قه‌یرانه‌یل عراق و گریه‌یل وه‌رده‌م ته‌كڕه‌وى

شفق نيوز

له‌لى ڕخیان چى، ك خه‌ریكه‌ گامه‌یلى له‌عراق تازه‌ وه‌ ته‌واوى ئاشكرا بوودو ئاكامیشى هه‌ر له‌ئیسه‌و له‌ناونى لایه‌نه‌یل پرووسه‌ى سیاسى له‌عراق و حكوومه‌ت به‌غداو هه‌رێمیش ده‌ركه‌فتگه‌.

سه‌رۆك وه‌زیره‌یل بڕیگ پۆست سیاسى و ئه‌منى له‌ده‌س خوى جه‌مه‌و كردگه‌و ئه‌و باقى پۆسته‌یلیش له‌ڕى كه‌سه‌یل نزیك خوه‌ى تاڕاده‌ى فره‌یگ كۆنترۆڵ كردگه‌، ك یه‌یش ماناى ئه‌وه‌سه‌ یه‌ك كه‌س و یه‌ك ئایدیاو یه‌ك ستایل حوكم له‌عراق فره‌ نه‌ته‌وه‌و مه‌زه‌و كاروبار وڵات به‌ێده‌ ڕییه‌و بى ئه‌وه‌ك ریككفتنه‌یل وه‌رین ناونى لایه‌نه‌یل سیاسى و ده‌ستوور و بنه‌مایه‌یل عراق تازه‌ له‌وه‌رچه‌و بگرێد.

ئى بار عراقه‌ ئه‌گه‌ر وه‌ى جووره‌ وه‌رده‌وام بوودو سیاسه‌ت ته‌كڕه‌وى له‌عراق خه‌ستر بوودو پایه‌ى مالكییش بته‌وتر بوود، ئه‌وه‌ خودكیشاننه‌وه‌یگ گشتى له‌گشت مه‌یدانیگه‌و تیه‌ێده‌ وجوود، له‌لایگه‌و خودكیشاننه‌وه‌و په‌شیمان بوینه‌وه‌ى ده‌سڵاتداره‌یل عراق له‌پابه‌ندبوینیان وه‌ ریككه‌فتننامه‌ وه‌ل كوردا ئه‌ر مه‌سه‌له‌ى ستراتیجى ناونى هه‌ردوگلا جوور جیوه‌جیكردن مادده‌ى 140و نه‌فت و غاز و سامان سروشتى و مه‌سه‌له‌ى پێشمه‌رگه‌و، له‌لایگ تریشه‌و لایه‌نه‌یل سیاسى به‌شدار له‌پرووسه‌ى سیاسى له‌ده‌س ته‌كڕه‌وى هه‌یوان و كه‌مه‌ كه‌مه‌ گشتیان خوه‌یان كیشنه‌وه‌و په‌نا به‌نه‌ وه‌ر چاره‌سه‌ر و شیواز تر سیاسه‌ت. بیگومان ئه‌یانه‌یش گشتیان بوونه‌ مایه‌ى خراوكردن بار سیاسى و ئاسایش و ئابوورى له‌عراق. وه‌لى ئایا بنه‌ڕه‌ت پیكهاوردن عراق دویاى دكتاتۆریه‌ت و ئه‌و لایه‌نه‌یله‌ ك هه‌وڵ وه‌دیهاوردن عراق تازه‌ دان، ڕى وه‌دروسبوین ئه‌و ته‌كڕه‌وى مه‌ترسیداره‌ ده‌ن ك گشت ده‌سكه‌فتیگ بفه‌وتنن و گشت ده‌ستووریگ بخه‌نه‌ ژیر پا؟

له‌عراق بڕیگ گریه‌ى گه‌وراو یاسایى هه‌س له‌وه‌رده‌م هه‌ر كه‌سیگ ك بتواێد ته‌كڕه‌وى بكا، شایه‌ت له‌وه‌ر بڕیگ بۆشایى سیاسى و ئاسایشه‌و تا ماوه‌یگ سه‌رۆك وه‌زیره‌یل بتویه‌نێد ته‌كڕه‌وى بكا له‌حوكمڕانى و له‌ڕى راس لابیه‌ێدو ده‌سكارى پۆسته‌یل بكاو له‌وه‌ر خاتر به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌ى و حزبه‌گه‌ى وازى وه‌ خواسته‌یل هه‌ڵوژاردن بكا، ئنجا گرینگترین ئه‌و گریه‌یلیشه‌ ده‌ستووره‌ ك له‌مادده‌ى یه‌كه‌مى عراق وه‌ وڵاتیگ فیدراڵى و خاوه‌ن سستمیگ كومارى په‌رله‌مانى دیموكراسى داناگه‌، وه‌جووریگ  ك پابه‌ندبوین وه‌و ده‌ستوور وه‌زه‌مانه‌ت یه‌كێتى عراق دانریاگه‌، ماناى ئه‌وه‌سه‌ وه‌گووره‌ى ده‌ستوور مه‌سه‌له‌ى پارچه‌بوین عراق خریاسه‌ مل جیوه‌جى نه‌كردن بڕگه‌یلى، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش لاداین ئاشكرا له‌و بڕگه‌یله‌ كار ئاسانیگ نیه‌ ئه‌را هه‌ر كه‌سیگ و له‌وانه‌یش سه‌رۆك وه‌زیره‌یل.

بیجگه‌ ده‌ستوور، ئه‌نجوومه‌ن نوێنه‌ره‌یل عراق ئه‌نجوومه‌نیگ فره‌ییه‌و پیكهاته‌یگ له‌یوا دیرێد ك له‌یوا كردگه‌ سه‌ندنه‌وه‌ى متمانه‌ له‌حكوومه‌ت و پرس وپرسكارى له‌ سه‌رۆك وه‌زیره‌یل و وه‌زیره‌یل كار قورسیگ نه‌ود.

وه‌ل ئه‌وه‌یشا ئه‌گه‌ر گه‌وراترین چه‌ك ده‌س سه‌رۆك وه‌زیره‌یل ئه‌را ته‌كڕه‌وى ئه‌وه‌ بوود ك فه‌رمانده‌ى گشتى هیزه‌یل چه‌كداره‌، ئه‌وه‌ بیگومان ئه‌و چه‌كیشه‌ ئه‌وه‌نه‌ وه‌هیز نیه‌، چوینكه‌ سوپایش له‌عراق سوپایگ فره‌ییه‌و پیكهاتگه‌ له‌ كوردو عه‌ره‌ب و شیعه‌و سونى، ماناى ئه‌وه‌سه‌ هووكاریگ ئه‌وه‌نه‌ ئاسان نیه‌ وه‌ده‌س سه‌رۆك وه‌زیره‌یله‌و تا وه‌خواست خوه‌ى بجویلنیده‌ى و به‌رنامه‌یلى جیوه‌جى نه‌كا. له‌وه‌یش گرینگتر ئه‌وه‌سه‌ ك عراق وڵاتیگ دیموكراسیه‌و له‌ڕى هه‌ڵوژاردن گشتیه‌و ئه‌نجوومه‌ن نوێنه‌ره‌یل هه‌ڵوژریه‌ێدو حكوومه‌ت دروس كریه‌ێد، ئنجا ئه‌گه‌ر زویتریش هه‌ڵوژاردن نه‌كریه‌ێد، ئه‌وه‌ له‌ماوه‌ى كه‌متر له‌دو ساڵ ئاینده‌ هه‌ڵوژاردن ئاینده‌ ئه‌نجام دریه‌ێدو دى ئه‌و وه‌خته‌ خه‌ڵك عراق و لایه‌نه‌یل سیاسییش وه‌ كوردو عه‌ره‌ب و سونى و شیعه‌ قسه‌و هه‌ڵویست تر دیرن و كه‌سه‌یل تر تیه‌رنه‌ بان حوكم.

 

كاروان عه‌لى

ج