سیه‌ماڵ نشینه‌یل كورد

شفق نيوز

نشین). ئنجا هه‌ر یه‌كیگ له‌ى سێ پیكهاته‌ سفه‌ت و تایبه‌تمه‌ندى خوه‌ى دیریگ..

سیه‌ماڵ له‌ژیان كورده‌وراى تاریخ فره‌ كویه‌نیگ داشتگه‌و تائیسه‌یش مه‌ردمانیگ هه‌ر وه‌و ژیانه‌ خه‌ریكن و گوزه‌یشته‌و ئیسه‌و ئاینده‌یش به‌سانه‌سه‌ یه‌ك و نه‌ریت ره‌سه‌نیگ له‌شیواز كوردایه‌تى داگیر كردنه‌و كه‌ره‌سه‌یلیگ  كلتوورى و فۆلكلۆرى له‌بان ده‌سیان دروس كریاگه‌ ك جووریگ مهر كوردى وه‌پیانه‌و دیاره‌و كلتوور كوردایه‌تى وه‌پیه‌و ده‌وڵه‌مه‌ن كردنه‌. ئیسه‌یش له‌ كوردستان گه‌ورا له‌ناوچه‌یل جیاجیایگ ژیان ده‌وارنشین به‌شیگ له‌ژیان كورد پیكهاوردگه‌و له‌لیانیش هه‌س وه‌گووره‌ى ئاڵشتبوین وه‌رزه‌یل گه‌ردنه‌ شوون له‌وه‌ڕگاو له‌شوونیگه‌وه‌ ئه‌را شوونیگ تر وه‌ك كووچه‌ر شوون خوه‌یان ئاڵشت كه‌ن جویر گه‌رمه‌سیر و ئیڵاخ یا گه‌ردین له‌شوون سه‌رچه‌وه‌ى ئاوى و سه‌وزه‌ڵانى له‌وه‌رخاتر دابینكردن له‌وه‌ڕگایگ ئه‌را په‌س وپووڵه‌و حه‌یوانه‌یلیان.

وه‌لى له‌یرا توایم ئشاره‌ت ئه‌را ده‌سڕه‌نگینى و داهینان یا ئبداع مه‌ردمان سیه‌ماڵ یا ده‌وارنشینه‌یل كوردمان بكه‌یم ك هه‌میشه‌ سه‌رچه‌وه‌یگن ئه‌را كه‌ره‌سه‌و كاره‌یلیگ بنه‌ڕه‌تى و گشت كوردیگ له‌لیان نه‌ف وه‌رگریگ ، ئه‌را نموونه‌: له‌مه‌یدان كاره‌یل ده‌سچنه‌وه‌ ده‌س باڵایگ دیرن وه‌ك چنین(مه‌وج، گڵیم، ته‌وه‌ق، قالى، كڵاو، به‌تیه‌، نه‌و، باڵشت، پشتى، كونه‌ى ئاو، چیخ، ڕه‌سن، به‌ن، ده‌وار, كڵاش.....هتد). گشت ئه‌یانه‌ وه‌شیوه‌ى ریك وپیك و جوانیگ دروسى كه‌ن ك وه‌خته‌یل دویرو دریژیگ ئه‌وزه‌ڵ كه‌ن له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك ده‌سچن ره‌سنیگ  ئه‌ڕاى كریه‌یگ و دیر خراو بوون و له‌هه‌مان وه‌خت هونه‌ر و نه‌خشه‌ى جوانیگیش وه‌پیانه‌وه‌ دیاره‌.

له‌مه‌یدانیگ جویر هونه‌ریش دیاره‌ سیه‌ماڵه‌یل سه‌رچه‌وه‌یگ  بوینه‌ ئه‌را داناین جووره‌ كلتووریگ كوردى وه‌ك (هووره‌) ك له‌ناوچه‌یل گه‌رمه‌سیر و خانه‌قى و مه‌نه‌لى و ئیلام و ده‌یشت زه‌هاو و كرماشان و مایه‌شت و شوونه‌یل تر په‌خشه‌و بویه‌ وه‌تایبه‌ت له‌ناو گۆران و سنجاوى و قه‌ڵخان وه‌ شیوه‌زووان فه‌یلیانه‌و له‌ناوچه‌ى هه‌ورامانیش بیجگه‌ سیاچه‌مانه‌ وه‌شیوه‌زووان هه‌ورامیانه‌و (حه‌یران)یش له‌ناوچه‌ى ده‌یشت هه‌ولێر و خوه‌شناوه‌تى و به‌شیگ له‌پشده‌ر و مه‌خموور ك ڕیشگ خوه‌ى كوتاو بویه‌ زووزانحاڵ مه‌ردم ئه‌و ناوچه‌یله‌و (لاوك)یش له‌شوونه‌یل تر كوردستان.

نه‌ك هه‌ر ئه‌وه‌یش به‌ڵكوو دویر له‌گشت گومانیگ تویه‌نیم بویشیم بڕیگ له‌كه‌ره‌سه‌یل مۆسیقایش له‌ سیه‌ماڵه‌یله‌وه‌ سه‌رچه‌وه‌ گرتگه‌و په‌یا بویه‌ وه‌ك(فیقنه‌و شمشاڵ و دوزه‌له‌و...هتد)، یه‌یش ئپسات ئه‌وه‌ ئه‌كا ك مه‌ردم ده‌وارنشین یه‌كه‌مین كه‌سیگ بوینه‌ ك له‌ژه‌نین مۆسیقایش شاره‌زا بوینه‌و ئاواز جووراو جوریش دانانه‌.

شاره‌زایه‌یل كورد ئویشن: سیه‌ماڵه‌یل كوردمان گه‌نجینه‌ى ده‌وڵه‌مه‌نیگ بوینه‌ له‌داناین هونه‌ره‌یل جووراوجوور كوردى و ئه‌وان هووكار په‌یاكردن كلتوور و فۆلكلۆر كوردى بوینه‌. ماناى ئه‌وه‌سه‌ بنه‌ڕه‌ت فۆلكلۆر و هونه‌ر و كه‌ره‌سه‌یل جووراوجووریگ له‌ ئه‌وانه‌وه‌ سه‌رچه‌وه‌ گرتگه‌و تائیسه‌یش هه‌ر وه‌و ره‌سه‌نایه‌تیه‌ مه‌نده‌سه‌وه‌و سامانیگ نه‌ته‌وایه‌تیه‌و ماناى ده‌وڵه‌مه‌نى كلتوور كوردى ده‌یگ.

 

جه‌ماڵ ئه‌ركه‌وازى