هاوهەڵويستی‮ ‬كورد و حكوومەت ‮تازه‌ی ‬عراق

شفق نيوز

 

هه‌ڵويست و سياسه‌ته‌يل ته‌كڕه‌و مالكی له‌ ماوه‌ی چه‌ن ساڵ گوزه‌يشت تا ئمڕوويش له‌يوا كردگه‌ ك بايه‌سه‌ كورد دقه‌ت هه‌ڵويست و سياسه‌ته‌يل خوه‌ی بكاو دی ڕی نه‌يه‌يد وازی وه‌ هس و سووز مه‌ردم كوردستان بكاو مافه‌يليان زه‌فت بكاو نه‌ف له‌ نه‌گونجيان كورد وه‌ربگريد، هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ به‌شداريكردن ئی جاره‌ی كورد ها له‌ پيكهاوردن حكوومه‌ت تازه‌ی عراق و بايه‌سه‌ سه‌ركردايه‌تی سياسی كورد فريه‌ وه‌ ئاگاداريه‌و مامڵه‌ وه‌ل به‌غدا بكا، چوينكه‌ ده‌سڵاتداره‌يل به‌غدا وه‌گشتی دژ خواست و مافه‌يل ره‌وای كوردن و كورديش هه‌ميشه‌ نه‌رمی ئه‌رايان نيشانداگه‌و هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش بايه‌سه‌ هاوشيوه‌ی ئه‌وان فشار دروس بكاو كاردانه‌وه‌ بوود.

           

مالیكی لە ماوەی دەسەڵاتی گشت هەوڵەكانی خستۆتە گەڕ لە پێناو دروستكردنی گرژی و ناكۆكی لە نێوان كورد و سوننەكان و لایەنە سیاسییەكانی تر هەروەها ناكۆكی دروستكردن لە نێوان هاوپەیمانی كوردستانی بە شێوازی ئەهریمانە و هەموو ئەمانە بۆ ئەوە بووە تا بتوانێت لەو رێگەیەوە دەسەڵاتی تاكرەویی بە سەر گشت عێراق و هەرێمی كوردستانیشدا زاڵ بێت.

لە ساڵی 2006ـەوە، لەوكاتەی مالیكی دەسەڵاتی گرتۆتە دەست و بەڵێنێكی گەورەدا بوو تا پاپەند دەستوور و بێت و مافی مەزهەبەكان ولە نێویاندا سوونەكان بگرێت ، هەر ئەوە بوو تا مالێكی كۆنترۆلی دەزگا هەواڵگری و ئەمنییەكانی خستە ژێر كۆنترۆڵی خۆی و دەستیكرد بە سەركووتكردنی و زیندانیكردنی چاڵاكوانان و سیاستەمەنداران و لە لایەكی دیكەوە خۆی دزینەوە لە مافە دەستوورییەكان كە 80% ی خەڵكی عێراق بە كوردیشەوە دەنگیان لە سەری دابوو و لە لایەكی دیكەوە دەستیكرد بە برینی و كەمكردنەوەی بەشە بودجەی هەرێمی كوردستان.

حكوومه‌ت مالكی بويه‌سه‌ هووكار وه‌تاڵانداين سامان ملله‌ت عراق و بردن پويل عراق و وه‌كارهاوردنی وه‌ نه‌ف خوه‌ی و حزبه‌گه‌ی و له‌وسايشه‌و ده‌سڵات گرته‌سه‌ ده‌س هه‌ر خه‌ريك شيوانن فيشتر عراقه‌.

ئاشكراس له‌لای گشت ك مالكی زويتر قه‌وڵه‌يل فريه‌يگ دا كورد و نه‌ته‌وه‌يل تر، وه‌لی هويچ له‌و قه‌وڵه‌يلی نه‌ورده‌ سه‌ر و ته‌نيا خه‌ريك گه‌ناته‌كاری و سه‌ركوتكردن سنی و ئه‌و لايه‌نه‌يله‌سه‌ ك له‌دژ ته‌كڕه‌وی وسيانه‌و كار كردنه‌، وه‌ يه‌يش ڕی ئه‌را گرووپه‌يل تونڕه‌و خوه‌ش كردگی ك عراق بكه‌نه‌ ويرانه‌كاری و ئيسه‌يش داعش له‌چه‌نه‌ها ناوچه‌ بويه‌سه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی گه‌ورياگ ئه‌را بان ئاينده‌ی عراق و هه‌ر وه‌ بوونه‌ی ئه‌و سياسه‌ت مالكيه‌و داعش له‌ سووريايش چالاك بويه‌و جه‌نگ شيعه‌و سنی ئه‌كا له‌ عراق و سووريا.

ئمجا هه‌رچه‌نی سه‌ركردايه‌تی سياسی كوردستان له‌ساڵ ٢٠٠٥ له‌ناو ده‌ستوور عراق تويه‌نست ماف ره‌وای سياسی و كلتووری خوه‌ی مسۆگه‌ر بكا، وه‌لی:

يه‌كه‌م: بايه‌سه‌ فيشتر پاداگری له‌بان مافه‌يل بكاو جه‌خت له‌بان جيوه‌جيكردن مادده‌ی ١٤٠ ده‌ستوور بكا ك هاوردنه‌وه‌ی ناوچه‌يل ده‌يشت هه‌رێم كوردستانه‌.

دويه‌م: بايه‌سه‌ مه‌سه‌له‌ی نه‌فت يه‌كلاوه‌ بكا، وه‌لی هايم له‌و باوه‌ڕه‌ عه‌ره‌ب له‌ دژ ئه‌و داواكاريه‌سه‌و بايه‌سه‌ كورد گه‌ره‌نتی له‌ عه‌ره‌ب عراق وه‌ربگريد ك ئه‌وان دی بڕه‌سنه‌و له‌وه‌ك كورد دی ناتويه‌نيد وه‌رگه‌ی ئه‌و هه‌مگه‌ له‌ناوبردن وه‌خته‌ بگريد.

سێيه‌م: كاريگ بكريه‌يد ئه‌را ئه‌وه‌ك حكوومه‌ت عراق قه‌ره‌بوو ماددی و مه‌عنه‌وی قوربانيه‌يل ئه‌نفال و كيمياواران و گشت ئه‌و كه‌سه‌يله‌ بكا ك له‌لايه‌ن رژيم به‌عس رمياگه‌و زه‌ره‌د وه‌پيان ره‌سيه‌.

چواره‌م: بايه‌س به‌شه‌ به‌دجه‌ی هه‌رێم كوردستان ك له‌ماوه‌ی چه‌ن ساڵ گوزه‌يشت جوور كارت فشار له‌ دژ مه‌ردم كوردستان وه‌كار هاتگه‌ گشتی قه‌ره‌بوو بكريه‌يدو بدريه‌يد.

په‌نجه‌م: بايه‌سه‌ حكوومه‌ت مالكی داوای وه‌خشين له‌ مه‌ردم كوردستان بكا ئه‌را ئه‌و غه‌در و زوڵم و زووره‌ ك ده‌رهه‌ق فه‌رمانبه‌ره‌يل كوردستان كرده‌سه‌ی له‌ كلنه‌كردن مووچه‌.

رێبوار حه‌مه‌لاو

ج . أ