کى دەوڵەمەنترە لە ناونیمان؟

شفق نيوز

  وەل گوزەرکردن رووژ و مانگ و ساڵەیل، عومر ئادەمیزادیش وەلیا گوزەر ئەکاو خوەى لەوەردەم پەیمانەسازى و هساوەیلیگ دوینیدەو ک هاتەسە تویشى، ئنجا وەل کووتایى ساڵ 2013ى زایینى، مەرج نیە ک ئاکامەیل شمارە بوود، بەڵکوو بڕیگ لەلى مەعنەویەو کاریگەرە لەبان مەردم و ژینگە.

ئەگەر ئیمە پیشبینى پابەندیەیل خوەمان بکەیم، ئەوە دەرکەفید ک وە جددیەت و کارکردن لە"شەفەق" بردیمنەسەى سەر و وەردەوام بویمنە لە کار و پیشکەفتن وە تایبەت لە جەهان رەسانن فەرزکریاگ" رووژنامەگەرى ئەلکترۆنى"، ک یەیش خوەى لە خوەى دەسکەفتیگە وەل ئەو گرفتەیل جوراوجوورە ک هاتیانە تویشمان.

ئنجا ئەنترنێت هووکاریگە ئەرا پەیوەندى ناونى مللەتەیل و ئیمەیش لە کارەگەمان باوەڕمان ئەوەسە نوێنەر ئەوانە بویمنە ک خاوەن بەرهەمن نەک تەنیا تەماشاکەر بى کردەوەو بەرهەم.

ماوەى فریەیگە تائیسە، فریەجار هاوریاسە گووشمان ک ئیمە مەردمانیگیم کەم توانا وە بەراورد وەل کەسەیل تر، ئى کەم تواناییمانیشە وە گوورەى جەهان ئەنتەرنێت بوى ک کیشەى خوەمان لەتى خستیمنە روى نەک وە ئاست ملیۆنەها یا سەدان هەزار کەس، بەڵکوو نوێنەرایەتى شمارەى فەیلیەیل بوى.

دارایى و سامانەیل دو شیوازن یەکیگیان ماددى و ئەواکەیش مەعنەوى، لەڕوى ماددیەو جیاوازى ناونى دەوڵەمەن و لات دیارە جوور موڵک و کاڵاو پویل نەخت و چشتەیل تر، تەنانەت لە جەهان سیاسەت و کوومەڵگایش دوینیم ک زوورم رووڵەى پیکهاتەگەمان لە چین نەدارن و کاریگەرى نەخشیان لەڕوى کوومەڵایەتى و سیاسییشەو دیاریکریاگە،ک هەرچەنى بەشداریش بوون لەو سیاسەتیشە وە تەنیا.

ئنجا لەوەر نەوین تواناى کارایگ لەبان زەوى واقع، بایەسە وەلاى کەمەو گرینگى وە یەکیگ لە جیەوگر کردوەیى بدریەید ئەرا پەیوەندى ناونیمان و ئەرا پڕەوکردن ئەو ماوەیل پڕ لە ستەم و دیرەوخستن جوگرافیە، ک ئەویش لەڕى رەسانن هویر وڕاو دەنگەیل و خواستەیلمان ئەرا کەسان تر ک وجوود دیرن لە جەهان ئەنتەرنێت و رەسان ژنەفیاگ و دوینریاگ.

ئەرا نموونە: لە جەهان فەیسبوک ک رووژانە ملیۆنەها کەس سەردانى کەن و پەیوەندى لەتى کەنە یەکەو، پرسیاریگ تیەیدە وجوود: ک ئایا شمارەى فەیلیەیل لەناونى ئەوانە چەنیگەو چەنیگ لەوانە خاوەن کیشەن جوور کیشەى ئیمەو بەرهەمەیلیان چەنیگە ک بتویەنیم بویشیم ئى بەرهەمەیلە تایبەتە وە ئیمەى فەیلیەیل؟

وە هەر حاڵ وەل بەسانن لاپەڕەى ساڵ 2013 ئامارەیل ئاماژە وە ئەوە دا ک خاوەن رەواى فەیسبوک جایەڵ جوانیگە لەناونى بیس ساڵان و نزیکەى یەک ملیار دۆلار لە داهات خوەى خەرج کردگە لەبان نەدارەیل و پرووژەیل ئنسانى، ک یەیش گەوراترین وەخشینە لەى بوارە، ئنجا لەیرا پرسیار ئەوە کەیم ک دەوڵەمەنەیلمان لەڕوى ماددى و مەعنەویەو چە پیشکەش کردنەسە روڵەیل پیکهاتەگەیان و چە کردنە ئەرا وەرگرى لە کیشەگەیان؟

ئەگەر هات و زانیارى لەبان ئى مەسەلە پەیا بوى ، ئەوە فیشتر ئەو هەقیقەتە دەرئەکەفید لەباوەت پەیوەندیمان وەل یەکترى و ئەوە دەرئەکەفید ک تواناى ئى پیکهاتە چەنیگەو تا چەنیگ خاوەنەیلى پابەندن و گرینگى دەنە کیشەگەى.

عەلى حسێن فەیلى

ج . أ