ریگرتن له‌ زه‌ره‌د

شفق نيوز

به‌شه‌ ك بووگ ده‌ربكریه‌یگ وه‌ل بڕیگ هووكارا، ك ئه‌وه‌یش خه‌ته‌یل وه‌رگیریكردن و پشتگیریكردن گریگه‌ خوه‌ى وه‌ك ناوه‌ند دارایى كومپانیا، ماوه‌ى وه‌به‌رهاوردن، مه‌یدان مه‌ترسى.

ریگرتن له‌ زه‌ره‌د ئاسایى پیكهاتگه‌ له‌ ریگرتن له‌ زه‌ره‌د وه‌شیوه‌یگ دیاریكریاگ له‌ خه‌رجیه‌یل رووژانه‌ وه‌شیوه‌ى گه‌ورایگ ك چووگه‌وه‌ ئه‌را بان به‌ش له‌و وه‌خته‌ ك ڕه‌سیگه‌ ئه‌و نرخه‌و تیه‌ریگه‌ كار. ئنجا خاسترین وه‌كارهاوردن ئه‌را ریگرتن له‌ زه‌ره‌د ئه‌وه‌سه‌ ك بایه‌د له‌گشت كرداریگ سه‌ندن نرخیگ ئامانجار بووگ یا نسبه‌یگ دانریه‌یگ ئه‌را ریگرتن له‌لى، وه‌لى به‌شه‌یلیگ هه‌ن داوه‌زین و به‌رزه‌وبوین گه‌ورا دیرن، چوینكه‌ جیاوازى هه‌س له‌ دیاریكردن نسبه‌ى زه‌ره‌د ئه‌را هه‌ر به‌شیگ .

شاره‌زایه‌یل له‌ مه‌یدان به‌ش، دو ئه‌وه‌نه‌ى قانجاز پیشبینیكریاگ دانه‌ن ئه‌را هه‌ر به‌شیگ تا بووگه‌ ریگر له‌وه‌رده‌م زه‌ره‌د، ئه‌را نموونه‌: ئه‌گه‌ر نرخ ئامانجلیكریاگ(10%) بووگ، ئه‌وه‌ نرخ ریگرتن له‌ زه‌ره‌د(20%)ه‌.

زوورم خاوه‌ن بازاڕه‌یل نسبه‌یگ دانه‌ن ئه‌را ریگرتن له‌ زه‌ره‌د، چوینكه‌ له‌یوا هویره‌و كه‌ن ك ئه‌گه‌ر هه‌ر هویچ نه‌وگ وه‌ سه‌رمایه‌ى خوه‌ى فرووشنه‌ى، وه‌لى ئه‌گه‌ر ئه‌را ماوه‌ى هه‌فته‌یگ نه‌فرووشیا یا ئه‌را ماوه‌ى(3) مانگ ناته‌ به‌ر، ئه‌وه‌ بایه‌سه‌ له‌ى حاڵه‌ته‌ ریگرتن له‌ زه‌ره‌د بزانید ئه‌را ئه‌وه‌ك دویاخر په‌شیمانه‌و نه‌وید، وه‌ل ئه‌وه‌یشا بایه‌سه‌ هویر له‌ به‌شیگ تر بكه‌یدئه‌را ئه‌وه‌ك زه‌ره‌ده‌گه‌ ئه‌راد پڕه‌و بكا، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش بایه‌سه‌ زه‌ره‌د و قانجازیش له‌وه‌رچه‌و دابنه‌ید وه‌گووره‌ى جیاوازى رووژگار، ئه‌را نموونه‌: ئه‌گه‌ر هات و به‌شیگ سه‌ندید وه‌(10دینار) و نرخ به‌رزه‌وبوین ئه‌و به‌شه‌ ئه‌را 10 دینار (3)مانگ توایگ ، ئه‌وه‌ تن پویله‌گه‌ى خوه‌د خه‌فنید ئه‌را ماوه‌ى(3)مانگ وه‌بى قانجاز یا له‌وه‌ر قانجاز كه‌میگ . ئنجا له‌ غه‌ڵه‌ته‌یل كوشنده‌ى بازاڕدارى(فرووشیارى) ئه‌وه‌سه‌ ك هه‌وڵ باسكردن نرخ چشتیگ زه‌ره‌ددار بیه‌ى، له‌وه‌ر ئه‌وه‌ هه‌میشه‌ ئه‌وه‌ بفرووش ك زه‌ره‌د ڕه‌سنیگ و مقه‌یه‌تى له‌وه‌ بكه‌ ك قانجاز دیریگ .

ئیمه‌ مه‌ردمان فره‌یگ دوینیم ك خوه‌شیان تیه‌یگ زوى قانجاز بارنه‌ ده‌س و گشت زه‌ره‌دیگ خه‌نه‌ لاوه‌ تا له‌بان یه‌ك كه‌ڵه‌كه‌ بوون وه‌بى هویچ ریكخستنیگ . ئنجا جویر ئه‌وه‌ك وه‌زعه‌گه‌ له‌یوا تواسگه‌ ئه‌وانیش هویر له‌وه‌ كه‌ن ك گوایا مقه‌یه‌تیكردنیگه‌ له‌ داراییان، چوینكه‌ ركابه‌رى یا مونافسه‌ى بازاڕ هویچ قانجازیگ نه‌یریگ . وه‌ل ئه‌وه‌یشا هه‌ڵوژاردن یا جیاكردنه‌وه‌ى چشتیگ زه‌ره‌دمه‌ن له‌ قه‌یرى به‌ش مقه‌یه‌تى ئه‌كا له‌بان هیز دارایى وبیجگه‌ ئه‌وه‌یش ئاساییه‌ ك ئاده‌میزاد له‌ قه‌یرى بڕیار سه‌ندن و فرووشتن زه‌ره‌د بكا، ئنجا ئه‌و چشته‌ وه‌ كه‌م وكوڕى نیه‌زانریه‌یگ ، وه‌لى دوینید كیشه‌گه‌ له‌ ركابه‌ریكردن بازاڕ سه‌رهه‌ڵده‌یگ .

هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش بایه‌سه‌ له‌بان وه‌به‌رهاوه‌ر له‌وه‌خت سه‌ندن به‌شیگ، هویر له‌ داناین مه‌رزیگ بكا ئه‌را ریگرتن له‌ زه‌ره‌د. ئنجا ئه‌گه‌ر هات و به‌شه‌گه‌ روى وه‌ڕوى داوه‌زینیگ له‌ناكاو بویه‌وه‌، ئه‌وه‌ نیه‌وگ واز له‌لى بارید و بیلید وه‌ره‌و رمیان بچووگ.

ئه‌گه‌ر قانجاز بویچگ وه‌ل زه‌ره‌د بویچگا بچووگ له‌ مه‌سه‌له‌ى سه‌ندن و فرووشتن، ئه‌وه‌ بیگومان زه‌ره‌د گه‌ورا مینیگه‌وه‌ ك ئه‌ویش كیشه‌ى خوه‌مانه‌ له‌بازاڕ پویل(عومله‌)و تویه‌نیم وه‌رگیرى له‌لى بكه‌یم وه‌شیوه‌ى ریگرتن له‌ زه‌ره‌د. ماناى ئه‌وه‌سه‌ بیجگه‌ قانجاز گه‌ورا هویچ تر ئه‌ڕامان نیه‌مینیگه‌وه‌. دى وه‌و جووره‌ وه‌شیوه‌ى ریگرتن له‌زه‌ره‌د تویه‌نیم بڕه‌سیمنه‌ ئامانجه‌گه‌ى خوه‌مان، ك ئه‌ویش پیكهاتگه‌ له‌ قانجاز و هه‌ر ئه‌وه‌یش بنه‌ڕه‌ت كاركرنه‌ له‌ بازاڕ.

له‌یوا دیاره‌ ك جیاوازى گه‌ورایگ هه‌س له‌ناونى مامڵه‌كردن و چوینیه‌تى كووتایه‌یل زه‌ره‌دبه‌خش و چه‌وه‌ڕیكردن نادیار و زه‌ره‌دكردن وه‌ل سه‌ره‌تاى ریگرتن له‌ زه‌ره‌د و چوینیه‌تى مامڵه‌و هه‌ڵسووكه‌فت وه‌ل بازاڕا. باوه‌ڕمان له‌یواسه‌ ك كیشه‌ى گشتمان گرده‌و بووگله‌ قه‌بوول نه‌كردن زه‌ره‌د و كه‌فتن وه‌ناو ته‌ڵه‌ى مه‌ترسى زه‌ره‌ده‌وه‌. راسه‌ هسه‌یلمان قه‌بوول زه‌ره‌د ناكه‌ن، وه‌لى وه‌ختى ئیمه‌ هایمنه‌ ناو بازاڕیگ دڕنده‌، پشت به‌ساننمان وه‌ بڕیار هسه‌یلیمان جویر ئه‌وه‌سه‌ ك گیرفانه‌یلمان و داراییمان بخه‌یمنه‌ وه‌ر به‌زه‌یى كه‌سیگ ك به‌زه‌یى وه‌هویچ چشتیگا نیایگ. هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ئمڕوو وه‌خت ئه‌وه‌ هاتگه‌ هویر له‌ سه‌ره‌تاى تازه‌یگ بكریه‌یگه‌وه‌و په‌ند له‌ غه‌ڵه‌ته‌یل زویتر وه‌ربگیریه‌یگ  ك تا ئیسه‌یش جه‌نگ هه‌روه‌رده‌وامه‌و ئارامه‌و بووگ و دامركیه‌یگ ، وه‌لى هویچ وه‌ختیگ كووتایى وه‌پى نیایگ

 

سه‌رچه‌وه‌: ماڵپه‌ڕ ڕه‌نگار