ژنه‌یل له‌ناو هاوكیشه‌یل سیاسى و كومه‌ڵایه‌تى و ئابوورى

شفق نيوز

زوڵم و سته‌م ده‌رهه‌ق وه‌ ژن له‌تى وجوود داشتگه‌، وه‌ل ئه‌وه‌یشا تائیسه‌یش وه‌هویچ جووریگ نه‌تویه‌نریاگه‌ وه‌گووره‌ى پیشكه‌فتن و ئاڵشتكارى قوناغه‌یل سه‌رده‌میش ئى زوڵم و سته‌مه‌یله‌ وه‌ یه‌كجارى بنبڕ بكریه‌یگ و كووتایى وه‌پیان باریه‌یگ. یه‌یش چووگه‌وه‌ ئه‌را هویره‌وكردن دویاكه‌فتگ  و وه‌كه‌م زانستن ژن له‌ژیان، ئه‌ویش وه‌ سه‌به‌ب ئه‌و ئه‌قڵیه‌ت چین باڵاده‌سه‌ ك زاڵ بویه‌ له‌بان كومه‌ڵگاو مه‌رزیگ دیاریكریاگ داناگه‌ ئه‌ڕایان.

كومه‌ڵگاى كورده‌وارى وه‌گشتى له‌وه‌ر هووكار نه‌وین قه‌واره‌ى سیاسى و سه‌روه‌خوه‌یى وڵاته‌گه‌ى و له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك ریز نه‌ته‌وه‌یى كورد له‌ڕز ملله‌ته‌یل نه‌ویه‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش وه‌كه‌م ته‌ماشا كریاگه‌و ڕه‌نگدانه‌وه‌ى خراویگ داشتگه‌ له‌بان كه‌سایه‌تى هه‌ردوگ ره‌گه‌ز ژن وپیاو، یه‌یش راسییگه‌و نه‌بایه‌د حاشا له‌لى بكریه‌یگ ، ئنجا له‌یرا پرسیاریگ سه‌رهه‌ڵده‌یگ ، ك ئایا له‌وه‌رچه‌ ره‌گه‌زیگ وه‌رانوه‌ر ره‌گه‌زیگ زاڵ و خوچه‌سپنه‌ و له‌ شانیه‌ت ره‌گه‌ز تر كه‌مه‌و ئه‌كا؟

هووكار نه‌ته‌وه‌بوین كورد له‌ناو ملله‌ته‌یل یه‌كیگه‌ له‌و هووكاره‌یل سه‌ره‌كیه‌ ك هه‌میشه‌ خه‌بات نه‌ته‌وه‌یى كورد هه‌وڵ ئه‌را وه‌ره‌و نوابردنى داگه‌، وه‌لى له‌وه‌رانوه‌ر ئه‌و هه‌وڵه‌ چه‌واشه‌گه‌ى دیه‌سه‌ چه‌و! ئنجا له‌یرا ئه‌گه‌ر وه‌ ته‌واوى ته‌ماشاى ژیان نه‌ته‌وه‌ى كورد بكه‌یم، دوینیم كیشه‌ى ره‌گه‌زى له‌ناو كورد كیشه‌یگ سیاسیه‌و له‌ هه‌مان وه‌خت ره‌گه‌زیگ و كومه‌ڵگایگ و تاریخیگ شیوانگه‌و ئه‌و كیشه‌ جویر خواستیگ هیمان چاره‌سه‌ر نه‌كریاگه‌و هه‌رله‌یوا مه‌ندگه‌. ئنجا ئایا ئى چشته‌ كاره‌سات نیه‌ ك ره‌گه‌زیگ له‌ڕوى فكرى و سیاسى و ئابوورى و كومه‌ڵایه‌تى و فه‌رهه‌نگیه‌وه‌ شكیاگ و شیویاگ بووگ؟ ژنیگ ك خاوه‌ن ئابوورى خوه‌ى نه‌وگ ئایا وجوودى چ ماناى ده‌یگ ؟ نه‌خش یا ده‌ورى له‌ژیان ماناى چه‌س؟ پرسیاره‌یل فره‌یگ هه‌س له‌ى باوه‌ته‌وه‌و میه‌زانیم چوین ئشاره‌ت وه‌پى بكه‌یم و چاره‌سه‌رى چوین بووگ؟ وه‌لى له‌یوا دیاره‌ وه‌ئاسانى له‌ى وه‌زعه‌ نیه‌ڕه‌سیمنه‌ ئه‌نجام خاسیگ ، ماناى ئه‌وه‌سه‌ ئیمه‌ى كورد له‌ روخساره‌وه‌ له‌گشت مه‌سه‌له‌یگ فامیم، وه‌لى خوه‌ندنه‌وه‌یگ راسه‌قینه‌یگ له‌ ناوه‌ڕوكه‌وه‌ نه‌یریم ئه‌را مه‌سه‌له‌گه‌و له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ كار ئه‌ڕاى نه‌كردیمه‌و هویچ وه‌ختى خه‌م ئه‌ڕاى نیه‌خوه‌یم جویر ملله‌ته‌یل تر پیشكه‌فتگ دونیا.

یه‌یش له‌یوا كردگه‌ ئه‌و پیشكه‌فتنه‌یل گه‌ورا ك له‌جه‌هان په‌یا بوینه‌، گشت چه‌مكه‌یلى وه‌ گرنگ یا ئه‌همیه‌ت وه‌رنه‌گریم و خوه‌مان له‌لى دویر بگریم و بمینیمنه‌ جى له‌و ده‌سكه‌فته‌یل تاریخى ئنسانیه‌ته‌ ك له‌گشت ڕوییگه‌وه‌ هاوردنه‌سه‌ى ده‌س. ئه‌و سه‌ركه‌فتنه‌یل گه‌وراى ژنه‌یله‌ ك له‌ناو ملله‌ته‌یل پیشكه‌فتگ جه‌هان هاوردنه‌سه‌ى ده‌س، هیمان ژنه‌یل ئیمه‌ له‌لى دویرن، یه‌یش ره‌شبینى یا ته‌شائوم نیه‌، ئه‌یه‌ ره‌خنه‌و ناڕه‌زایه‌تیه‌ له‌وه‌زع و ڕه‌فتار كورد خوه‌مان ك تاڕاده‌یگ وه‌ ملله‌ته‌یل تر له‌ڕوى ژیانه‌وه‌ یه‌كسان نیم، وه‌ل ئه‌وه‌یشا كیشه‌ى سیاسى و ئابوورى و ره‌گه‌زى و ئنسانى، گشت ئه‌یانه‌یش كیشه‌ى ملله‌تیگ چه‌ن ملیۆنیه‌ ك وه‌رده‌وام كاره‌سات له‌تى ڕویده‌یگ  و تاریخه‌گه‌ى وه‌ره‌و دویا بریه‌یگه‌وه‌و هه‌قى خوریه‌یگ و ژیرپا كریه‌یگ . هه‌رچه‌نى كه‌سه‌یلیگ هه‌ن ته‌ماشاى كیشه‌ى كورد وه‌ك نه‌ته‌وه‌ نیه‌كه‌ن و جویر كیشه‌ى چینایه‌تى باس له‌لى كه‌ن، وه‌لى كورد و فره‌ گه‌وراتره‌ له‌كیشه‌ى چینایه‌تى و قوربانى فره‌تریش ئه‌ڕاى دریاگه‌.

له‌ هه‌مان وه‌خت فره‌یگ له‌ملله‌ته‌یل دونیایش شایه‌تى ئه‌وه‌ ده‌ن ك كورد هیمان كیشه‌ى خاك و نه‌ته‌وه‌یى و زووان و فه‌رهه‌نگ دیریگ ، ئه‌و تاریخ خویناویه‌ ك تائیسه‌ هاورده‌سه‌ى، له‌وه‌ر خاتر مه‌ندن و نه‌مه‌ندن بویه‌و جویر نه‌ته‌وه‌ى جیاواز و فه‌رهه‌نگ جیاواز و كلتوور جیاواز خه‌بات ئه‌ڕاى كردگه‌. گشت ئه‌یانه‌یش هه‌قیقه‌ت ملله‌تیگن ك هه‌میشه‌ ئاشكراو دیاره‌، دویاى ئه‌وه‌یش كیشه‌یه‌ل چینایه‌تى و ره‌گه‌زى و ئنسانى گشتى وه‌یه‌كه‌وه‌ گریه‌ دریانه‌. له‌ناوچه‌یگ وه‌ك خوه‌رهه‌ڵات ناوڕاس، كیشه‌ى ژن كیشه‌یگ سه‌ره‌كیه‌و ملله‌ته‌یل ناوچه‌گه‌ وه‌پیه‌وه‌ گرفتار بوینه‌. مه‌سه‌له‌ى ژن هه‌میشه‌ له‌ناو بازنه‌ یا دایره‌ى به‌سیاگیگ  خل خوه‌یگ و هه‌ر پیشكه‌فتنیگ ڕوى به‌یگ كاره‌ساتیگ له‌شوونى په‌یا بووگ، ئه‌را نموونه‌: وه‌ل پیشكه‌فتن سه‌رده‌ما كوشتن ژن هیمان ڕوى له‌ زیایبوین ئه‌كا، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ژن وه‌ك ئه‌و دروسكریاگ یا مه‌خلووقه‌ ته‌ماشا كریه‌یگ  ك شایسته‌ وه‌هویچ ده‌سڵات و ئازادى و هه‌قیگ نیه‌و هویچ له‌ تواناى نیه‌، وه‌ل ئه‌وه‌یشا وه‌گشتى له‌ژیر ڕیڕه‌ویگ سیاسى هیمان چاره‌سه‌ریگ گشتگیر ئه‌را مه‌سه‌له‌و گرفته‌یل ژن نه‌كریاگه‌، وه‌لى دوینید له‌ ئۆرپا ژنه‌یل له‌سستم پیاوسالارى و چه‌تر پیاوسالارى قورتار بوینه‌و ئه‌و قوناغه‌ بڕینه‌. وه‌ل ئه‌وه‌یشا هه‌ق كاركردن و ریكخستن كاره‌یلیان دیرن له‌ناو چوارچیوه‌ى ریكخریاگى و تویه‌نن خه‌بات خوه‌یان وه‌ره‌و نوا بووه‌ن و له‌ هه‌مان وه‌خت هه‌قه‌یل سیاسى و كومه‌ڵایه‌تى و پیشه‌ییان مقه‌یه‌تى كریاگه‌، ك هه‌رچه‌نى وه‌ل ره‌گه‌ز وه‌رانوه‌را كیشه‌ دیریگ ، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا مقه‌یه‌تى له‌ هه‌قه‌یل ترى كریاگه‌ وه‌ك هه‌ق سیاسى و پیشه‌یى و قانوونى و ده‌رخستن ره‌خنه‌و ناڕه‌زایى و هه‌ق هه‌ڵوژانن و جیابوینه‌وه‌، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش هه‌ق كاركردن وه‌ ئازادى دیریگ و هه‌قه‌یل فره‌یگ هاورده‌سه‌ ده‌س، بیگومان ئه‌یانه‌یش كه‌م نین و ده‌رئه‌نجام خه‌بات گوزه‌یشته‌یانه‌.

له‌ هه‌مان وه‌خت وه‌ل گشت ئه‌و راسیه‌یله‌، له‌چه‌و ئه‌و ئازادى و دیموكراسیه‌ ك له‌ورا كه‌فیگه‌ وه‌رچه‌و، هیمان هه‌قه‌یلیانیش سه‌د له‌سه‌د ناته‌سه‌ دى. ئنجا ژنه‌یل ئى كومه‌ڵگایه‌یلیشه‌ هیمان هه‌وه‌جه‌ وه‌خه‌بات زیاتر دیرن و كار زیاتر ها وه‌رده‌میان، ك بایه‌سه‌ وه‌رجه‌ گشت چشتیگ وه‌رده‌وام بوون له‌ هه‌وڵداین ئه‌را وه‌ره‌ونوابردن وڵاته‌گه‌یان و چاره‌سه‌ر كیشه‌ى ژنه‌یل و كیشه‌یل ئنسانى، وه‌ل ئه‌وه‌یشا بایه‌سه‌ هه‌وڵ خاسیگ بیه‌ن ئه‌را ده‌سه‌وه‌ركردن ئازادى زیاتر و ده‌سكه‌فتن ئازادى ژنه‌یل له‌ئاست سه‌رده‌م ئمڕوومان. دى وه‌و جووره‌ نوڕید ژنه‌یل ئۆرپا له‌ هه‌وڵداینیان ئه‌را ده‌سه‌وه‌ركردن هه‌ق ژنه‌یل له‌ جه‌هان، بوینه‌ نیشانه‌ى سه‌ركه‌فتن ژنه‌یل ئه‌را ئازادى و سه‌رفرازى و ئاسووده‌یى یه‌كجاره‌كى، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش وه‌گووره‌ى ئه‌و قسه‌و باسه‌یله‌ هه‌وه‌جه‌ى وه‌زعه‌گه‌ له‌یوا له‌ ژنه‌یل كورد توایگ ك هه‌وڵ و ته‌قلاى فره‌یگ بكه‌نه‌ ئه‌رك و ئامانج خوه‌یان له‌ڕى خود رووشنهویركردن و هوشیاره‌وبوینیان له‌و سه‌ختى و گرفته‌یله‌ ك تیه‌یگه‌ تویشیان.

بیگومان جویر ئه‌وه‌ك ئاشكراس، وه‌گووره‌ى ئه‌و وه‌زعه‌ ك ژنه‌یل له‌تى ژیه‌ن، بایه‌سه‌ وه‌ باوه‌ڕ وه‌خودكردن زیاتریگه‌وه‌ ژنه‌یل كورد گام زیاتر ئه‌ڵگرن له‌گشت مه‌یدانیگه‌وه‌ له‌وه‌ر خاتر قورتاربوین له‌و سته‌مه‌یله‌ ك وه‌خته‌یل فره‌یگ تیه‌یگه‌ تویشیان، ك بایه‌سه‌ وه‌ جورئه‌ته‌وه‌ ڕوى وه‌ڕوى كیشه‌و گرفته‌یل بوونه‌وه‌، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا بایه‌سه‌ وه‌ ده‌نگ و ڕه‌نگ ئارام و ئه‌قڵ و ئیراده‌ى بته‌ویگه‌وه‌ خوه‌یان قورتار بكه‌ن له‌و قه‌یرانه‌یله‌، دى وه‌ى شیوه‌ تویه‌نن بڕه‌سنه‌ ئه‌و شوونه‌یله‌ ك خوه‌یان مه‌به‌سیانه‌و ده‌نگ و سه‌نگ خوه‌یان و ده‌سڵات و ئازادیه‌یلیان وه‌و جووره‌ ده‌سه‌وه‌ر بكه‌ن.