سیستم فیدراڵى پیه‌ڵ قیامه‌ت نیه‌ له‌لى بترسیه‌ن

شفق نيوز

كریه‌یگ له‌ناونى حكوومه‌ت مه‌ركه‌زى و هه‌رێمه‌یل، ك ئه‌یانه‌یش وه‌گووره‌ى هاوبه‌شى سه‌روه‌رى ده‌وڵه‌ت به‌نه‌ڕییه‌وه‌. له‌هه‌مان وه‌خت هه‌ر هه‌رێمیگ  وه‌گووره‌ى هه‌مان ده‌ستوور سیستم بنه‌ڕه‌تى دیریگ ك ده‌سڵاته‌گه‌ى له‌بان بنه‌ماى بڕیاداین و جى وه‌جیكارى و دادوه‌ریه‌ له‌چوارچیوه‌ى ده‌ستوور.

سیستم فیدراڵى ئمڕوو له‌جه‌هان روى وه‌ر فره‌یگ گرته‌سه‌ خوه‌ى و ته‌نانه‌ت له‌خود ده‌وڵه‌ته‌یل عره‌بییش ك په‌یڕه‌و ئى سیستمه‌ له‌تى كریه‌یگ ، ئه‌ویش میرنشینیه‌یل یه‌كگرتگ عه‌ره‌بى(الامارت العربیه‌ المتحده‌)س.

ئمڕوو ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌یله‌ ك له‌سایه‌ى فیدراڵى دیموكراسى ژیه‌ن، وه‌رچه‌رخان جوان و ئاشكرایگ له‌لایه‌ن پیشكه‌فتنه‌و دینه‌سه‌ چه‌و، ك ئه‌ویش له‌بان مه‌یل نیشتمانى له‌وه‌ر خاتر یه‌كێتى نیشتمانى و نه‌خشه‌كیشانیگ ئه‌را مقه‌یه‌تیكردن له‌بان سه‌قامگیرى و ژیان ئارام سه‌رچه‌وه‌ گرتگه‌ له‌سایه‌ى ده‌وڵه‌تیگ .

وه‌لى دوینید له‌ى فره‌یگ له‌ى وڵاته‌یل خوه‌رهه‌ڵات ناوڕاسه‌، وه‌تایبه‌ت له‌ى عراق قه‌زاو قه‌ده‌ره‌، مه‌سه‌له‌ى فیراڵیكردن هه‌رێمه‌یل ترس گه‌ورایگ برده‌سه‌ دڵ نه‌یاره‌یلى و مه‌ردمان فره‌یگیش وه‌قسه‌و هویروڕایه‌یلیان خه‌ڵه‌تیانه‌و ئه‌زموون هه‌رێم كوردستان له‌وه‌رچه‌و نیه‌گرن و نه‌ویه‌سه‌ په‌ندیگ ئه‌را ئى ژیان سه‌خت و هه‌ركه‌ڕاخوه‌یه‌.

كه‌سه‌یلیگ له‌یوا زانن ك سیستم فیدراڵیه‌ت وه‌ماناى به‌شبه‌شبوین عراقه‌!، چوینكه‌ ئه‌یانه‌ ئه‌قڵیه‌تیان هه‌ر ئه‌وه‌نه‌ هه‌ڵگریگ و دویرن له‌رووشنهویرى و زانیارى. هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش دوینید وه‌رگ سه‌قه‌تیگ كریاسه‌ وه‌ر سیستم فیدراڵى و چه‌سپاننى له‌ى وڵاته‌. وه‌ل ئه‌وه‌یشا هیمان ئه‌قڵ شۆڤێنیه‌ت و ره‌گه‌زپه‌رسى و نه‌ته‌وه‌په‌رسى زاڵه‌و دویاى ئه‌وه‌یش مه‌سه‌له‌ى به‌رژه‌وه‌ندى و گه‌مه‌كردن وه‌ئه‌قڵ مه‌ردم نه‌فام و بیچاره‌ ریشگ كوتاگه‌و وه‌خته‌یل فره‌یگ توایگ تا هه‌ڵكه‌نیه‌یگ و نه‌مامه‌ داریگ له‌جیاى بكاڵیه‌یگ ره‌نگین و سایه‌دار. ئمڕوو حوكم وڵات له‌ناونى لایه‌نه‌یلیگ دابه‌ش بویه‌ هویچ باوه‌ڕیگ وه‌ بنه‌ماى فیدراڵیه‌ت نه‌یرن. سیاسه‌ت چه‌واشه‌یگ په‌یڕه‌و كریه‌یگ ، وه‌ل ئه‌وه‌یشا سه‌رچه‌وه‌ى زوورم كیشه‌و گرفته‌یل له‌خود وه‌رپرسه‌یله‌و سه‌رچه‌وه‌ گریگ و هه‌ر ئه‌وانن بار ئاسایش وڵاته‌گه‌ شیوننه‌ یه‌كا له‌وه‌ر خاتر به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌یان و حزبه‌گه‌یان.

ئمڕوو دید به‌شیگ له‌ مه‌ردمان عراق ئه‌را فیدراڵیه‌ت ته‌ماوى و لێڵه‌، له‌وه‌ختیگ له‌وڵاته‌یل تر دونیا له‌ساى به‌خته‌وه‌رى ژیه‌ن. ئنجا جیاوازى له‌ناونى ئى سیستمه‌و سیستمیگ تر ئه‌وه‌سه‌ ك ده‌وڵه‌تیلیگ ئه‌زموونى كردنى و ئه‌وه‌سه‌ دیاره‌ تاچه‌نیگ له‌سایه‌ى خوه‌شبه‌خت و ئاسووده‌ن له‌چه‌و ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌یله‌ ك له‌بان بنه‌ماى حوكمڕانى كلاسیكى و ته‌كڕه‌وى چنه‌ڕیه‌وه‌. ئنجا ئه‌وانه‌ك تائیسه‌یش ترس له‌فیدراڵیه‌ت دیرن جویر نموونه‌یگ با وه‌ چه‌ویگ ته‌ماشاى وڵاته‌یلیگ جویر سوید و دانیمارك و سویسراو نه‌مساو میرنشینیه‌یل یه‌كگرتگ عه‌ره‌بى بكه‌ن و چه‌ویگیانیش ته‌ماشاى ئه‌و وڵاته‌یله‌ بكا ك هه‌میشه‌ ناڵنن وه‌ده‌س كیشه‌و گرفت ره‌گه‌زى و كه‌مینه‌و چینایه‌تى و مه‌زه‌وى و دینیه‌وه‌، تا بزانن له‌كامیان ژیان ئاسووده‌تر و خوه‌شتره‌و ئه‌ویش بزانن ك سیستم فیدراڵى پیه‌ڵ قیامه‌ت نیه‌ له‌لى بترسیه‌ن.