سیاسه‌ت و ئه‌ده‌ب

شفق نيوز

 

رانسیر له‌و كتاو هاوبه‌شه‌ هویر و فامیده‌یى ئابوورى – فه‌لسه‌فى ماركس ئه‌خاده‌ روى و له‌ورا سیاسه‌ت له‌ ئه‌ده‌ب جیا ئه‌كاده‌و. وه‌ مانایگ تر ئه‌وه‌سه‌ ك جیاكردنه‌وه‌ى سیاسه‌ت له‌ ئایدۆلۆژیا له‌ هویر ماركس له‌" سه‌رمایه‌" ئامانج رانسیر بویه‌.

ئمجا ژاك رانسیر له‌ كتاو سیاسه‌ت ئه‌ده‌ب ئه‌وه‌ ده‌رخه‌ید ك سیاسه‌ت ئه‌ده‌ب سیاسه‌ت نویسه‌ره‌یل نیه‌و په‌یوه‌ندییش وه‌ پابه‌ندى كه‌سه‌یله‌و نیه‌ له‌ كیشمه‌كیشه‌یل سیاسى و كومه‌ڵایه‌تى. سیاسه‌ت ئه‌ده‌ب جوور ئه‌وه‌ك رانسیر ئاماژه‌ وه‌پى كردگه‌ پیكهاتگه‌ له‌ وجوود یا ده‌ركه‌فتن ئه‌ده‌ب جوور ئه‌ده‌ب، ك هه‌ر له‌بان ئى بنه‌مایشه‌ رانسیر په‌یوه‌ندى قویلیگ دوینید له‌ ناونى سیاسه‌ت جوور بواریگ له‌ نویسانن و سیاسه‌تیش جوور بواریگ له‌ شیوازه‌یل تر كاركردن.

ماناى ئه‌وه‌سه‌ رانسیر سیاسه‌ت و ئه‌ده‌ب له‌ یه‌ك سه‌وه‌ته‌ گرده‌و ئه‌كا، ك یه‌یش ته‌نیا له‌بان ئه‌و بنه‌ما ك ئه‌ده‌ب یا نویسه‌ره‌یل له‌ باوه‌ته‌یلیان تواناى جیوه‌جیكردن سیاسه‌ت دیرن، ك وه‌ى جووره‌ ته‌نیا ئه‌ده‌ب پیك نه‌هاتگه‌ له‌ شوونیگ ئه‌را خستنه‌ڕوى هه‌ڵویست سیاسى، به‌ڵكوو ئه‌ده‌ب جووریگیشه‌ له‌ سیاسه‌ت.

له‌یرا رانسیر ئه‌ده‌بیات بڕیگ له‌ نویسه‌ره‌یل خوه‌رئاوا جوور" مالارمێ، بۆرخیس، برێخت، پرۆست، تۆلستۆى"خسته‌سه‌ ژیر خوه‌ندنه‌وه‌یگ فه‌لسه‌فى ئه‌را ئه‌وه‌گ ره‌سم ته‌مامیگ نیشان بیه‌ید له‌بان چوینیه‌تى كاركردن سیاسه‌ت له‌ناو ئه‌ده‌ب، گومانیش له‌وه‌ نه‌یرید ك ئه‌ده‌ب ره‌فتار وه‌ل دیموكراسیه‌ت نه‌كا، ك مه‌رام له‌ى دیموكراسیه‌ته‌ په‌یوه‌ندى وه‌ راده‌ى وه‌كاربردن زووانه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌سه‌ ك چوین زووان تواناى گوزاره‌ له‌ خوه‌ى دروس ئه‌كا، هه‌ر وه‌و خاتریشه‌ باس له‌ تواناى ئه‌ده‌ب ئه‌كا ك چوین له‌ ڕى مانایه‌یل جیاوازه‌و ئه‌یاده‌ به‌رهه‌م.

دى له‌وه‌خت خوه‌ندنه‌وه‌ى ئى كاره‌یل فه‌لسه‌فى رانسیره‌ ره‌سیمنه‌ ئه‌و دیده‌ ك په‌یوه‌ندى ئه‌ده‌ب وه‌ تاریخه‌و بته‌وه‌، له‌وه‌ختیگیش ك شیه‌وكردن ئه‌را ئه‌ده‌ب بۆرخیس كردگه‌ جیاوازى له‌ ناونى ئه‌ده‌ب بۆرخیس و ئه‌ده‌ب فره‌نسى ئه‌راى ده‌ركه‌فتگه‌ و ئه‌و لایه‌نه‌یلیشه‌ خسته‌سه‌ وه‌رچه‌و ك ئه‌ده‌ب ریالیستى فره‌نسى وه‌پى ناسریاگه‌.

ئازاد محه‌مه‌د

ج . أ