كورد و گوڕه‌یل ده‌سه‌جه‌مى

شفق نيوز

ك گرنگترینیان ئه‌نفال و كووچ زووره‌ملى و گوڕه‌یل ده‌سه‌جه‌مى بویه‌، ئى وشه‌یله‌ ئه‌را ئه‌وه‌ به‌رجه‌سته‌ بوینه‌ له‌ خه‌بات ملله‌ت كورد ئه‌را ئه‌وه‌گ ته‌عبیر له‌ گه‌ورایى قوروانى داین ملله‌ت عراق وه‌گشتى و كورد وه‌تایبه‌ت. ئى وشه‌یله‌ هیمانى له‌ مه‌ژگمان نه‌قش به‌ساگه‌ ئه‌را ئه‌وه‌گ له‌ هه‌مان وه‌خت ته‌عبیر له‌ دڕنده‌یى ئه‌و تاوانه‌یله‌ بكا ك رژیم دكتاتورى دژ وه‌ ملله‌ته‌گه‌مان ئه‌نجامیان داگه‌. به‌ڵێ رژیم دكتاتورى به‌عس تاوانه‌یل فراوانیگ ئه‌نجام داگه‌ ك چووگه‌ خانه‌ى تاوانه‌یل دژ وه‌ ئنسانیه‌ت و ته‌قالا كردیاد ئه‌و تاوانه‌یله‌ له‌ راى گشتى و ملله‌ت عراق بشاریگه‌و ئه‌ویش وه‌هاوكارى و هاوده‌سى وه‌ل ده‌زگایل ره‌سانن ناوخوه‌یى و هه‌رێمى و جه‌هانى ك سه‌رپووش نانه‌ بان تاوانه‌گان و بوینه‌ هاوبه‌ش ئه‌و رژیمه‌ له‌ تاوان كوشتن ژنه‌یل و مناڵه‌یل و وه‌ساڵاچویه‌یل بى گونا و خاك كردنیان له‌ گوڕه‌یل ده‌سه‌جه‌مى له‌ سه‌راسه‌ر خاك عراق له‌ باكوور تا باشوور و بیجگه‌ كورد سه‌رجه‌م نه‌ته‌وه‌ و پیكهاته‌یلتر ملله‌ت عراقیش گرده‌وه‌ر ئه‌وانه‌گ ئاماده‌ نه‌وین مل ئه‌را سیاسه‌ته‌یل ئه‌و رژیمه‌ بچه‌منن.
وه‌گوره‌ى ئه‌و ئامار و سه‌رژماریه‌یله‌ ك ریكخریاگه‌یل به‌شه‌ر دووس ئاماده‌ى كردنه‌، سه‌رجه‌م ئه‌و گوڕه‌یل ده‌سه‌جه‌میه‌ ك له‌ ساڵ 2003 تا ئیسه‌ له‌ سه‌رجه‌م پاریزگاگان عراق په‌یا كریانه‌ ره‌سیگه‌ 346 گوڕ ك 81یان ته‌رم هه‌زاران نه‌فه‌ر له‌ قوروانیه‌یل پرۆسه‌ى به‌دناو ئه‌نفال له‌ باوش گردنه‌ و وه‌زاره‌ت حقوق به‌شر له‌ هه‌فتا گوڕ ده‌سه‌جه‌مى له‌ ناوچه‌ى حه‌مرین ك له‌ى دویاخره‌ په‌یا كریانه‌ تویه‌نستگه‌ ته‌رم سه‌دان قوروانى باریگه‌ ده‌یشت و ئه‌را خاك هه‌رێم كوردستان بوه‌یگه‌یان تا له‌ زێد باوگ و باپیریان وه‌خاك بسپاریه‌ن.
وه‌ل باس كردن خه‌بات ملله‌ت كورد بایه‌د یاد تاوان ئه‌نفال بكه‌یم ك رژیم به‌عس له‌ هه‌ق روڵه‌یل ملله‌ته‌گه‌مان ئه‌نجامى داگه‌ و وشه‌ى ئه‌نفال ناسه‌ قه‌ى پروسه‌یگ سه‌ربازى دڕنده‌ ك هیزه‌یل ئه‌و رژیمه‌ له‌ ساڵ 1988 دژ وه‌شار و ئاوایه‌یل كوردنشین ئه‌نجامى داگه‌ ئه‌ویش وه‌بیانگ پروسه‌ى سه‌ربازى دژ وه‌هیزه‌یل ئۆپۆزسیۆن ك سه‌ره‌نجام 182
هه‌زار نه‌فه‌ر له‌ ژنه‌یل و مناڵه‌یل و پیر و په‌ككه‌فته‌یل بى سه‌روشوون كریان و له‌ قه‌ورسانه‌یل ده‌سه‌جه‌مى له‌ ناوچه‌یل دویرده‌س خاك كریان. هه‌رله‌ى راسا نویسینگه‌ی وه‌زاره‌ت حقوق به‌شه‌ر له‌ شار نه‌جه‌ف له‌ ساڵ 2009 خه‌وه‌ردا ك گوڕیگ ده‌سه‌جه‌مى گه‌ورا په‌یا كردگه‌ ك ته‌رم 3 هه‌زار قوروانى پروسه‌ى ئه‌نفال به‌دناو گردگه‌سه‌ خوه‌ى و وه‌رجله‌ ئه‌وه‌یش چه‌ندین قه‌ورسان وه‌جه‌م له‌ ناوچه‌یلتر عراق په‌یا كریاوین.
له‌ وه‌راوه‌ر ئى تاوان گه‌ورا رێكخریاگه‌یل به‌شه‌ردووس جه‌هانى و رێكخراوه‌یل كومه‌ڵگاى مه‌ده‌نى له‌ عراق و جه‌هان ته‌قالا كردن ئه‌را ئه‌وه‌گ تاوانه‌گه‌ وه‌تاوان كوشتار ده‌سه‌جه‌مى بناسریه‌یگ ئه‌را ئه‌وه‌گ تاوانباره‌یل بیجگه‌ دادگایه‌یل عراقى له‌ دادگایه‌یل ناوده‌وڵه‌تییش دادگایى بكریه‌ن و ئه‌را ئی مه‌به‌سه‌ رێكخراوه‌یل ناوبریاگ ته‌قالا كردن چه‌ن كۆنفرانس ناوده‌وڵه‌تى له‌ باوه‌ت ئه‌نفال به‌رپا بكه‌ن ك یه‌كمین كۆنفرانس له‌ ساڵ 2006 له‌ له‌نده‌ن و دویمیش له‌ شار نه‌جه‌ف ئه‌شره‌ف و سێیمین كۆنفرانسیش له‌ هه‌ولێر پایته‌خت هه‌رێم كوردستان به‌رپا كریا تا به‌شداربویه‌یل ئى كۆنفرانسه‌یله‌ ده‌نگیان به‌رزه‌و بكه‌ن و له‌ په‌رله‌مان عراقى بتوان سفه‌تیگ ناوده‌وڵه‌تى بیه‌نه‌ تاوانه‌گه‌ ئه‌ویش له‌ رێ رێكخریاگ نه‌ته‌وه‌یل یه‌كگرتگ و سه‌رجه‌م رێكخریاگه‌یل به‌شه‌ردووس جه‌هان ئه‌را ئه‌وه‌گ تاوانه‌گه‌ وه‌جینۆساید بناسریه‌یگ. له‌ كوتایى ئویشیم بایه‌د یاسایه‌یلیگ دانریه‌ن و چالاكه‌و بكریه‌ن ك كه‌رامه‌ت هاووڵاتى عراقى وه‌كورد و عه‌ره‌ب بپارێزیگ ئه‌ویش له‌ڕێ رێزگردن له‌ كه‌سوكار شه‌هیده‌یل و زامنكردن ماف قوروانیه‌یل و بردن تاوانباره‌یل ئه‌را وه‌رده‌م دادگایه‌یل ناوده‌وڵه‌تى تا ناچار نه‌ویمن بگه‌ردیمنه‌ شوون گوڕه‌یل ده‌سه‌جه‌مى تر ك ده‌سه‌ڵاتداره‌یل ناوچه‌گه‌ و جه‌هان ئاوادانیانه‌و كه‌ن.