كورده‌یل فه‌یلى له‌ناونى دویه‌كه‌ى نزیك و ئمڕوو

شفق نيوز

عراقى له‌خاك ناونى دوچه‌مانه‌، ئه‌و پیكهاته‌ ك مه‌ردمه‌گه‌ى وه‌ خاس و ئه‌خلاقدار ناسریانه‌و خاوه‌ن ئازایه‌تى و به‌شداریكردن خوه‌شى و ته‌نگى گشت مه‌ردمه‌یلیگن چ عه‌ره‌ب سونى یا شیعه‌ یا مه‌سیحى و توركمانى، ك هویچ وه‌ختى دڵگران نه‌وینه‌ له‌كه‌سه‌یل تر و هه‌میشه‌ ماڵه‌یلیان له‌ڕوى میوان نزیك و دویر، فه‌قیر و ده‌وڵه‌مه‌ن هه‌ر واز بویه‌.

كورده‌یل فه‌یلى مه‌ردمانیگ ئاشتیخواز و شه‌ڕ وه‌كه‌س نیه‌توان و غه‌دریش له‌كه‌س نه‌كردنه‌، ماوه‌ى ساڵه‌یلیگ وه‌خوه‌شه‌وى و شادى وه‌ل برایه‌یلیانا له‌عراقیه‌یل ژیان بردیانه‌ سه‌ر وه‌ ئاسووده‌یى و دڵنیایى له‌ماڵه‌یلیان، له‌ خوه‌شى و ته‌نگى وه‌ل مه‌ردما به‌شدار بوین، هه‌ر وه‌ختى كه‌سیگ غه‌بره‌ خوه‌یان خه‌م و خفه‌تیگ بیاشتاگ چمانى ئه‌وان خه‌مینن، ره‌سنایه‌تیان له‌یوا كرد خاسى خوه‌یان نیشان بیه‌ن و بگونجیه‌ن وه‌جوانى وه‌ل مه‌ردمان تر، وه‌ل ئه‌وه‌یشا هویچ وه‌ختى وه‌ربه‌س نه‌ته‌وه‌یى و كومه‌ڵایه‌تى دروس نه‌كردن له‌ هویچ شوونیگ، له‌هه‌مان وه‌خت چین و پیكهاته‌یل تریش هویچ خراوییگ له‌ى چینه‌ نه‌ینه‌سه‌ چه‌و ته‌نیا وه‌فادارى وخوه‌شه‌ویسى و دڵسووزى و راسگوویى و هه‌ق خاس هاوسایه‌تى نه‌وگ.

كورده‌یل فه‌یلى هویچ وه‌ختى هویر له‌وه‌ نه‌كردنه‌ ك رووژى تیه‌یگ له‌خاك خوه‌یان و مه‌ردمانیان دویره‌و خریه‌ن!! هه‌میشه‌ ده‌س ئاشتى وه‌رجه‌ دڵه‌یلیان دریژه‌و كردنه‌و دڵه‌یلیانیش خوه‌شه‌ویسى له‌لیه‌وه‌ ده‌رچووگ ئه‌را گشت كه‌سیگ . دى وه‌و جووره‌ ژیان بردیانه‌ سه‌ر، وه‌لى ئاگادار نه‌كریان له‌وه‌ك خه‌م گه‌ورایگ تیه‌یگه‌ تویشیان، ئه‌و خه‌مه‌ ك دڵه‌یلیان وه‌بى ده‌نگى شارده‌وه‌ى، خه‌م قانوون شوناسنامه‌ ك وه‌ ده‌س بیگانه‌ دانریا له‌وه‌خت دامه‌زرانن ده‌وڵه‌ت تازه‌ى عراق وه‌ل میراتیگ عوسمانیا، ك په‌نجه‌ى تاوان دریژه‌و كردیاگ ئه‌را فره‌یگ له‌وانه‌ك برایگ له‌ دینه‌وه‌ داشتن. به‌ڵى فره‌یگ  له‌ عراقیه‌یل هویر نه‌خستنه‌ لاى ژان تاریخى ئى چینه‌و زوورم ده‌سڵاته‌یلیش زوڵمیان كردن و له‌كار ده‌زگایه‌یل دویریانه‌و خستیان و قاپى له‌ڕوى ڕوڵه‌یلیان به‌سیان، وه‌لى وه‌ بان ئه‌وه‌یشه‌وه‌ شكات نه‌كردیان و هه‌ر زوڵم له‌لیان كریا، تا ئه‌وه‌ بوى له‌خاك ره‌سه‌ن خوه‌یان ده‌ركریان ئه‌را ئیران له‌ژیر مه‌هانه‌ى جووراو جوور و جنگیگ عوسمانیه‌وه‌ له‌شوون ئه‌وه‌ك بویه‌ جنگ ره‌سمى ده‌وڵه‌تیگ تازه‌ى وه‌ناو ده‌وڵه‌ت عه‌ره‌بى وله‌ مناڵدان ئمپراتۆریه‌ى عوسمانى ده‌رچى، ئه‌و ئمپراتۆریه‌ ك كه‌مال ئه‌تاتورك و خوه‌رئاوا (غرب) ئمزا له‌بان به‌ڵگه‌ى مردنى كردن تا له‌شوون خوه‌ى مه‌تبه‌خیگ بیلیگه‌جى و پڕ بووگ له‌ چشته‌یل جویر: چه‌قو ژه‌نگدار ك سه‌ر فره‌یگ له‌ ڕوڵه‌ى ئى وڵاته‌ وه‌پى بڕیا له‌مه‌ردم شیعه‌، به‌ڵى(چه‌قو تاوانبارى ته‌به‌عیه‌ى ئیرانى)، ك هه‌رچه‌نى كورد وه‌گشتى زه‌ره‌دمه‌ن بوین، وه‌لى به‌ش ئیمه‌ى فه‌یلى زیاتر بوى، چوینكه‌ هه‌م شیعه‌و هه‌میش كورد بویمن، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش له‌مه‌ردمان تر جیامانه‌و كریا.

به‌ڵى وه‌ى حاڵه‌وه‌ ده‌یه‌ها ساڵ مه‌ندیم و هه‌رچه‌نى له‌خاك خوه‌مانیش ده‌ركریایم، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا هه‌ر ئومیدمان نه‌وڕیاو جویر برایه‌یل تر عه‌ره‌ب شیعه‌ ك ئه‌وانیش ده‌ركریاوین و هه‌مان ئومید و دڵسووزى ئه‌را یه‌كترى داشتیم و تاریخ هاوبه‌شیگ دروس كردیم له‌به‌دبه‌ختى و ماڵویرانى و له‌ هه‌مان وه‌خت مكوڕ بویمن له‌بان ئه‌وه‌ك خاك موڵك گشت كه‌سیگه‌و له‌گشت خاوه‌ن باوه‌ڕه‌یل جووراو جوور له‌بانى ژیه‌یگ  وه‌گشت خوه‌شى و شادى كومه‌ڵایه‌تیه‌وه‌. وه‌لى ئه‌و خوه‌شى و شادیه‌ شیویا له‌ژیر سایه‌ى مه‌ردمانیگ تاوانبار ك گشت ئه‌و پیكهاته‌یل عراقه‌ له‌یه‌ك چویچانن و له‌ساڵ 1980 به‌دبه‌ختى گه‌ورایگ هاته‌ تویش كورده‌یل فه‌یلى ك زویتر ناتویگه‌ تویش هویچ مه‌ردمیگه‌وه‌ له‌بان ئى گووشه‌ى زه‌ویه‌، ك وه‌ناو عرووبه‌ سه‌رمان بڕین و خوه‌یانیش له‌لى دویر بوین و هیزه‌یل ئاسایش ڕوى كردنه‌ ماڵه‌یلمان ده‌سگیرمان كریاو له‌وه‌رجه‌ گشت چشتیگ خه‌وه‌یل و ئاره‌زووه‌یلمان دزیا، له‌شوون ئه‌وه‌یش براو دووسه‌یلمان و ئیجاریش ماڵه‌یلمان و خریایمنه‌ زندانه‌وه‌ تا ماوه‌یگ  و گشت به‌ڵگه‌نامه‌یلمان له‌لیمان زه‌فت كریاو شوناسنامه‌یش له‌لیمان سه‌نیاوه‌و جایه‌ڵ جوانه‌یلمان كوشتن و له‌تاقیگاى نائنسانى خوینیان ڕشانن.

رژیم دكتاتۆر وه‌رین نزیكه‌ى نیم ملیۆن فه‌یلى دویره‌و خست و ماوه‌ى 35 ساڵ عراق و عراقیه‌یل له‌ژیر زوڵم و زوورداى مه‌ند و كاولكارى و ماڵویرانى و جه‌نگ كرده‌ تویش وڵاته‌گه‌و دویاخریش وه‌ ده‌س به‌تاڵ له‌لى ده‌رچى.

به‌لى، ئه‌گه‌ر خودا بتوایگ شكه‌ست وه‌ زاڵم و سه‌ته‌مكار باریگ ، له‌وانه‌ك له‌بان زه‌وى گه‌ناته‌كار بوین و خوین زاناو خوداپه‌رسه‌یل رشانن و هه‌زاره‌ها خیزان ئاواره‌و ده‌روه‌ده‌ر كردن و خه‌وه‌یلیان شیوانن، ئه‌وه‌ جویر بته‌گه‌ى به‌غدا ك گشت كامیراى جه‌هان ئاماده‌ى چونیه‌تى رمیانى بوین له‌وه‌ر خاتر ئه‌وه‌ك خوه‌شى بخه‌نه‌ دڵ عراقیه‌یل له‌وانه‌ك ئاواره‌ى وڵاته‌یل تر بوین له‌وه‌خت رمانن بته‌گه‌، ئنجا په‌یامنیره‌یل رووژنامه‌و ته‌له‌فزیۆنه‌یل گشت جه‌هان، له‌وانه‌یش ته‌له‌فزیۆن بریتانى و ئۆرپى و ئاسیایى ركابه‌رى له‌ جیوازكردن خوه‌شى مه‌ردم كردیان ك وه‌گشت ئازادییگه‌وه‌ هاوار خوه‌شى كردیان ك له‌ژیر زوڵم دكتاتۆر وه‌ دریژایى 35 ساڵ قورتاریان بوى.

بیگومان ئه‌و رووژنامه‌و كه‌ناڵه‌یل ته‌له‌فزیۆنه‌ هه‌ڵه‌په‌ڵه‌ كردیان ئه‌را دیدار و دیمانه‌ وه‌ل عراقیه‌یلا له‌ناو و ده‌یشت عراق وه‌تایبه‌ت وه‌ل په‌نابه‌ره‌یلا، ك له‌ڕاسى ئه‌و رووژه‌یله‌ جویر خه‌ویگ بوى. راسه‌ ئه‌و خوه‌شیه‌ هاته‌دى، وه‌لى دویاى دو هه‌فته‌ هه‌واڵ كوشیان گشت ئه‌و زندانیه‌یل كه‌فته‌ ده‌یشت ك له‌سه‌ره‌تاى ساڵه‌یل هه‌یشتاى سه‌ده‌ى وه‌رین گیریان، ك شماره‌یان زیاتر له‌ بیس هه‌زار جایه‌ڵ جوان بوى و پیسترین شیواز كوشتن ده‌رهه‌قیان هاوریاویگه‌ كار.

له‌و ڕووژه‌یله‌ داڵگه‌یل جگه‌ر سزیاگ و باوگ و براو كه‌س وكار شه‌هیده‌یل روى كردیانه‌ قه‌وه‌ره‌یل وه‌جه‌م له‌گشت خاك عراق ئه‌را مینه‌ى ته‌رم ڕوڵه‌یلیان و نازار دڵه‌یلیان، ك ده‌س سته‌مكار وه‌بى ڕه‌حمانه‌ ره‌سیه‌ پیان وه‌بى ئه‌وه‌ك تاوان و گوناهیگ داشتوون كوشتیانه‌یان خستیانه‌یانه‌ قه‌وره‌یل وه‌جه‌م، چوینكه‌ رژیم دكتاتۆر سه‌ده‌ها زندان له‌گشت عراق داشت ك له‌شوونى رمیانى مه‌ردمه‌گه‌ ڕوى له‌و زندانه‌یله‌ كردن ئه‌را دوینستنه‌وه‌ى ڕوڵه‌یلیان، وه‌لى رژیم به‌عس هویچ شوونه‌واریگ ئه‌و زندانیه‌یله‌ له‌ زندانه‌یل نه‌یشت و هه‌زاره‌ها له‌لیان ده‌س سته‌مكار خسته‌یانه‌ ژیر خاك عراق.

ئمڕوویش ئه‌وه‌سه‌ دیارو ئاشكراس، دویاى هه‌یشت ساڵ له‌قورتاربوین له‌ده‌س جه‌ور و سته‌م، ئیمه‌ى كورده‌یل فه‌یلى هیمان كیشه‌گه‌مان وه‌ دڵ ئه‌نقه‌ز پشتگووش خریاگه‌ ك یه‌كیگه‌ له‌كیشه‌یل گرنگ له‌عراق، چوینكه‌ پیكهاته‌یگ وه‌گشتى كه‌فته‌وه‌ر كووچ وه‌پیركردن زووره‌ملى و تاقیگاى كیمیاوى و هه‌ر وه‌ئاشكرا له‌وه‌ر چه‌و مه‌ردم گشت داراییان و ماڵ و موڵكیان زه‌فت كریاو نیه‌زانیم له‌وه‌رچه‌ ئى خه‌مسه‌ردى كریه‌یگ له‌ى كیشه‌ى چین زوڵملیكریاگه‌؟

ماڵه‌یلمان بویه‌ غه‌نیمه‌ ئه‌را بڕیگ له‌و عراقیه‌یله‌ ك هویچ وژدان و شه‌رمیگ نه‌یاشتن و بیشه‌رمانه‌ ماڵ و موڵكمان داگیركردن، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش تویه‌نیم بویشیم: نه‌ وه‌گووره‌ى ده‌ستوور دین و نه‌یش حكوومه‌ت نیشتمانى دیموكراسى تازه‌ نیه‌زانیم له‌وه‌رچه‌ ئه‌و هه‌قه‌یلیمانه‌ نیارنه‌وه‌؟ ئایا سه‌رچه‌وه‌یل دینى كووا؟ حكوومه‌ت ها له‌كوورا؟ كووا ئه‌ندامه‌یل په‌رله‌مان؟ عراقیه‌یل شه‌ره‌فدار هان كوورا؟

چوینكه‌ ئومیدمان وه‌ ئه‌ندامه‌یل تازه‌ى په‌رله‌مان عراق فره‌ بوى وه‌ كورد و عه‌ره‌ب و توركمان و شیعه‌و سونى و مه‌سیحیه‌وه‌، وه‌لى له‌یوا دیاره‌ ئیمه‌ دویره‌و خستن له‌ مه‌سه‌له‌گه‌و ژانه‌گه‌مانیش له‌ئه‌وسا زیاتر كردن له‌وه‌ختى خوه‌شى دڵه‌یلمان ڕفانن و مه‌سه‌له‌ى كورده‌یل فه‌یلى ره‌سیه‌ لایان و بایه‌س بوى وه‌ له‌ناوبردن وه‌جه‌م جویر ئه‌وه‌ك دادگا بڕیار له‌بانى دا په‌سه‌نى بكردان له‌ناو قاعه‌ى په‌رله‌مان، وه‌لى ئه‌وه‌ بوى وه‌داخه‌وه‌ فره‌یگ له‌ئه‌ندامه‌یل په‌رله‌مان قاعه‌گه‌ هیشتنه‌جى و ده‌رچینه‌ ده‌یشت له‌وه‌ختى دوسیه‌ یا مه‌له‌ف كورده‌یل فه‌یلى هاته‌ وه‌رده‌سیان.

بیگومان ئامانج كاره‌گه‌ ئاشكرا بوى، ك ئه‌ویش له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك ئه‌و بڕیاره‌ په‌سه‌ن نه‌كریه‌یگ !!! له‌یرا پرسیم ئایا ئه‌ندامه‌یل په‌رله‌مان له‌وه‌رچه‌ له‌یوا كردن؟ ئه‌ڕاچه‌ له‌ په‌رله‌مان چینه‌ ده‌یشت له‌وه‌خت خستنه‌ڕوى كیشه‌ى كورده‌یل فه‌یلى؟ ئایا ئیوه‌ له‌بان ریڕه‌و راسه‌قینه‌ نیه‌تواین بچینه‌ رییه‌وه‌؟؟!! ئایا كورده‌یل فه‌یلى چ تاوانیگ داشتنه‌ تا له‌یوا چشتیگ له‌ ئیوه‌ چه‌وه‌ڕى بكه‌ن؟!!

بیگومان ئیمه‌ى كورده‌یل فه‌یلى جویر ئه‌وه‌ك ده‌نگ به‌رزه‌و كردیایم له‌ ساڵه‌یل هه‌یشتاى سه‌ده‌ى وه‌رین هه‌ر وه‌و جووریشه‌ قاپى جه‌هان كوتیم و شكایه‌تمان ره‌سنیمنه‌ لایان. ئیمه‌ نه‌زانستیم سه‌دام خایه‌ له‌عراق هیشته‌جى تا بوونه‌ مه‌له‌یل زه‌خمكه‌ر و بگه‌ردنه‌ شوون خوین تازه‌. رمیان سه‌دام هاوردنه‌وه‌ى ته‌ندروسى بوى ئه‌را خاك عراق ك خوینه‌یل فره‌یگ له‌بانى ڕشیا، ئه‌و خاكه‌سه‌ ك هاوار ئه‌كاو ئویشیگ به‌سه‌ خوینڕشیانو داواى ئاوداین و ئومید ئنسافكردن ئه‌و شه‌هیده‌یله‌ ئه‌كا ك ساڵه‌یل دویر ودریژیگه‌ له‌ناوى شاریانه‌سه‌وه‌ له‌وه‌ر خاتر كه‌س وكاریان له‌ى سه‌رده‌م تازه‌.

وه‌ل ئه‌وه‌یشا ده‌سخوه‌شى له‌گشت ئه‌وئه‌و سیاسیه‌یله‌ كه‌یم ك له‌مه‌ینه‌تیه‌یلمان وه‌لمانا وسیان، چوینكه‌ مه‌ینه‌تى چین و مه‌ردمانیگ بیتاوانه‌ ك وه‌ سه‌به‌ب خوه‌شه‌ویسییان ئه‌را عراق زوڵم له‌لیان كریا، وه‌سه‌به‌ب خوه‌شه‌ویسییان ئه‌را ئاو دجله‌و فورات، ئه‌را كویه‌یل عراق ، ئه‌را داره‌خورمایه‌یلى، ئه‌را بیاوانه‌یل عراق ك ته‌رم نازاره‌یلمان له‌ژیر خوڵه‌گه‌ى خه‌فتنه‌.