وه‌فه‌رمى بڕیار دیپۆرتكردن په‌ناخوازه‌يل دريا

شفق نيوز

پیران ئه‌و وڵاته‌وه‌ په‌سه‌ند كريا، یه‌كه‌م شاند باڵاى ئه‌و وڵاته‌ ڕه‌سينه‌ وڵات ناورۆ و پاپانیوگینیا، ك‌ دو وڵاتى دويرگه‌یى سه‌روه‌خوه‌ين له‌ باكوور ئوسترالیا له‌ناو زه‌ریاى ئارام، ئه‌را گفتوگووكردن له‌باره‌ى چوينيه‌تى جيوه‌جی كردن گله‌وخاوردن په‌ناخوازه‌يل ئه‌را ئه‌و وڵاته‌.

 

قه‌یران كووچ نایاسایى له‌ڕێ كه‌ناره‌يل ده‌ریایيه‌‌وه‌ ئه‌را ئوسترالیا یه‌كێگه‌ له‌و كێشه‌ىله‌ ك‌ گفتوگووه‌يل ناونی حكوومه‌ت و ئۆپۆزیسیۆن له‌ ماوه‌ى گوزه‌يشته‌ ڕه‌سانه‌‌ بنبه‌س. هه‌رچه‌ن ك‌ هه‌ردولا كۆوك بوين له‌بان كووتایى هاوردن وه‌و قه‌یرانه‌ ك‌ ساڵانه‌ سه‌دان په‌ناخواز ئه‌كاده‌ قوروانى له‌ شوون شكيان به‌له‌مه‌گانیان له‌ سنووره‌يل ئاوی ده‌ریایه‌يل ئه‌و وڵاته‌، حكوومه‌ت و پارته‌يل ئۆپۆزیسیۆن نه‌ڕه‌سيانه‌ ڕێككه‌فتنێگ له‌بان چوينيه‌تى كووتايیهاوردن وه‌و قه‌یرانه‌. وه‌لی له‌شوون پێكهاوردن لیژنه‌یگ سه‌روه‌خوه‌ی و ئاماده‌كردن ڕاپۆرتێگ سه‌باره‌ت وه‌ كێشه‌ى كووچ نایاسایى ك ڕاسپارده‌ىل حكوومه‌ت و پارته‌ ئۆپۆزیسیۆنه‌گانیش له‌خوه‌ی گردويد، هه‌ردولا وه‌ فه‌رمى ئاشكرايه‌و كردن ك ئه‌و ڕاسپارده‌يله‌ ئه‌خه‌نه‌ بوار جيوه‌جيكردن‌.

 

وه‌گوره‌ى ئاماره‌يل فه‌رمی وه‌زاره‌ت كووچ ئوسترالیايش ك وه‌ی دوياخره‌ نووه‌و كرياس، 7983 په‌ناخواز له‌سه‌ره‌تاى ئه‌مساڵه‌و‌ له‌ڕێ كه‌ناره‌يل ئاوی ئوسترایا و وه‌به‌له‌م بويچگ نه‌گونجياێ  ‌له‌لایه‌ن قاچاخچیه‌گانه‌وه‌ له‌ جياتى پوليگ فره‌ ڕێكخريانه‌ خوه‌یان ڕه‌ساننه‌سه‌ ئوسترالیا ك زیاتر له‌ 500 په‌ناخواز له‌وانه‌ وه‌ ڕه‌گه‌ز عێراقى بوين، له‌وه‌ختێگ نزیكه‌ى 4565 په‌ناخواز له‌ گشت ساڵ گوزه‌يشته‌ وه‌و شێوازه‌ ڕه‌سينه‌سه‌ ئوسترالیا.

 

سه‌باره‌ت وه‌ ڕزبه‌ندى ئه‌و وڵاته‌يليشه‌ ك‌ هاووڵاتیه‌يلى وه‌شێوه‌یگ نایاسایى و وه‌به‌له‌م خوه‌یان ره‌سننه‌ ئوسترالیا، ئه‌ڤغانستان و ئيران و عێراق هانه‌ ڕز  نوای ئه‌و وڵاته‌يله‌. يه‌ بيجگه‌ له‌ بوين سه‌دان په‌ناخواز تر بێده‌وڵه‌ت ك‌ وه‌رجله‌ يه‌ له‌ لایه‌ن حكوومه‌ته‌ سته‌مه‌كاره‌گانیانه‌و‌ ماوه‌ى ده‌یان ساڵه‌ ئاواره‌ى وڵاته‌ىل هاوسایان كريانه‌ ئه‌وانیش كورده‌يل‌ فه‌یلين ك ‌له‌لایه‌ن حكوومه‌ت به‌عس عێراقه‌و له‌ساڵه‌يل حه‌فتاوهه‌شتاگان سه‌ده‌ى گوزه‌يشته‌ ئاواره‌ى ئيران كريان و هه‌ميش موسوڵمانه‌ىل وڵات بۆرمايش ك‌ تائيسه‌يش وه‌ده‌س ئه‌و سته‌مكاره‌يله‌وه‌ ‌ناڵنن.

 

سه‌باره‌ت وه‌ ئامار مردن په‌ناخوازه‌يلیش، له‌ ماوه‌ى 10 ساڵ گوزه‌يشته‌ 964 په‌ناخواز وه‌خاتر خراوى به‌له‌مه‌گانیان و وه‌رجله‌ ره‌سينیان وه‌ ئوسترالیا گیانیان له‌ ده‌س دانه‌ ك‌ له‌ ناویان ده‌یان په‌نابه‌ر وه‌ڕه‌گه‌ز عێراقى و كورد بوين.

 

سه‌باره‌ت وه‌ چوينيه‌تی جێوه‌جێكردن ديپۆرتكردنه‌گه‌، له‌ قوناغ یه‌كه‌م  150 په‌ناخواز بريه‌ن ئه‌را دويرگه‌ى ناورۆ له‌جه‌م ئه‌و 1500 په‌ناخوازه‌ ك‌ ئه‌را ئه‌و دويرگه‌‌ قوناغ وه‌ قوناغ ئه‌وريه‌ن و 600 په‌ناخوازتریش وه‌هه‌مان شێوه‌ بريه‌ن ئه‌را دويرگه‌ى ( پاپا نیوگینیا) ك‌ هه‌ردگیان دو وڵات بويچگ دويرگه‌یى سه‌روه‌خوه‌ين و ‌كه‌فنه‌ باكوور خوه‌رهه‌ڵات ئوسترالیاوه‌ له‌ناو زه‌ریاى ئارام.

 

ڕێككه‌فتنه‌گه‌ى پاره‌كه‌ى ناونی حكوومه‌ت ئوسترالیا و مالیزیايش ك‌ ئه‌را بردن په‌ناخوازه‌يل بوی ئه‌را مالیزیا هاوشێوه‌ى ڕێككه‌فتنامه‌گه‌ى ناونی ئوسترالیا و وڵاته‌ىل ناورۆ و پاپانیوگینیا دواره‌ ئه‌خريه‌ێده‌ بوار جيوه‌جيكردنه‌وه‌.

 

 

لاى خوه‌يشیه‌و‌ سه‌رۆك وه‌زیره‌يل ئوسترالیا وت ك‌ حكوومه‌ته‌گه‌ى وه‌شێوه‌یگ ئه‌خوازێ ئه‌و ڕێككه‌فتنامه‌يله‌ وه‌زویى بخاده‌ بوار جيوه‌جيكردنه‌وه‌ ك‌ شايه‌د په‌ناخوازه‌يل له‌ژێر چادر دابنريه‌ن له‌ دويرگه‌ى ناورۆ تا ئه‌ووه‌خته‌ ك كه‌مپه‌گانییان ئه‌رايان ئاماده‌ ئه‌كريه‌ێ.

 

سه‌باره‌ت وه‌ چاره‌نويس په‌ناخوازه‌يل له‌شوون بردنيان ئه‌را  ئه‌و وڵاته‌يله‌، وه‌رجله‌ يه‌ وه‌زاره‌ت ناوخوه‌ى ئوسترالیا وتويد ك ‌له‌شوون ئه‌وه‌گ ئه‌و په‌ناخوازه‌يله‌ ك‌ ئسبات كه‌ن په‌نابه‌ر ڕاسكانين جارێ مه‌رج نيیه‌ ئوسترالیا پێشوازی له‌ليان بكاو شايه‌د كله‌و بكريه‌ن ئه‌را ئه‌و وڵاته‌يله‌ ك‌ ئه‌خوازن داڵده‌یان بيه‌ن.

له‌یه‌كه‌م كاردانه‌وه‌ى ناوده‌وڵه‌تیش، رێكخرياگ لێبوردن ناوده‌وڵه‌تى ئدانه‌ى ئه‌و ديپۆرتكردنه‌ و وه‌ ژێرپاخستن په‌نابه‌ره‌ىل وه‌سف كرد.

 

سه‌رچه‌وه‌: ماڵپه‌ڕ فه‌رمى وه‌زاره‌ت كووچ ئوسترالیا، ئاژانسه‌يل

ئاماده‌كردن: هه‌ژار ته‌ها

ا. ج