌سه‌ دونیاو له‌ناو ماڵیگ خه‌ڕگین له‌بوسانیگ  بویچگ ژیا، ك بویچگترین ئه‌ندام بوى له‌ناونى براو خوه‌یشكه‌یلى، ناو دایگى(سوره‌یا)بوى و هه‌ردوگ براگه‌یشى وه‌ناو(عه‌بد و كازم)و سێ خوه‌یشكیش وه‌ناو(مه‌ریه‌م و حه‌لیمه‌و جه‌سومه‌)ك سه‌ر وه‌ئه‌شره‌ت كڵاواى فه‌یلیه‌.

دویاخر خیزانه‌گه‌یان جیواز بوین ئه‌را ناوچه‌ى باب شێخ له‌ به‌غدا ك زوورم مه‌ردمه‌گه‌ى له‌ كورده‌یل فه‌یلى بوین. ئبراهیم عه‌بدگه‌ ئاده‌میزادیگ  خاس و ئاشتیخواز بوى، وه‌لى قه‌ده‌ر له‌یوا وه‌پى كرد بووگه‌ شه‌ڕانى و چه‌ونه‌ترس ئه‌را ساڵه‌یل دویر ودریژیگ ، سلێمان فه‌یزى ك یه‌كیگ بوى له‌ئه‌ندامه‌یل دادگاى ته‌میز، له‌ یادگاریه‌یل خوه‌ى وه‌ى جووره‌ له‌بان ئبراهیم عه‌بدگه‌ قسه‌ كردگه‌و ئویشیگ: ئبن عه‌بدگه‌ پاڵه‌وانیگ مللى بویه‌ له‌ناو گشت كورد، ك وه‌ ئازایه‌تى خوه‌ى ناو ده‌ركردگه‌و له‌ شووڕش 20 خاوه‌ن هه‌ڵویست به‌رزیگ بویه‌ دژ وه‌ ئنگلیز له‌ لیواى دیاله‌، ئنجا وه‌ختى شووڕش عراقى ده‌س وه‌پیكردو باقوبه‌ خه‌ڵوه‌ت بوى له‌ ئنگلیز، ئبن عه‌بدگه‌ هاته‌ باقوبه‌و بویه‌ وه‌ڕیه‌وبه‌ر و ده‌سكرده‌ كوشتن و له‌ناوبردن سیخوڕِ یا جاسووسه‌یل، هه‌ر ئه‌وه‌یش له‌یوا كرد ئنگلیزه‌یل خوسه‌یان بایگ له‌لى، هه‌ر له‌وه‌رئ ئه‌وه‌یش له‌دویاى ده‌سگیركردنى فه‌رمان له‌سێداره‌داینى ده‌رچى، وه‌لى سلێمان فه‌یزى ئویشیگ: من و ره‌شید عالى گه‌یلانى رازى نه‌ویمن له‌بان عدامكردنى و چه‌ن جاریگ دانیشتنه‌گه‌ دویاخریا ئه‌را وه‌خته‌یل تر و هه‌میشه‌ له‌ مه‌ندوب سامیه‌وه‌ كلكردیانه‌ سه‌رمان جى وه‌جى بڕیاره‌گه‌ى دادگا بكه‌یم و ئیمه‌یش هه‌ر ئمزا نه‌كریم له‌بان جى وه‌جیكردنى، ئنجا هه‌ر وه‌ختى من و ره‌شید عالى له‌ قاعه‌گه‌ هاتیایمه‌ ده‌یشت مه‌ردم وه‌ دروشم یا شعاره‌وه‌ ده‌ورمان گرتیان و حورمه‌تمان گرتیان له‌وه‌ر ئه‌و هه‌ڵویستمانه‌ له‌باوه‌ت ناڕه‌زاییمان له‌بان له‌سێداره‌داین ئبن عه‌بدگه‌، چوینكه‌ له‌ په‌ت سێداره‌ قورتارى كردیم ئه‌را حوكمیگ كه‌متر. هه‌ر له‌ى باوه‌ته‌وه‌ دكتۆر عه‌لى وه‌ردى ئویشیگ: ئبراهیم عه‌بدگه‌ پاڵه‌وانیگ مللى(شعبی)بویه‌و هویچ وه‌ختیگ زوڵم له‌ فه‌قیره‌یل نه‌كردگه‌و هه‌ر ئه‌وه‌یش بویه‌ هووكار ئه‌وه‌ك مه‌ردم خوه‌شى بتوان و قورتارى بكه‌ن له‌ده‌س ڕاوناین حكوومه‌ت، تاڕاده‌یگ ك رووژیگ له‌ڕووژان یه‌كیگ پرسیار له‌لى كردو وته‌پى: ئبراهیم چه‌ن كه‌س كوشتیده‌؟ ئه‌ویش جواوى داو وته‌پى: نه‌ویش چه‌نى كوشتیده‌، بویشه‌پیم چه‌نى زوڵم كردیده‌، من زوڵم كه‌س نه‌كردمه‌ له‌ژیانم، وه‌لى سزاى بكوشه‌یل و تاوانباره‌یل دامه‌ له‌وه‌خت نه‌وین قانوون و بیجگه‌ ئه‌وه‌یش پشتگیرى شووڕش 20 كردمه‌و ئه‌و تاوانباره‌یله‌ كوشتمه‌ ك له‌وه‌خت كزى حكوومه‌ت تواسیان وڵاته‌گه‌ بشیونن.

ئبراهیم عه‌بدگه‌ خوه‌شه‌ویس بوى له‌لاى زوورم مه‌ردم عه‌شایر ناوچه‌ى دیاله‌، وه‌ل ئه‌وه‌یشا زوڵم قه‌بوول نه‌كردگه‌و له‌ساڵ 1936 له‌زندان وه‌ربویه‌و جویر چه‌ودیریگ له‌ ده‌زگاى شوونه‌وار له‌ لیواى حله‌ كار كردگه‌، وه‌لى له‌ ئیواره‌ى رووژ 5/ ئه‌یلوول/ 1954 له‌وه‌خت ده‌رچگنى له‌تازیه‌ى ئیمام حسه‌ین(سڵام خودا له‌لى)له‌ڕووژ عاشورا له‌مانگ موحه‌ڕه‌م وه‌ گولله‌ كوشیاگه‌.