ژن و هس باوه‌ڕ وه‌خوه‌یكردن

شفق نيوز

له‌و ڕێه‌و ك باوه‌ڕ وه‌ خوه‌ى دیرید. ژنه‌یل وه‌گشتى له‌ كوومه‌ڵگاى ئیمه‌ كه‌متر هس باوه‌ڕكردن وه‌ خوه‌یان دیرن و هه‌ر ئى هووكاریشه‌ ئیچنه‌ كردگه‌ فره‌یگ له‌ ژنه‌یل وه‌ دریژایى ژیانیان ئه‌و زوڵم و تون و تیژى و سته‌مه‌ قه‌بول بكه‌ن ك له‌لایه‌ن بنه‌ماڵه‌ یا كوومه‌ڵگاوه‌ تیه‌یده‌ تویشیان.

 

توینیم بویشیم وه‌ گشتى وجوود چه‌ن ئه‌ڕاى چوینیگ غه‌ڵه‌ت جوور ئه‌وه‌ك ژن له‌ بار جه‌سه‌ییه‌و بیهیزه‌و پیاو هیزدارتره‌ یا جوور ئه‌وه‌ك پیاو گه‌وراى ماڵه‌و بایه‌د گشت ده‌سڵاتیگ له‌ده‌س پیاو بوود یا وجوود جیاوازى راده‌ى خوه‌نه‌وارى یا جیوازى راده‌ى ژیان كوومه‌ڵایه‌تى یا جیاوازى له‌ مه‌یدان كار له‌ناونى ره‌گه‌ز ژن و پیاو یا چه‌نه‌ها نموونه‌ى تر له‌و جووره‌ هووكاریگه‌ ئه‌را ئه‌وه‌ك ژن نه‌تویه‌نید تاڕاده‌یگ هس باوه‌ڕ وه‌ خوه‌یكردنى به‌رز بوود.

 

له‌ هه‌ر كوومه‌ڵگایگ ك تا راده‌یگ كوومه‌ڵگایگ دویاكه‌فتگ بوود یا كوومه‌ڵگایگ پیاوسالار بوود، وجوود چه‌ن نموونه‌یگ جوور ئه‌وه‌ك باسیان كردیم ئه‌و كوومه‌ڵگا بیگومان بووده‌ ریگر ئه‌را ئه‌وه‌ك ژنیگ تاقى تواناى خوه‌ى بكا.

 

یه‌كیگ تر له‌و هووكاره‌یله‌ ك كاریگه‌رى دیرن له‌بان نه‌وین متمانه‌ى ژنیگ وه‌ خود خوه‌ى، ئه‌ویش خود ژنه‌، ئى هووكاره‌ دوینیم فره‌جار ژنه‌یل له‌ كوومه‌ڵگا بوونه‌ مایه‌ى سه‌رنه‌كه‌فتن ژنیگ ، ئه‌را نموونه‌: وه‌ختیگ ژنیگ سه‌ركه‌فتگ دوینن ك له‌ بورایگ سه‌ركه‌فتگه‌، دوینید وه‌ داخه‌و هه‌ر له‌و كوومه‌ڵگا ژنه‌یلیگ هه‌ن بوونه‌ هووكار ئه‌وه‌ك ئه‌و ژنه‌ سه‌رنه‌كه‌فێدو هس باوه‌ڕ وه‌ خوه‌یكردن ئه‌و ژنه‌ شكنن، ك یه‌یش راسییگ حاشا هه‌ڵنه‌گره‌ له‌ كوومه‌ڵگایه‌یل، وه‌لى فره‌جاریش وه‌ خوه‌شییه‌و دوینیم ك هه‌ر ژنه‌یلن بوونه‌ پشتگیر ئه‌را سه‌ركه‌فتن ژنیگ له‌ بواریگ ، ماناى ئه‌وه‌سه‌ پشتگیریكردن ره‌گه‌ز ژن ئه‌را هاوڕه‌گه‌زه‌گه‌ى خوه‌ى هووكاریگه‌ گرنگ .

 

له‌لایگ تره‌و وجوود بنه‌ماڵه‌یگ پیاوسالار، ك زیاتر له‌ ژیان هاوسه‌رى ئى جووره‌ نموونه‌ كه‌فێده‌ وه‌رچه‌و، دوینید ئه‌و جووره‌ پیاوه‌یله‌ له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك هاوسه‌ره‌یلیان هس باوه‌ڕیان به‌رز نه‌ود، وه‌رده‌وام وه‌ چه‌و سووك و كه‌میگه‌و ته‌ماشاى ژن كه‌ن تا ژن وه‌رده‌وام خوه‌ى وه‌ كه‌سێگ كه‌م بزانێد.

 

نه‌وین هس باوه‌ڕ وه‌ خوه‌یكردن فره‌جار بووده‌ هووكاریگ ئه‌را ئه‌وه‌ك ژنیگ  له‌ ژیانیگ ناخوه‌ش و نا یه‌كسان ژیه‌ید و هه‌وڵ قورتاربوین ئه‌یاد له‌و كه‌ن و كه‌ندڕه‌، ئه‌را نموونه‌: ژنه‌یلیگ هه‌ن له‌ كوومه‌ڵگا وجوود دیرن، وه‌رده‌وام له‌وه‌ر ژیانیگ تیه‌ڵ ناڵنن، وه‌لى له‌وه‌ر نه‌وین هس باوه‌ڕكردن وه‌خوه‌یان ئه‌و توانا نه‌یرن بچنه‌ وه‌رده‌م قاپى دادگاو داواى هه‌قه‌یل خوه‌یان بكه‌ن، چوینكه‌ ترس له‌ ژیان ئاینده‌ دیرن وه‌بى پیاگ و گه‌وراى ماڵ یا نه‌وین كه‌سیگ ك درامه‌ت ژیان ئه‌ڕاى دابین بكا، دى نووڕید ئه‌و ترسه‌یله‌ بوونه‌ ریگر له‌وه‌رده‌م وه‌ده‌سهاوردن هس باوه‌ڕكردن وه‌ خوه‌ى.

 

رۆژه‌ عه‌زیزى

ج . أ