به‌غدا.. له‌لافاو ئه‌را زویخاو

شفق نيوز

گیرهاتگه‌ وه‌ده‌س ماڵویرانى و به‌دبه‌ختى. ساڵ 1831 ك به‌غدا كه‌فته‌ وه‌ر لافاو گه‌ورایگ  له‌ باكوورى تا باشوورى، له‌و رووژگاره‌ به‌غدا ده‌ورى دیوار دریاویگ  له‌ باب شه‌رجى تا باب موعه‌زه‌م و له‌دیم رسافه‌ هه‌مان شیوه‌ ده‌ور دریاویگ له‌ ناوچه‌ى جعێفر و حزر ئه‌لیاس و ساڵحیه‌، ك له‌و سه‌رده‌مه‌ مه‌ردم نیشته‌جى به‌غدا نزیكه‌ى 700 تا 800 هه‌زار كه‌س بویه‌ له‌وه‌خت لافاوه‌یل دویاخر سه‌رده‌م عوسمانى ك نه‌خوه‌شى تاعون له‌لى په‌خشه‌و بوى و شوونه‌وارى تا دویاى 12 ساڵ هه‌ر مه‌ند.

هه‌ر وه‌ختى له‌ به‌غدا لافاو باتاگ، هس نیگه‌رانى و دڵه‌ڕاوه‌كى فره‌یگ له‌لاى والى به‌غدا (حسێن نازم پاشا) دروسكردیاگ و هه‌میشه‌ وتیاگ: ئه‌راچه‌ مه‌ردم به‌غدا له‌ خنكیان قورتار نه‌ون؟ ئنجا له‌ساڵ 1910 وه‌ربه‌سیگ دروس كرد، ك وه‌ناو خوه‌یه‌وه‌ ناو نریاو ئه‌و وه‌ربه‌سیشه‌ هه‌ر له‌ مه‌رز سڵێخ ده‌سكرده‌پى و دریژه‌و بوى تا باشوور ناوچه‌ى هنێدى و له‌ خه‌ڕگ و كوچگ دروس كریاو به‌رزى وه‌ربه‌سه‌گه‌یش نزیكه‌ى 6 تا 7 مه‌تر بوى و گشتى وه‌ 9 مانگ ته‌واو كریا، ك ئه‌گه‌ر بایگ و به‌راوردى بكه‌یم وه‌ل كاره‌یل ئیسه‌یا له‌و سه‌رده‌مه‌، ئه‌وه‌ بیگومان كار فره‌ گه‌ورایگ ئه‌نجام دریاگه‌ نه‌ك جویر ئیسه‌ ك شایه‌ت 9 ساڵ زیاتر وه‌خت بووه‌یگ .

ساڵ 1926یش لافاویگ تر روى كرده‌ به‌غدا ك ناوچه‌ى باب ئه‌لموعه‌زه‌م گرته‌وه‌ له‌وه‌ر نزمى شوونه‌گه‌ى. له‌وه‌هار ساڵ 1942 له‌شه‌و 26 / 27 مانگ ئاداریش لافاویگ تر كاولكار ڕوى كرده‌ به‌غدا له‌وه‌خت پڕبوین ئاو دجله‌و پاریزگاى دیاله‌یش وه‌ ته‌واوى له‌ چه‌ن سه‌عات كه‌میگ گرته‌وه‌ ك گشت وه‌ربه‌سه‌یل ناوچه‌ى هنێدى شكان و سه‌ربازگاى ره‌شید و ڕوسته‌میه‌ ئه‌را دویه‌مجار كه‌فته‌ وه‌رى، ك ئه‌و لافاوه‌ زیاتر له‌ 15 رووژ مه‌ند، وه‌لى لافاو ساڵ 1946 وه‌ هه‌مان شیوه‌ رویكرده‌ ناوچه‌ى غالبیه‌و له‌ناوچه‌ى سڵێخه‌وه‌ كه‌ڵه‌شیره‌ دا وه‌ره‌و ناوچه‌ى وه‌زیریه‌و بابولموعه‌زه‌م و فه‌زڵ و شێخ عومه‌ر و نه‌هزه‌و به‌غداد جدیده‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش قه‌یرى ویرانكارى له‌لى كه‌فته‌وه‌. ئنجا دویاى چوار ساڵ لافاویگ تر له‌ساڵ 1950 شار گرته‌وه‌ر رویكرده‌ چه‌ن ناوچه‌یگ له‌ به‌غداو له‌ئه‌نجام ئه‌و ئه‌و لافاویشه‌ چه‌ن وه‌ربه‌سیگ تر دروس كریا. له‌ ساڵ 1965یش جاریگ تر له‌ ئه‌نجام واراناو فره‌یگ به‌غدا كه‌فته‌ وه‌ر لافاو، ك گشت جاده‌یلى گرته‌وه‌، وه‌لى خوه‌زگ به‌غدا هه‌ر وه‌و لافاوه‌یله‌ بمه‌نداگ چوینكه‌ له‌ كاره‌یل خواوه‌ند گه‌ورا بوى، نه‌ك جویر ئى ڕووژگاره‌ ك گشت كاره‌ساتیگ وه‌ده‌س ئاده‌میزاد ئه‌نجام دریه‌یگ هه‌ر له‌كوشتن و بڕین و ماڵویرانى بگر تا مه‌سه‌له‌ى تایفى و كیشمه‌كیش سیاسى و كاره‌یل دژ وه‌ ئنسانى. چوینكه‌ پیشینه‌یل ئویشن هه‌ر كاریگ له‌ خودا ڕه‌حمه‌ته‌و خوه‌ش هات، وه‌لى ئه‌وه‌ك ئاده‌میزاد ئه‌نجامى ده‌یگ له‌ڕویداگ دڵته‌زن مایه‌ى كاولكارى و مه‌ترسیه‌. یه‌یش ئه‌وه‌سه‌ ك هه‌میشه‌ له‌بان زووان مه‌ردم باس كریه‌یگ  و ئویشن به‌غدا له‌ لافاو ئه‌را زویخاو، وه‌لى ئیمه‌یش ئویشیم ئه‌ر خودا بتوایگ  و مه‌ردم خه‌یرومه‌ن به‌غدا هه‌وڵ و ته‌قلاى راسه‌قینه‌ بیه‌ن و ده‌سڵاتیش وژدانى باریگه‌ كار و ده‌س بكه‌نه‌ خاسسازى و ئاوه‌دانى، ئه‌وه‌ بیگومان به‌غدا چووگه‌وه‌ ئه‌را جووخ جوانى و هویچ لافاویگ نیه‌تویه‌نیگ ڕوى له‌لى بكا.