میژوو كورد له‌ سوريا‌

شفق نيوز

 

له‌ سال 1925 گرژی په‌يا بوی له‌‌ په‌یوه‌ندی ناونی توركیه‌ و فه‌ره‌نسا، ئنجا فه‌ره‌نسا‌ له‌ كورده‌یل خوه‌رئاوای كوردستان(كورد سوریا)خواست كومه‌ك فه‌ره‌نسا بكه‌ن له‌ جه‌نگ دژ ‌توركیه‌و له‌ وه‌رانوه‌ر ئه‌وه‌يش‌ فه‌ره‌نسا‌ قه‌ول ئه‌وه‌دا كیشه‌ی كورد له‌ سوریا چاره‌سه‌ر بكاو هه‌قه‌یلیان زامن بكريه‌يد.

ئه‌را ئی كاره‌ ده‌وڵه‌ت فه‌ره‌نسا‌ ده‌سكرده‌ پشتگیریكردن حزب خوه‌یبون و راپه‌رین شێخ سه‌عید پیران له‌ سال 1925 و سوريا‌يش بویه‌ په‌ناگه‌يگ ئاسايشيگ ئه‌را كورده‌یل توركیا‌ وه‌تايبه‌ت ئه‌وانه‌گ له‌ ده‌س رژیم ئه‌و ولاته‌ واين، ئنجا دویاخر ناكووكی ناونی توركیا‌ و فه‌ره‌نسا كوتایی وه‌پیهات و له‌ سال 1929 هه‌ردوگلايان له‌ ئه‌نقه‌ره‌ په‌یماننامه‌یگ ئمزا كردن ك وه‌گوره‌ی ئه‌و په‌یماننامه‌ ناوچه‌یگ سنوری له‌ناونی توركیا‌ و سوریا‌ وعراق دریا كورده‌یل و ئی ناوچه‌ی سنوريه‌ وه‌ سێ پاریزگای "حه‌سه‌كه‌ و رقه‌ و حه‌له‌ب" به‌شه‌و كریاو كه‌فته‌ ژیر ده‌سه‌لات یا حكومه‌ت ئه‌وسای سوريا‌و دواره‌يش كورد كه‌فته‌وه‌ر سیاسه‌ته‌یل شوفێن‌ی سوريا‌ و ده‌رئه‌نجاميش له‌ سال 1928 یه‌كمین جمشت دامه‌زرانن ئه‌را داواكردن هه‌قه‌یل خوه‌یان و دویاخر ئه‌و جمشته‌ داخوازیه‌یل ملله‌ت كورد له‌ (٢) خال سه‌ره‌كى پیشكه‌ش په‌رله‌مان سوريا‌ كرد ك ئه‌یانه‌ بوین:

1- زووان كوردی له‌ خوه‌ندنگايه‌یل ناوچه‌يل‌ كوردنشین په‌يڕه‌وبكريه‌يد و له‌ دام و ده‌زگايه‌يل حكومییش وه‌فه‌رمی بناسریه‌يد.

2- كورده‌یل سوريا‌ خوه‌یان ئداره‌ی ناوچه‌يل كوردنشين بكه‌ن.

ئی داخوازیه‌یله‌ بويه‌ مايه‌ی ناره‌زايی ده‌وڵه‌ت فه‌ره‌نساو ئه‌و وه‌ختيشه‌ په‌یوه‌ندی ناونی كورد و عه‌رب له‌ سوریا خاس بوی و هه‌ردوگ نه‌ته‌وه‌ وه‌ يه‌كه‌و ئه‌را خاتر ئازادكردن سوريا‌ له‌ ژیر ده‌سه‌لات فه‌ره‌نسا‌ خه‌بات هاوبه‌ش داشتن و كورده‌یل سوریا‌يش‌ له‌و باوه‌ڕه‌ بوین ك ئه‌گه‌ر ده‌سه‌لات فه‌ره‌نسا‌ له‌ سوریا‌ كوتایی وه‌پی باید، ئه‌وه‌ كوردیش ره‌سیده‌ هه‌قه‌یل خوه‌ی، وه‌لی جی داخه‌ له‌ شوون ئه‌وه‌گ ده‌سه‌ڵات فره‌نسا‌ له‌ سوريا‌ نه‌مه‌ند و ئی وڵاته‌ سه‌روه‌خوه‌یی وه‌رگرت، عه‌ره‌به‌یل سوريا‌ له‌ قه‌وڵه‌یل خوه‌یان په‌شيمانه‌و بوين و دی كورد له‌ سوريا‌ نه‌ك هه‌ر وه‌هه‌قه‌یل خوه‌يان نه‌ره‌سين، به‌ڵكوو بارو گوز‌رانیان خراوتره‌و بوی، ئنجا له‌و وه‌خته‌يليشه‌ چه‌ن كوده‌تايگ سه‌ربازی له‌ سوريا‌ رویدا و ئاقبه‌تيش عه‌ره‌به‌یل قه‌ومی ده‌سه‌ڵات سوريا‌ گرتنه‌ ده‌س، ك یه‌یش كاریگه‌ری خراويگ كرده‌ بان بار كورد له‌سوريا‌و ته‌نانه‌ت قسه‌كردنيش وه‌زووان كوردییش له‌لیان قه‌یه‌غه‌ كریاو دویاخريش له‌ سال 1958 ك حزب به‌عس له‌ سوريا‌ ده‌سه‌ڵات گرته‌ده‌س دی له‌وساوه‌ تائیسه‌ ملله‌ت كورد تویش چه‌وسيان و سته‌م جوراو‌جوور هات.

ئه‌و رژیم به‌عسه‌ له‌ سوريا تا پیراره‌كه‌يش‌ ك راپه‌رین مه‌ردم سوريا‌ ده‌س وه‌پیكرد، كوردیش له‌ چه‌ن شاره‌یليگ ده‌سكرده‌ ناره‌زایه‌تی دژ وه‌و‌ رژیم به‌عسه‌و ئمڕوویش كه‌فتگه‌سه‌ ژیر سیاسه‌ت كوشتار وه‌جه‌م له‌لايه‌ن گرووپه‌يل تونڕه‌و‌ ئسلامی جوور به‌ره‌ی نوسره‌و ده‌وڵه‌ت ئسلامی عراق و شام، ك وه‌و خاتريشه‌ ناچار بوین ده‌یه‌ها هه‌زار له‌ليان ئاواره‌ی هه‌رێم كوردستان بوون.  

جواد كازم عه‌لی

ج . أ