ئه‌و ئافره‌ت كورده‌ ك هه‌وڵ مافه‌یل سیاسى و كوومه‌ڵایه‌تى ئافره‌ته‌یل دا

شفق نيوز

 

ئاسیا له‌ ساڵ 1900 له‌ به‌غدا چه‌وى له‌ى دونیا واز بویه‌و له‌ خوه‌ندنگاى "روشدیه‌"ى دویه‌ته‌یل له‌ سه‌رده‌م عوسمانى خوه‌ندگه‌و له‌ ساڵ 1927 ژیان هاوسه‌رى دامه‌زرانگه‌ وه‌ل تۆفیق وه‌هبى"1891 – 1984 ".

ئى ئافره‌ته‌ له‌ ژیانى خاوه‌ن كه‌سایه‌تى بته‌ویگ بویه‌و رووشنهویرى به‌رزیگیش داشتگه‌و یه‌كیگ بویه‌ له‌ ژنه‌یل ماریفه‌تدار له‌ عراق و له‌ كووتایه‌یل سه‌رده‌م پاشایه‌تى چالاكیه‌یل جوراوجوور ئه‌نجام داگه‌ وه‌تایبه‌ت له‌ ساڵه‌یل چل و په‌نجاى سه‌ده‌ى وه‌رین.

له‌ڕوى چالاكیه‌و ئاسیا هه‌وڵ فریه‌یگ داگه‌ ژنه‌یل وه‌ ماف سیاسى و كوومه‌ڵایه‌تى خوه‌یان بڕه‌سن و به‌شدارى له‌ كوومه‌ڵه‌یل رووشنهویرى و خه‌یرخوازیه‌یل فریه‌یگیش كردگه‌و یه‌كه‌مین به‌شداریكردنیشى له‌ى رویه‌و له‌ وازكردن كوومه‌ڵه‌ى زانستى بویه‌ ئه‌را ژنه‌یل له‌ سلێمانى له‌ 28 ته‌ممووز 1930.

وه‌ل ئه‌وه‌یشا وه‌رپرسیارێتى سه‌رۆكایه‌تى كوومه‌ڵه‌ى مقه‌یتیكردن مناڵه‌یل - لق ژنه‌یل گرته‌ ده‌س له‌وه‌خت دامه‌زراننى له‌ ئادار 1945 و ئه‌ندامیگ هه‌میشه‌ییش بوى له‌ كوومه‌ڵه‌ى دژه‌ نه‌خوه‌شیه‌یل كوومه‌ڵایه‌تى و بیجگه‌ ئه‌وه‌یش له‌ ساڵ 1945 تا شووڕش ته‌ممووز 1958 بویه‌ سه‌رۆك یه‌كێتى ئافره‌ته‌یل عراقى و بویه‌ خاوه‌ن ئمتیاز گووڤاره‌گه‌یشى ك له‌ ساڵ 1949 ده‌رچى وه‌ناو"یه‌كێتى ئافره‌ته‌یل عراقى".

ئاسیا له‌ مانگ ئادار ساڵ 1952 سه‌رۆكایه‌تى كۆنگره‌یگ ژنه‌یل عه‌ره‌بییش كرد ك له‌ به‌غدا ساز كریاو دویاى ئه‌وه‌یش نوێنه‌رایه‌تى ژنه‌یل عراقى كرد له‌ چه‌نه‌ها كۆنگره‌ى عه‌ره‌بى و ده‌وڵه‌ته‌یل جوور لوبنان و سووریاو پاكستان.

دویاى شووڕش ته‌ممووز 1958 وه‌ل ته‌وفیق وه‌هبى هاوسه‌رى له‌ له‌نده‌ن ژیان و هه‌ر له‌ورایش ماڵ ئاوایى یه‌كجارى له‌ دونیا كردو له‌ 1 حوزه‌یران 1980 ته‌رمه‌گه‌ى هاوریاوه‌ ئه‌را به‌غداو له‌ مه‌زاره‌گه‌ى گه‌یلانى وه‌خاك سپاریا.

ئاسیا دو كوڕ داشت، یه‌كیگیان وه‌ناو" سزا " ك ئه‌یه‌ كوڕ گه‌ورایه‌و بویه‌ پزیشك، دویه‌میشى وه‌ناو " سروشت " ك یه‌یش هونه‌رمه‌ندیگ مۆ سیقاژه‌ن له‌لى ده‌رچى و له‌ ساڵ 2003 ماڵئاوایى له‌ دونیا كرد.

ئبراهیم خه‌لیل

ج . أ