ئه‌مريكا ئه‌را كارت قرمز له‌ مالكی به‌رزه‌و كرد؟

شفق نيوز

دويای پيشكه‌شكردن داواكاريه‌گه‌ له‌ ٢٠٠٨و تازه‌كردنه‌وه‌ی تا ناوڕاس ساڵ ٢٠٠٩، تاوتويكردن فريه‌يگ كريا له‌ سه‌ره‌تای ٢٠٠٩ له‌باوه‌ت تازه‌كردنه‌وه‌ی ئه‌را ساڵيگ تر و خواست مه‌ردم ئه‌وه‌ بوی كووتايی وه‌ داگيركاری باريه‌يد، چوينكه‌ جاده‌يل عراقی پڕ بوی له‌ ده‌بابه‌يل ئه‌مريكی ك هه‌رچه‌نی ده‌سكريا بنياتناين ده‌زگايه‌يل ئاسايشی، وه‌لی بته‌وكردن ئه‌و رينمايه‌يله‌ ئه‌وه‌ بوی ك ئه‌مريكا له‌ ژير په‌رده‌ی داگيركاری جمجويل دا هيزه‌يلی، وه‌لی فراكسيۆنه‌يل سياسی بڕيگ له‌ليان له‌ڕی ره‌ساننه‌و باس له‌ فكره‌ی ده‌ركردن هيزه‌يل ئه‌مريكی كردياد، وه‌لی له‌وه‌خت تاوتويكردن باس له‌وه‌ كريا ك بار ئاسايش شيويه‌يد دويای خوه‌يشكيشانه‌وه‌ی ئه‌و هيزه‌يله‌و دويای ده‌رچگن له‌ جه‌نگ تايفه‌گه‌ری ك به‌شيگ له‌ ئاگره‌گه‌ی كوشياوه‌، هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ هه‌ڵويست بريگيان وه‌ته‌مامی جفت و ئاشكرا نه‌وی و ره‌وت سه‌دری وه‌ حه‌ماسه‌ته‌و داوای ده‌رچگن هيزه‌يل ئه‌مريكی كرديادو ئاشكرای ئه‌وه‌ كرد ك له‌ڕوی داگيركه‌ر وسيه‌يد، دی ئه‌وه‌ بوی هه‌ڵويست ئاشكرايگ له‌باوه‌ت خوه‌يشكيشانه‌وه‌ يا تازه‌كردنه‌وه‌ی ماوه‌ی ئه‌و هيزه‌يله‌ نه‌وی ك هه‌رچه‌نی دوايا موڵه‌تيانيش نزيكه‌و بوی و هه‌وه‌جه‌ وه‌ داواكارييگ عراقی كرد ئه‌را تازه‌كردنه‌وه‌ی مه‌نديان له‌ عراق.

ئمجا له‌و وه‌ختيشه‌ نوری مالكی پابه‌ند بوی وه‌ لايه‌ن نهێنی و هه‌ر ئه‌وه‌يش له‌يوا كرد كونداليزا رايس وه‌زير خارجيه‌ی ئه‌وسای ئه‌مريكی له‌لايه‌ن سه‌رۆك ئه‌مريكيه‌و كلبكريه‌يد ئه‌را عراق وه‌خاتر زانستن هه‌ڵويست حكوومه‌ت، ئه‌وه‌ بوی مالكی ئاگاداری كرد ك عراق ريككه‌فتن تازه‌كردنه‌وه‌ی مه‌ندن ئه‌و هيزه‌يل ئه‌مريكيه‌ ئمزا ناكاو هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ شيوازيگ دانريا له‌ ناونی هه‌ردوگلا ئه‌را ريكخستن خوه‌يكيشانه‌وه‌ی هيزه‌يل، ك يه‌يش بويه‌ مايه‌ی سه‌رسوڕمه‌نين وڵاته‌يل يه‌كگرتگ، چوينكه‌ باوه‌ڕی ئه‌وه‌ بوی ئه‌و ريككه‌فتنه‌ تازه‌وه‌ ئه‌كريه‌يد، چوينكه‌ وه‌خت فريه‌يگ نه‌مه‌ندويد ئه‌را گفتگوو، دی ئه‌وه‌ بوی له‌ڕی په‌يوه‌ندييگ له‌ناونی مالكی و سه‌رۆكايه‌تی ئه‌مريكا مه‌سه‌له‌گه‌ يه‌كلاوه‌ كريا، ئمجا له‌وه‌خت ده‌سوه‌پيكردن دانيشتنيش لايه‌ن ئه‌مريكی سه‌ری سوڕمه‌ند له‌ دو داواكاری كالكی ك يه‌كه‌ميان ئه‌وه‌ بوی وه‌ختيگ دياری بكريه‌يد ئه‌را خوه‌يكيشانه‌وه‌ی هيزه‌يل وه‌بی دريژه‌وكردن ماوه‌گه‌و دويه‌ميش نه‌داين حسانه‌ی ياسايی وه‌و ئه‌مريكيه‌يله‌ ك هانه‌ عراق له‌ چوارچيوه‌ی ئه‌و ريككه‌فتنه‌ ك ئمزا ئه‌كريه‌يد، ئه‌ويش وه‌ جووريگ ك ئه‌گه‌ر ئه‌مريكيه‌يل سه‌رپيچی له‌و ريككه‌فتنه‌ بكه‌ن تويش پرس وپرسكاری ياسايی ئه‌يه‌ن له‌بان هه‌ر غه‌ڵه‌تيگ.

له‌و وه‌ختيشه‌ شاند ئه‌مريكی ناڕازی بوی له‌بان ئه‌و داواكاريه‌يله‌و جوور گرفتيگ زانستنه‌ی له‌وه‌رده‌م ئمزاكردن ريككفه‌تن و هه‌وڵ فريه‌يگ دان حكوومه‌ت عراقی وه‌و شيوه‌ ره‌فتار نه‌كا، وه‌لی ريككه‌فتنه‌گه‌ ئمزا كريا له‌ناونی كومار عراق و وڵاته‌يل يه‌كگرتگ ئه‌مريكا له‌باوه‌ت خوه‌يكيشانه‌وه‌ی هيزه‌يل ئه‌مريكی له‌ عراق.

مادده‌ی ٢٤ واده‌ی دياريكرياگ خوه‌يكشانه‌وه‌گه‌ گرته‌ خوه‌ی و هه‌ردوگ مادده‌ی ٣ و ١٢يش ئه‌و ياسايه‌يله‌ دياری كرد ك وه‌گووره‌ی پابه‌ندی بكريه‌يدو حورمه‌ت بگيريه‌يد وه‌ل باوه‌ت ولايه‌ت دادوه‌ری، دی باوه‌ڕ زوورم شيه‌وكه‌ره‌يل ئه‌وه‌ بوی ك رازيبوين لايه‌ن ئه‌مريكی له‌بان ئه‌و مادده‌يله‌ سه‌ركه‌فتنيگه‌ ئه‌را عراق و سه‌رچه‌ماننه‌ ئه‌را ئه‌مريكاو له‌ژير فشار وه‌خت وه‌پی رازی بويه‌، چوينكه‌ چه‌ن سه‌عات كه‌ميگ يا چه‌ن رووژيگ مه‌ندويد ئه‌را كووتاييهاتن ئه‌و ماوه‌ی دياريكرياگ مه‌نديانه‌ له‌ عراق.

دی هه‌رچه‌نی ئه‌و ريككه‌فتنه‌ ئمزا كرياو هيزه‌يل ئه‌مريكی وه‌ گووره‌ی ريككه‌فتنه‌گه‌و مادده‌ی ٢٤ خوه‌يان كيشانه‌و له‌واده‌ی دياريكرياگ، وه‌لی باراك ئۆباما سه‌رۆك ئه‌مريكی ئاشكرای ئه‌و ده‌سميه‌ته‌يله‌ كرد ك پيشكه‌ش ئه‌كريه‌يده‌ عراق و له‌وانه‌يش كلكردن راوێژكاره‌يل سه‌ربازی ك بايه‌سه‌ وه‌ دابينكردن حه‌سانه‌ بوود ئه‌را ئه‌وانه‌ك ره‌وانه‌ی عراق ئه‌كريه‌ن، ك يه‌يش چه‌واشه‌ی ئه‌و ريككه‌فتنه‌ بوی وه‌ گووره‌ی هه‌ردوگ مادده‌ی ٣ و ١٢ ، ك يه‌يش جواوه‌و دريا وه‌ ئه‌وه‌ك هه‌وه‌جه‌ وه‌ راسه‌وكردن ئه‌و مادده‌يله‌ ديريد يا ئه‌وه‌سه‌ لايه‌ن عراق بايه‌سه‌ بڕياريگ جيا ده‌ربكا ئه‌را داين حه‌سانه‌ وه‌و ئه‌مريكيه‌يله‌ ك كلكريه‌ن ئه‌را عراق، وه‌لی ئه‌وه‌ بوی كار وه‌ به‌ش فريه‌يگ له‌و ريككفه‌تنه‌ كريا ك له‌ناونی هه‌ردوگلا ئمزا كريا له‌ ساڵ ٢٠٠٩ تائيسه‌.

ئه‌و فشاره‌يله‌ ك نوری مالكی هاوردياده‌ی كار له‌ مامڵه‌كردنی وه‌ل وه‌خت و چه‌سپانن ئه‌و دو بڕگه‌ی گرينگه‌، بويه‌ مايه‌ی ناڕه‌حه‌تی و نگه‌رانكردن لايه‌ن ئه‌مريكی و له‌ هه‌مان وه‌خت مالكی ناچار فراكسيۆنه‌يل سياسييش كرد رازی بوون له‌بان ئمزای ئه‌و ريككه‌فتنه‌، وه‌تايبه‌ت دويای داناين مادده‌ی چوار ك بايه‌سه‌ ئه‌مريكا پشتگيری له‌ عراق بكردياد وه‌خاتر مقه‌يتيكردن ئاسايش و سه‌قامگيری و روی وه‌ڕوی بوينه‌وه‌ی ترۆر.

باسل عه‌باس

ج . أ