رويدايل ١٩٩١ له‌ كوردستان راپه‌ڕين بوين يا شۆرش!؟

شفق نيوز

وه‌ شۆرشێگ جه‌ماوه‌ری گه‌ورا ك له‌ شوون خوه‌ی ئه‌ی شۆرشه‌ سه‌رتاسه‌ر باشوور كوردستان گرته‌و وه‌ و توانستن وه‌ هاوكاری هێز پێشمه‌رگه‌ كوردستان، زورم ناوچه‌يل كوردستانی له‌ ژێرده‌س سيستم تۆتاليتار به‌عس له‌ عيراق رزگارێ بكه‌ن.

له‌يره‌ ناخوازم جارتر باس له‌ هويرده‌كاری ئه‌ی رويدای مێژوويی بكه‌م، ئه‌وه‌گ مه‌به‌سمه‌ له‌ی مه‌قاڵه‌ ك ئه‌خوازم باسێ بكه‌م، له‌سه‌ر ده‌سه‌واژه‌ی(راپه‌ڕين)ه‌ ك وه‌كارێ ئه‌يرن ئه‌را ئه‌ی سه‌ركه‌فتن گه‌ورای ملله‌ت كورده‌.

ئه‌گه‌ر پێناسه‌ێگ ساده‌ ئه‌را ده‌سه‌واژه‌ی راپه‌ڕين بكه‌يم، ئويشيم راپه‌ڕين(الانتفاضة‌) ك ده‌سه‌واژه‌ێگ عه‌ره‌ويه‌. كورديش ئه‌ی ده‌سه‌واژه‌ هه‌ڵه‌وگه‌درانيه‌ وه‌ كوردی. ئه‌ی ده‌سه‌واژه‌ وه‌رجله‌ سال ١٩٨٧ شيوه‌ێگ ئاكادمی وه‌ خوه‌ی نه‌گرتويد، له‌ لايه‌ن عه‌ره‌و ئه‌را يه‌كه‌مه جار ئه‌ی ده‌سه‌واژه‌ له‌ ساڵ ٢٠٠٠ ك مه‌ردم فه‌له‌ستين دژ وه‌ ئسراييل ده‌رپه‌ڕين، فره‌ وه‌كار هاوريا.

راپه‌ڕين چوی ديارده‌ێگ به‌شه‌كردار‌ وه‌ختيه‌ له‌ باوه‌ت بارودۆخێگ يا رويداێگ دياری ئه‌كريه‌يد، ئمجا وه‌ختێگ مه‌مه‌ر راپه‌ڕينه‌گه‌ ته‌مام بوی، تويره‌ بوين جه‌ماوه‌ريش ته‌مام ئه‌د‌ێ. ئه‌را يه‌ راپه‌ڕين فره‌ جياوازه‌ له‌ شۆرش، راپه‌رێن ئاڵشتكاری بنه‌ره‌تی ناكا، ته‌نانه‌ت خاس سازيش نيه‌، فره‌جاريش ته‌مام ئه‌دێ بێ ئه‌وگ هويچ چشتێگ ئاڵشته‌و بكا.

له‌يره‌ ئه‌پرسم، ئه‌را وه‌ رويدا‌يل وه‌هار ١٩٩١ ئيژن راپه‌ڕين و بويچگه‌و كه‌ن، ئه‌را وه‌پێ ناێژين شۆرش وه‌هار ساڵ ١٩٩١!؟. ئه‌وه‌گ وه‌ر جله‌ ١٩٩١ رويدا، شۆرشێگ چه‌كداری بوی، وه‌لی ئه‌وه‌گ له‌ ساڵ ١٩٩١ رويدا، شۆرشێگ جه‌ماوه‌ری بوی و ته‌مام بنه‌مايل شۆرش له‌تێ بوی. له‌وانه‌ ئاڵشت كردن خێراو بنه‌ڕه‌تی ك له‌ كردارێگ شۆرشگێڕی خوه‌ی دوينده‌و، هه‌ر وه‌يجووريشه‌ درێژه وه‌خوه‌ی ئه‌دا تا وه‌ ئه‌نجامه‌يل شۆرش بره‌سنێد ك له‌ديارده‌ی شۆرشگێڕی خوه‌ی ديه‌سه‌و.

ئمجا مه‌ردم كوردستانيش له‌ وه‌هار ١٩٩١ شۆرشێگ جه‌ماوه‌ری گه‌ورا وه‌پا كردن تا وه‌ هاوكاری شۆرش چه‌كداری مه‌ردم كوردستان، ئه‌ی شۆرشه‌ ئاڵشتكاری سه‌راسه‌ری ئه‌نجام به‌يدو تا ساڵ ١٩٩٤ درێژه‌و بوی.

له‌ی چه‌ن ساڵه‌، تويه‌نستن ئامانجه‌يل شۆرش ك وه‌پێ بره‌سن يانه‌ بوين: ئاڵشت كردن سيستم حوكمڕانی، دامه‌زرانن ده‌موده‌زگايل وڵات و ئه‌نجامدان يه‌ك ئه‌ڵوژانن په‌رله‌مانی كوردستان و مه‌زرانن يه‌كم حكومه‌ت هه‌رێم كوردستان. ئه‌گه‌ر كه‌سه‌يلێ بێژن ئه‌ی شۆرشه‌ دويا ماوه‌یگ كوڵ شكست خوارديه‌، كۆره‌و‌ مليۆنيه‌گه‌ی كورد له‌لێ كه‌فته‌و، ئه‌و وه‌خته‌ ئويشيم، نه‌خه‌ێر شكست نه‌خوارده،‌ به‌ڵكو كۆڕه‌وه‌گه‌‌يش ئامرازێگ بوی له‌ ئامرازه‌يل درێژی دان وه‌ شۆرشه‌گه‌. له‌ ئه‌ی كۆڕه‌وه‌و كورد وه‌ ته‌مام جه‌هان وت ك هه‌ر جوورێگ بوود، دی كورد له‌ ژێرده‌س سيستمێگ تۆتاليتار ناژيه‌ن و  ده‌روه‌ده‌ری و  مه‌رگ له‌لايان خاستره‌ له‌ ئه‌ی زندانه‌. ئه‌را يه‌ داوا له‌ مامۆستايل زانكۆ له‌ هه‌رێم كوردستان وه‌ تايبه‌تی كۆلێژه‌يل زانسته‌يل سياسی و مێژويی ئه‌كه‌م، وه‌ شيوه‌ێگ ئه‌كاديمی چه‌و‌ێگ بخنه‌ بان ئه‌ی ده‌سه‌واژه‌. هه‌روه‌يجووريشه‌ هه‌وه‌جه‌ وه‌ يه‌يشه‌ هه‌سه‌ ك پارله‌مانی كوردستان وه‌ فه‌رمی ناو رويدايل وه‌هار ١٩٩١ ئاڵشته‌و بكا و لی جی وه‌گ بنويسه‌يد(راپه‌ڕين گه‌ورا مه‌ردم كوردستان)، يا هه‌ر ناو تر، گرنگ ئه‌وه‌سه‌ له‌ جی ده‌سه‌واژه‌ی(راپه‌ڕين)، ده‌سه‌واژه‌ی(شۆرش) وه‌كار باريه‌يد.

بڵند شاڵی‌