كورده‌یل فه‌یلى و مه‌رگه‌سات نوگره‌ سه‌ڵمان

شفق نيوز

وه‌ تویش هویچ ملله‌تیگ ناتگه‌ له‌بان ئى گووشه‌ى زه‌ویه‌. بیگومان زوورممان ئه‌و تاریخه‌یله‌ فه‌رامووش نیه‌كه‌یم ك مه‌رگ و زندانى و كوشتن و بڕین ئى چین سته‌مدیده‌ توومار كرد. كى له‌ئیمه‌ ناو نگره‌ سه‌ڵمان و كاره‌سات كورده‌یل فه‌یلى نه‌ژنه‌فتگه‌؟
دویاى ئه‌وه‌ك هاووڵاتیه‌یل فره‌یگ وه‌بى تاوان و دادگاییكردن ده‌سگیر كریان و له‌ ماڵه‌یل خوه‌یان ده‌ركریان، به‌ش فره‌یگ له‌لیان زندانه‌یل نوگره‌ سه‌ڵمان بویه‌ مه‌نزڵگاى ترسناك و تیه‌ریكیگ ئه‌ڕایان و كه‌فتنه‌ ته‌ڵه‌ى مه‌رگه‌وه‌و گشت ئاره‌زووه‌یلیان له‌ورا زنگ وه‌چاڵ كریاو هه‌واڵه‌ى مه‌رگ سه‌ختیان كریا. بى گونا له‌ژیر دار گوناكار ناڵه‌ى ره‌سیاگه‌ فه‌له‌ك، جه‌لاده‌یل خوینمژ له‌هه‌وڵ ئه‌وه‌ بوین چوین پیسترین ئازار بكه‌نه‌ دیارى ئه‌را زندانیه‌یل، له‌ولایشه‌وه‌ گورگه‌یل بیاوان چه‌وه‌ڕى كه‌سیگ كردیان ڕى وڵكردویگ و هه‌یوایگ له‌ زندان تا كوتكوتى بكه‌ن و بخوه‌نه‌ى.
یه‌ك له‌هه‌زار له‌وانه‌ك قورتاریان بویه‌ له‌و زندانه‌یله‌، باس كردنه‌و ئویشن: زاندان نوگره‌ سه‌ڵمان یه‌كیگه‌ له‌و زندانه‌یله‌ سه‌خت و ترسناكه‌ ك كه‌فیگه‌ ناوڕاس بیاوانیگ له‌باشوور خوه‌رئاواى عراق سه‌ر وه‌قه‌زاى سه‌لمان له‌پاریزگاى سه‌ماوه‌، ك نزیكه‌ له‌ مه‌رز سعودیه‌. ئى زندانه‌ له‌وه‌خت خوه‌ى له‌ژیر چه‌ودیرى پۆلیس پاسه‌وان مه‌رز بویه‌، وه‌لى دویاخر وه‌ختى زندانیه‌یلى زیاتره‌و بویه‌ وه‌سه‌به‌ب كاره‌سات ئه‌نفال دى دریاسه‌ ده‌س پیاوه‌یل ئاسایش و هه‌واڵگرى تایبه‌ت ك چه‌ودیرى راسه‌وخۆ له‌لى كردنه‌.
زندان نوگره‌ سه‌ڵمان ئه‌و شوون شوومه‌ بوى ك كووتایى سه‌دله‌سه‌د وه‌ ژیان هه‌ركه‌سیگ له‌تى بویاتاگ هاوردیاگ، له‌یوا باس كه‌ن و ئویشن: ئه‌وسا له‌شوون كوده‌تاى شووبات ساڵ 1963و له‌شوون ئه‌وه‌ك حزب به‌عس ده‌سڵات گرته‌ده‌س و زاڵ بویه‌ بان وه‌زعه‌گه‌یا، سه‌ره‌تا هه‌ركه‌سیگ بگردیان وه‌ شه‌مه‌نده‌فه‌ر ڕه‌وانه‌ى كردیان ئه‌را ئه‌و زندانه‌یله‌ ك ناوى نریا شه‌مه‌نده‌فه‌ر مه‌رگ. ئنجا هه‌ركه‌سیگیش هه‌وڵ هه‌یواین بیاتاگ، ئه‌وه‌ بیگومان له‌و چوڵه‌وانى بى ئامانه‌ بویاگه‌ خوه‌راك گورگه‌یل ورسگ ، ئى باوه‌ته‌ چه‌نه‌ها جار له‌لایه‌ن نویسه‌رو كه‌س وكار زندانیه‌یله‌وه‌ باس كریاگه‌ ك چه‌ن كه‌سیگ له‌هه‌یوه‌ت گیانیان هه‌یواینه‌و دویاخر ڕى وڵكردنه‌و گورگ و جانه‌وه‌ر زه‌فه‌ر له‌لیان هاوردنه‌و له‌ت وپه‌تیان كردنه‌ له‌و بیاوانه‌یل باشوور خوه‌رئاواى عراقه‌. هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ئه‌و زندانیه‌یله‌ ئه‌گه‌ریش هه‌لیگ ئه‌ڕایان هه‌ڵكه‌فتویگ نه‌تویه‌نستنه‌ له‌ مه‌رگیگ بچنه‌ ناو مه‌رگیگ تر.
ئاشكراس له‌لاى گشت كه‌سیگ ك به‌ش گه‌وراى ئازارو سزاداین لاشه‌یى و ڕوحیه‌ له‌و زندان نوگره‌ سه‌ڵمانه‌ كه‌فته‌وه‌ر روڵه‌یل كورد فه‌یلى له‌وه‌خت رژیم دكتاتۆر به‌عس ك بیڕه‌حمانه‌ پیسترین و دڕه‌نده‌ترین مامڵه‌ى نائنسانى هاورده‌ كار وه‌ل جایه‌ڵ جوانه‌یلماناو له‌ناو مه‌رگه‌سات نوگره‌ سه‌ڵمان كووتایى وه‌دویا هه‌ناسه‌ى ژیانیان هاوردو زیاتر له‌ 10 هه‌زار ڕوڵه‌یل كورد فه‌یلى بوینه‌ قوربانى ئه‌و تازیانه‌ى نائنسانى رژیم به‌عسه‌ ك زویتر نه‌خشه‌ ئه‌ڕاى كیشاوین.
رژیم رمیاگ به‌عس نه‌خشه‌ى له‌یوا بوى ك هه‌ركه‌سیگ هه‌واڵه‌ى زندانه‌یل نوگره‌ سه‌ڵمان بكریاتاگ، ئه‌وه‌ كه‌فتیاگه‌ وه‌ر دویره‌خستن هه‌میشه‌یى یا ئه‌بدى و هویچ ده‌رچگنیگ له‌لى نه‌یاشت تامردن، هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌و مردنیشه‌ له‌ژیر سزاو ئازارداین نه‌ك مردنیگ بى سزا!!
زندان نوگره‌ سه‌ڵمان یه‌كیگه‌ له‌ كویه‌نترین زندانه‌یل عراق ك له‌لایه‌ن هیزه‌یل ئنگلیزه‌وه‌ له‌وه‌خت داگیركارى دروس كریاگه‌ له‌ساڵه‌یل بیس سه‌ده‌ى وه‌رین، ئه‌ویش له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك بیاوان بویه‌و هویچ له‌تى نه‌ویه‌، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا له‌ساڵه‌یل شه‌س سه‌ده‌ى وه‌رین له‌هه‌مان ناوچه‌ له‌لایه‌ن حكوومه‌ت عراقیه‌وه‌ زندانیگ تر دروس كریاگه‌ ك روى وه‌ر یا مه‌ساحه‌ى له‌واكه‌ى تر گه‌وراتره‌. تویه‌نیم بویشیم: زندانه‌یل نوگره‌ سه‌ڵمان شوون ئنتقامكردن بوى له‌ ئاده‌میزاد، ك خوین پاك هه‌زاران هاووڵاتى بیتاوان له‌تى رشیا له‌وانه‌ك خوه‌شه‌ویسى و دڵسووزى داشتتن ئه‌را خاك و نیشتمان باوگ و باپیره‌یلیان و له‌و قه‌ڵاى بیده‌نگ و مه‌ترسیداره‌ وه‌ده‌م هاواره‌وه‌ روح له‌ جه‌سه‌دیان كیشریا وه‌ده‌س جه‌لادو پیاوكوشه‌یل به‌عس.
مه‌رگه‌سات نوگره‌ سه‌ڵمان ئه‌را كورده‌یل فه‌یلى تاریخیگ خویناوى بوى له‌ناونى ساڵه‌یل 1980- 1987، ك زوورمیان هه‌واڵه‌ى دامه‌زریاگه‌یل بایلۆژى كریان و له‌لیانیش بوى دریانه‌ ده‌س لیواى عه‌سكه‌ریه‌وه‌ تا بخریه‌نه‌ وه‌ر ته‌قاننه‌وه‌ى مین.
كه‌سه‌یلیگ هه‌ن له‌و وه‌خته‌یله‌ تویه‌نستنه‌ سه‌ردان ئه‌و زندانه‌یل نوگره‌ سه‌ڵمانه‌ بكه‌ن، ئنجا باس كه‌ن و ئویشن: ئه‌و جایه‌ڵ جوانه‌یل كورد فه‌یلیه‌ ك خریانه‌سه‌ ئه‌و زندانه‌یله‌ زوورمیان رووشنهویر و خاوه‌ن زانست بوینه‌ وه‌ك دكتۆر و ئه‌ندازیار و هونه‌ركار و مامۆستاو كارمه‌نده‌یل شاره‌زا له‌گشت مه‌یدانیگه‌وه‌. هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش كورده‌یل فه‌یلى زیاتر له‌ مه‌ردمان تر ئه‌و شوون كاره‌سات و مه‌رگه‌ساته‌ ناسن و دویا مه‌نزڵ یه‌كه‌ یه‌كه‌ى روڵه‌یل كورد فه‌یلى بوى ك وه‌ناهه‌ق و ناڕه‌وا چاره‌نوسیان له‌تى دریا ده‌س مه‌رگه‌وه‌.
نوگره‌ سه‌ڵمان جویر بیاوانیگ لماوى و نه‌ناسریاگ وه‌ جایه‌ڵ جوانه‌یل كورد فه‌یلیه‌وه‌ شوهره‌ت وه‌رگرت، ك ئومید و ئاره‌زووه‌یلیان فه‌وتان و هاوار ناڵه‌و به‌دبه‌ختى كرده‌ به‌ش خیزان و كه‌س وكاره‌یان. نوگره‌ سه‌ڵمان ئه‌و قه‌ڵاى سه‌خته‌ بوى ك له‌ناونى ساڵه‌یل 1927 و 1928 دروسكریا ئه‌را وه‌رگیرى یا دیفاع له‌په‌لامار ده‌ره‌كى نه‌ك په‌لامار دڕه‌ندانه‌ى ناوخوه‌یى و زندانیكردن هاووڵاتیه‌یل عراقى بیتاوان، ك هویچ وه‌ختیگ رویداگه‌یل دڵته‌زن ئه‌و شوونه‌وار تاریخیه‌ له‌هویر كورد فه‌یلى نیه‌چووگ و هه‌ر وه‌ختیگ ناو نوگره‌ سه‌ڵمان یا قه‌ڵاى سه‌ڵمان بژنه‌فن كه‌فنه‌ ناو هه‌زاران ئاخ و حه‌سره‌ت كاڵ و هویچ ده‌رمانیگ له‌دونیا ساڕیژ زه‌خم و ژانه‌یلیان ناكا.   

جه‌ماڵ ئه‌ركه‌وازى