سیستانى و دیارى ئاشتى نۆبڵ

شفق نيوز

 

تا چه‌ن ساڵیگ وه‌رجه‌ ئیسه‌ ته‌نیا ئه‌و كه‌س و دامه‌زریاگه‌یله‌ كاندید كریان ك هه‌وڵ و ته‌قلاى خاسیان بویه‌سه‌ مایه‌ى هاوردنه‌وه‌ى ئاشتى ئه‌را ناوچه‌یگ گرژ له‌ جه‌هان، وه‌لى گشتجووركردن سه‌ركه‌فتگه‌یل دیاریه‌گه‌ له‌ ماوه‌ى ساڵه‌یل گوزه‌یشت دویاخر له‌یوا كرد ك چه‌مك ئاشتى له‌ ته‌ور زووانگه‌رى ده‌رچوود و ریڕه‌و فراوانتر و گشتگیرتر وه‌ربگرید.

كولین فریمان له‌ رووژنامه‌ى ده‌یلى ته‌لگراف بریتانى باوه‌ڕى ئه‌وه‌سه‌ له‌ لیست كاندیده‌یل ساڵ 2014 ئاشتى وه‌ شیوه‌یگ نه‌رمتر ئاشنا كریاگه‌ ك وه‌ جووریگ له‌یوا وه‌پى هاتگه‌ چه‌مگ ئاشتى ته‌نیا ماناى كووتاییهاتن وه‌ جه‌نگ یا ریزگرتن له‌ كپه‌وكردن چه‌نگ نیه‌، به‌ڵگه‌یش له‌بان ئه‌وه‌ كاندیدكردن ئیدوارد سنۆدنه‌ ك هه‌زاران دیكۆمێنت نهێنى له‌ ئه‌نته‌رنێت بڵاو كردگه‌و سه‌رژان فریه‌یگ ئه‌را حكوومه‌ت ئه‌مریكا دروس كردگه‌. ئمجا په‌یوه‌ندى سنۆدن وه‌ دیارى ئاشتیه‌و چه‌س؟ وه‌ كرده‌وه‌ سنۆدن هویچ هه‌وڵ ئازایه‌تییگ ئه‌را په‌یاكردن ئاشتى نه‌یاگه‌و خوه‌یشى ئه‌وه‌ زانید ك تواناى هویچ كیشه‌ى سه‌ختیگ نه‌یرید وه‌ شیوه‌یگ ئاشتیانه‌ چاره‌سه‌رى بكا له‌ جه‌هان، ئه‌وه‌گ سنۆدن كاندید كردگه‌ پارت سۆسیالیست نه‌رویج بوى، ئه‌ویش وه‌و ده‌سپیچگه‌ ك گوایا سنۆدن بویه‌سه‌ هووكار هاوردنه‌وه‌ى شه‌فافیه‌ت و متمانه‌ ئه‌را سیاسه‌ته‌یل ئاسایشى جه‌هان، ئمجا له‌یرا چه‌مك شه‌فافیه‌ت تیكه‌ڵ وه‌ چه‌مك ئاشتى كریاگه‌.

ساڵ 2012 دیارى نۆبڵ پیشكه‌ش كریا یه‌كێتى ئۆرپا، نه‌ك له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك یه‌كێتى ئۆرپا نه‌خش خاسیگ داشت له‌ وساننه‌وه‌ى خوینڕیان و كوشتن، به‌ڵكوو له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك یه‌كێتى ئۆرپا له‌و ساڵه‌ نه‌خش دیارییگ داشت له‌ سه‌قامگیركردن دیموكراسى و ماف ئاده‌میزاد، ك له‌یرایش چه‌مكه‌یل دیموكراسى و ماف ئاده‌میزاد تیكه‌ڵ وه‌ چه‌مك ئاشتى كریه‌ن.

فریمان له‌ وتاره‌گه‌ى رابه‌ر گه‌وره‌ى شیعه‌یل، ئایه‌توڵڵا عوزما سیستانى له‌ گشت كاندیده‌یل تر لیست دیارى نۆبڵ شایسته‌تر زانید و باوه‌ڕى ئه‌وه‌سه‌ ك سیستانى ده‌نگیگه‌ گوزارس له‌ وه‌خشین و میانڕه‌وى و ئاشتى ئه‌كاو ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌ویاتاد شایه‌ت عراق بویاتاده‌ وڵاتیگ خویناوى تر.

له‌ راسى ئه‌یه‌ یه‌كه‌مجار نیه‌ سیستانى ئه‌را دیارى نۆبڵ كاندید بكریه‌ید، له‌ ساڵ 2006 مه‌سیحیه‌یل عراق جوور ئاماژه‌یگ ئه‌را نه‌خش ئاشكراى له‌ هانداین موسڵمانه‌یل ئه‌را دویره‌وكه‌فتن له‌ تون وتیژى سیستانى كاندید كردن ئه‌را وه‌رگرتن دیارى نۆبڵ.

سیستانى وه‌ لایه‌ن كه‌مه‌و دوجار وه‌شیوه‌ى ئاشكرایگ جوور پیاگ ئاشتى ده‌ركه‌فتگه‌. جار یه‌كه‌م له‌ ساڵ 2003 له‌وه‌ختیگ فه‌تواى كوشتن ئه‌مریكیه‌یل ده‌رنه‌كرد و بانگه‌واز ئه‌را وه‌رگرى ئاشتیانه‌ كردو جار دویه‌میش له‌ساڵ 2006 له‌وه‌ختیگ ریكخریاگ قاعیده‌ شوونه‌یل پیرووز شیعه‌ له‌ سامه‌ڕا بوردمان كرد ك سیستانى له‌و وه‌خته‌ داوا له‌ شیعه‌یل كرد سه‌بوورى بیه‌نه‌ خوه‌یان و هویر له‌ توڵه‌سه‌ندن نه‌كه‌ن.

ئاشكراس ك خوه‌ندنگاى نه‌جه‌ف له‌ ناوه‌ڕووكه‌و خوه‌ندنگاى ئاشتیخوازیگه‌. له‌ سه‌رده‌م عوسمانیه‌یل نه‌جه‌ف تا وه‌پى كریا هه‌وڵدا دویر بوود له‌ كیشمه‌كیش ناونى ئیران و ده‌وڵه‌ت عوسمانى وه‌ دریژایى حوكمڕانى عوسمانیه‌یل ك له‌ عراق نزیكه‌ى 400 ساڵ دریژه‌ داشتگه‌و هویچ وه‌ختیگ بانگه‌واز به‌رپاكردن هویچ جه‌نگیگ نه‌كردگه‌، وه‌چه‌واشه‌وه‌، له‌وه‌خت په‌لامار وه‌هابیه‌یل ئه‌را بان باشوور عراق، نه‌جه‌ف خوه‌ى ئه‌را چڕه‌و كرد ك په‌یوه‌ندى وه‌ل بریتانیا نه‌ره‌سیده‌ كنار شكه‌ست و كار ره‌سیه‌ ئه‌و راده‌ ك ره‌زامه‌نى له‌بان ئه‌وه‌ نیشان بیه‌ید ك پاشایه‌تى عراق بدریه‌یده‌ بنه‌ماڵه‌یگ سنى.

ساڵ 1964 نه‌جه‌ف دژ جه‌نگ بوى وه‌ل كوردستان و له‌ شوون ساڵ 2003یش وه‌ هه‌وڵ و ره‌نج سیستانى گشت تواناى خوه‌ى هاورده‌ كار ئه‌را نواگیرى له‌ جه‌نگ تایفه‌گه‌رى، ئمجا وه‌ دڵنیاییه‌و ئویشیم سیستانى چه‌وى له‌وه‌ نیه‌ ك دیارى نۆبڵ وه‌رگرید، به‌ڵكوو ئه‌و وه‌بى نۆبڵ وه‌رده‌وامه‌ له‌بان په‌یام ئاشتى خوه‌ى، وه‌لى ئه‌گه‌ر مه‌سه‌له‌گه‌ مه‌سه‌له‌ى شایسته‌یى و ناشایسته‌یى بوود، ئه‌وه‌ بیگومان سیستانى له‌ فریه‌ كاندیده‌یل تر شایسته‌تره‌.

فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد

ج . أ