زووان گه‌وهه‌ر كه‌سایه‌تى ئاده‌میزاد و ڕوح نه‌ته‌وه‌س

شفق نيوز

نیشانده‌یگ، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش له‌وه‌ر گرنگى یا ئه‌همیه‌ت ئى مه‌سه‌له‌و له‌ هه‌مان وه‌خت وه‌ مه‌به‌س زنگى و په‌ره‌داین وه‌ زووان داڵگى رووژ جه‌هانى تایبه‌تیگ ده‌سنیشان كریاگه‌ ئه‌را ناسین زووان، ئنجا زووانناسى وه‌ك به‌شیگ له‌ زانیارى ئاده‌میزاد وه‌شیوه‌ى زانستى ك كه‌متر له‌ دو سه‌ده‌س له‌دایگ بویه‌و ئیسه‌یش وه‌ك زانستیگ سه‌روه‌خوه‌ى ها له‌عومر بویچگى خوه‌ى و دیاره‌ زووان بى خاوه‌نیش له‌مه‌یدان سیاسى و ده‌سڵاته‌وه‌ ك به‌ش فره‌یگ زووانه‌یل دونیا گریگه‌وه‌، ئیسه‌ هویچ كاریگ زانستى له‌بانیان نه‌كریاگه‌.
زووانناسى، زانستى ئاشنابوین زووانه‌و قسه‌كردن، وه‌ك هه‌وه‌جه‌ى كومه‌ڵایه‌تى له‌ژیان و له‌ناو كومه‌ڵگا ك پایه‌ى تایبه‌ت دیریگ و په‌یوه‌ندى ناونى ئه‌و چشته‌یله‌سه‌ ك هان له‌ده‌یشت و ئه‌وه‌ك ئیمه‌ وه‌ك ده‌نگ ئه‌را ناوبردنیان تیه‌ریمنه‌ى كار وه‌ زووان ناوبریه‌ن. ئى تاریفیشه‌ ئه‌را زووان وه‌ك تاریفیگ سه‌ره‌تایى تیه‌یگه‌ وه‌رچه‌و و زیاتر وه‌ك ئاشكراكردن و شیه‌وكردن به‌شیگ له‌ زووان جویر به‌ش قسه‌كردن دیارى كریه‌یگ .
له‌لایگ تره‌وه‌ تویه‌نیم زووان له‌یوا دایبنه‌یم، ك پیكهاتگه‌ له‌ قه‌یرى قانوون و ده‌ستوور ئه‌را سازكردن وشه‌و جومله‌ ك ها له‌مه‌ژگ ئاده‌میزاد، وه‌و مانا ك ها له‌ده‌یشت چوارچیوه‌ى په‌نج هسه‌گه‌ى ئاده‌میزاده‌وه‌، ك له‌ناونى ماناو ده‌نگ په‌یوه‌ندى مانادار ساز ئه‌كا، وه‌ل ئه‌وه‌یشا تویه‌نیم زووان وه‌ شیوازیگ تر تاریف بكه‌یم، وه‌لى بایه‌سه‌ بزانیم ك له‌ناونى زووان و قسه‌كردن جیاوازى هه‌س، چوینكه‌ زووان زانستیگه‌و قسه‌كردنیش ئه‌وه‌سه‌ ك ئاده‌میزاد له‌ڕوى زانستى زووان خوه‌یه‌وه‌ ئویشیگه‌ى.
ساڵ 2001 وه‌ناو ساڵ زووانه‌یل ئۆرپا ناو نریاو له‌و ساڵه‌ ئه‌وه‌ك رویدا ناوناین رووژ 26 سپته‌مبه‌ر گشت ساڵیگ وه‌ناو رووژ جه‌هانى زووان بوى و له‌وه‌رجه‌ ئه‌وه‌یش یونسكۆیش 21 فبرایه‌ر وه‌ناو رووژ جه‌هانى زووان داڵگى ناو ناویگ ، ك هووكاره‌گه‌یشى كوشیان په‌نج خوه‌ندكار بوى له‌ 21 فبرایه‌ر ساڵ 1952 ك خوازیار ناسین زووان به‌نگالى بوین وه‌ك زووانیگ ره‌سمى.
جواودانه‌وه‌ى ده‌وڵه‌ته‌یل پیشكه‌فتگ ، له‌ مه‌یدان زووان جویر ئه‌وه‌ك له‌ماوه‌ى كه‌میگ  ناوناین دو ڕووژ له‌ ساڵ ئه‌را زووان، ئه‌وه‌ نیشاندا ك مه‌سه‌له‌ى گرنگ یا موهمیگ ها له‌ وجوود. بیگومان زووان وه‌ك به‌شیگ گرنگ ئشاره‌ته‌ ئه‌را وجوود ئاده‌میزاد و نه‌ته‌وه‌و بایه‌سه‌ هووكار كزى و ده‌رنه‌خستنى بزانریه‌یگ..
زووان داڵگى وه‌ك مه‌سه‌له‌یگ شوناسنامه‌و ناسین نه‌ته‌وه‌یى ئاده‌میزاد و ملله‌ته‌یل ده‌ور سه‌ره‌كى و بنیاتنه‌ر دیریگ  وه‌ك دیارده‌یگ ده‌روینى، وه‌ل ئه‌وه‌یشا تویه‌نیم بویشیم ك مقه‌یه‌تیكردن زووان داڵگى و پشتگیرى له‌ فه‌وتیان و هه‌وڵداین ئه‌را په‌ره‌سه‌ندن و گه‌شه‌كردنى ئه‌رك نیشتمانى گشت لایگمانه‌.