كورد لە هاوكێشەيل سیاسى عێراق چه‌ بكا!؟‎ ‎

شفق نيوز

نه‌گ به‌رێگ مێژوويی و هه‌وه‌جه‌یگ مێژوويی‌. هه‌ميش عێراق به‌رژوه‌ندی و ئيراده‌ێگ ده‌ره‌كی دروسێ كرديه‌ نه‌گ به‌رژه‌وه‌ندی و ئيراده‌ی مه‌ردمێگ هاومێژوو و هاوكلتوور و هاوزووان و هاوچاره‌نويس!.‌

عێراق له‌ بڕێگ گرووپ نه‌ته‌وه‌يی و ئاينی و مه‌زه‌وی جوورايجوور دروس كرياس بی ئه‌وه‌گ هسێگ ئنتمای نه‌ته‌وه‌يی هاوبه‌ش و خاك و زووان هاوبه‌ش له‌ ناونييان بوود، هه‌ر له‌يره‌و قه‌يران عێراق ده‌ست وه‌ پێ ئه‌كا ك ئيسه‌ ئه‌نجامه‌يلێ دوينيمن.

له‌شوون ٨٩ ساڵ له‌ در‌وس بوين عێراق، ئيسه‌ ئه‌ی وڵاته‌ ته‌نيا وه‌ ناو ڕه‌واڵه‌ت ده‌وڵه‌ت‌ عێراقه، وه‌لی له‌ ناوخوه‌يه‌و ته‌نانه‌ت ناوه‌ڕوكيش چشتێگ وه‌ ناو عێراق نه‌مه‌نگه‌، يه‌يشه‌ له‌ وه‌ر ئه‌وه‌گ پێكهاته‌یل عێراق كار ئه‌را عێراقيبوين و هاونيشتمانی بوين نه‌كردنه‌و كار ئه‌را گرووپ ومه‌زه‌و ...تد كردنه‌‌.

هه‌رێم كوردستان له‌ چوارچيوه‌ی عێراق فيدراڵ خاوه‌ن حكوومه‌ت و په‌رله‌مان و  دامه‌زريايگ ياساييه‌ و دادوه‌رييه‌يلێ بويه‌سه‌ مۆدێلێگ ئه‌را ناوچه‌يل تر عێراق. هه‌ر يه‌يشه‌ بويه‌ مه‌مه‌ر يه‌گ پارێزگايل عێراق پشت سه‌ر يه‌ك وه‌ هه‌رێم بوين پارێزگايليان له‌ سايه‌ی وه‌ره‌ونوا بردن و پێشكه‌فتن و سه‌قامگير بوين ئعلان بكه‌ن.

له‌ لاێگ تره‌و قه‌بوڵ نه‌كردن ده‌سڵات لايه‌نيگ له‌بان‌ لايه‌نيگ تر و باڵاده‌سی سونيه‌يل دويای هه‌شتا ساڵ حوكمڕانی ئه‌ی عێراق فره‌ نه‌ته‌وه‌، ئاينی و مه‌زه‌ويه‌ هه‌م دويای ئه‌ی هه‌شتا ساڵه‌ ته‌نيا جه‌نگ و يه‌كه‌وسڕين و نه‌هامه‌تی هيشتيه‌سه‌ جی.

له‌ ئه‌ی ماوه ته‌نيا كار ته‌سفيه‌ حساو سياسی پێكهاته‌يل تره‌ك جوور كورد و شيعه بويه. دويای ٢٠٠٣ هاوكێشه‌يل وه‌ گشتی ئاڵشته‌و بوين، ئه‌ی جاره‌ هه‌ وه‌ زويزی سوننيه‌يل قه‌بوڵ ئه‌ی هاوكێشهيل تازه‌‌ نه‌كردن، له‌ دوياڕووژ ترسيان و كورديش بويه‌ پێكهاوه‌ر عێراق تازه‌ تا راده‌يگيش له‌ ته‌قلای له‌يه‌ك نزيكه‌وكردن لايه‌نه‌يل بويه‌. له‌ی رويه‌و‌ وه‌ شێوه‌ێگ له‌ شێوه‌يل گام ئه‌را وه‌ ده‌و‌ڵه‌ت بوين ناس‌.

له‌ی باوه‌ته‌و نێچيرڤان بارزانی قسه‌ی ره‌ينێگ دێرێ ك ئويشێ: سوننيه‌يل له‌ دوياڕووژ ترسيه‌ن و شيعه‌يل له‌ گوزه‌يشته‌يان ترسن و ئيمه‌ی كورديش له‌ دويارووژ خوه‌مان ترسيمن. ئه‌ی نه‌وين متمانه‌ له‌ ناوه‌ين پێكهاته‌و لايه‌نه‌يل عێراقه‌ چنه‌ كرديه‌ تا عێراق وه‌ره‌و به‌شبه‌شه‌وبوين بوه‌ێد. دويای هه‌ڵوژانن وه‌هار ساڵ ٢٠١٠ له‌شوون هه‌يشت مانگ ك حكوومه‌ت ‌دانه‌مه‌زريا ناو عێراق چيه‌ ناو كتاو گێنس ك نه‌تويه‌نستێه‌ حكوومه‌ت پێك بارێد. ئمجا دويای ئه‌وه‌گ سه‌رۆك كوردستان (مه‌سعود بارزانی) ده‌سپێشخه‌رييگ مێژوويی خسته‌ روی و لايه‌نه‌يل نه‌يار وه‌يه‌كا پێكهاورد تا كابينه‌ی تازه‌ دامه‌زريا.

ئه‌ی رويداگه‌يله‌ ك ئيسه‌ له‌ عێراق تيه‌ن و چن، ده‌رئه‌نجام رێككه‌فتنێگ سياسی نييه‌، به‌ڵكم ڕيشگه‌گه‌ی فره‌ قويلتره‌ ك له‌ خه‌ت يه‌كم باسێ كردم. له‌ ئه‌ی ناوه‌ينه‌ بايه‌د‌ سه‌ركردايه‌تی كورد جوور ته‌ماشاكه‌ر بمينێد و له‌ خاسترين ده‌رفه‌ت وه‌ له‌وه‌رچه‌و گرتن مه‌رج و بارودوخ ناوخوه‌یی و هه‌رێمی و  ناوده‌وڵه‌تی وه‌ل ژێرخان ئابووری وه‌هێزيگه‌و گام وه‌ره‌و ده‌وڵه‌ت بوين له‌ تيۆری وه‌ره‌و پراكتيك ئه‌ڵگرێد. وه‌ی مه‌مه‌ره‌گ ئيسه‌ عێراق جوور به‌رميل بارووته‌و هه‌ر وه‌ختێگ ئمكان ديرێ بته‌قێده‌و.

 

‏ شێرزاد عەبدولسەمەد شێخانی‎ ‎‎