دیمه‌ شاریایه‌گه‌ى رووشنهویر

شفق نيوز

له‌بان ده‌س رووشنهویر، بیجگه‌ وجوود ئه‌و هه‌مگه‌ ریكخریاگه‌یل رووشنهویریه‌، له‌وه‌ بووگ ك رووشنهویر كورد وه‌هه‌ر جووریگ بووگ هه‌ڵگر هه‌مان ئه‌و دید و نوڕستن و سفه‌ت كومه‌ڵایه‌تى و سایكۆلۆژیه‌یله‌سه‌ك ئاده‌میزاد كورد هه‌ڵگریه‌و دریژه‌ده‌ر هه‌مان قسه‌یل باو ناو كومه‌ڵگاس.
وه‌ختى ده‌سه‌یگ یا گرووپیگیش ك هه‌ڵگر شوناسنامه‌ى رووشنهویریه‌، نیه‌تویه‌نیگ خوه‌ى له‌ كومه‌ڵگا جیاوه‌ بكاو گرنگى یا ئه‌همیه‌ت به‌یگه‌ ئاڵشتكاریه‌یل و له‌چوارچیوه‌ى بنیات كومه‌ڵایه‌تى و فه‌رهه‌نگى كومه‌ڵگا تاویه‌یگه‌وه‌. دى وه‌دڵنیاییه‌وه‌ گشت ده‌روازه‌یل ئاڵشتكارى داخریه‌ن. چوینكه‌ ساده‌ترین تاریف ك رووشنهویر وه‌پى بناسریه‌یگ ، ئه‌وه‌سه‌ ك جیاس له‌مه‌ردم ئاسایى له‌ڕوى هویره‌وكردن و دید و مه‌زه‌نه‌كردن و ته‌ماشاكردن دیارده‌و ڕویداگه‌یل.
ئه‌و ئه‌ڕاى چوینه‌ وه‌و مانا نیه‌ ك رووشنهویر جیاوه‌ بكه‌یم له‌ ئاده‌میزاد ئاسایى، چوینكه‌ ئه‌ویش هه‌ر دروسكریاگ یا مه‌خلووقیگ كومه‌ڵایه‌تیه‌و له‌ناو كومه‌ڵگا ژیه‌یگ ، وه‌لى مه‌سه‌له‌ى جیاكارى ها له‌تاریفه‌ فكرى و كومه‌ڵایه‌تیه‌گه‌، ك هه‌مان ئى جیاكاریه‌ له‌یوا ئه‌كا فكره‌ى ئاڵشتكارى له‌لایه‌ن ئه‌و چینه‌وه‌ دروس بووگ، وه‌لى وه‌ختى رووشنهویر هه‌مان هویره‌وكردن و هه‌ڵویست و نوڕستن ئه‌را دیارده‌یل ژیان داشتووگ وه‌ك هه‌ر ئاده‌میزادیگ تر ئاسایى، ئه‌وه‌ مه‌حاڵه‌ ئاڵشتكارى دروس بووگ. ئه‌را نموونه‌: رووشنهویریگ  چوین تویه‌نیگ له‌ڕى نوساننه‌یلیه‌وه‌ ریفۆرم كومه‌ڵگا بكا له‌دیارده‌یل ناشرین كومه‌ڵایه‌تى، له‌وه‌ختیگ خوه‌ى هه‌وه‌جه‌ وه‌و خاسسازیه‌ دیریگ ؟ یا شاعریگ چوین تویه‌نیگ بانگه‌واز نه‌هیشتن گه‌ناته‌كارى بكا له‌وه‌ختى خوه‌ى دیمیگ شاریگ پڕ له‌ گه‌ناته‌كارى داشتووگ؟ نویسه‌ریگ چوین تویه‌نیگ باوه‌ڕ له‌لاى تاكه‌یل كومه‌ڵگا دروس بكا ك هه‌ق ئافره‌ت چشتیگ ئاسایى و سروشتیه‌ له‌وه‌ختى هاوسه‌ره‌گه‌ى وه‌ل یه‌خسیر له‌ خسته‌سه‌ قه‌فه‌س ماڵ ؟
جى داخه‌ ك فره‌جار هه‌ڵویست و ره‌فتاره‌یل كه‌س روشنهویر، فره‌ كاره‌ساتتره‌ له‌ كه‌سیگ تر ئاسایى ناو كومه‌ڵگا، ك هوشیارییگ سه‌ره‌تایى دیریگ وه‌رانوه‌ر ژیان و مه‌ردمان ده‌وره‌وه‌ر و سفه‌تیگ رووشنهویرى له‌یوا نه‌یریگ دیارده‌و رویداگه‌یل بخوه‌نیگه‌وه‌. هه‌ر یه‌یش له‌یوا ئه‌كا رووشنهویر له‌ كومه‌ڵگاى ئیمه‌ نه‌تویه‌نیگ هویچ ئاڵشتكارییگ ئه‌نجام به‌یگ ، چوینكه‌ خوه‌ى هه‌ڵگر ئه‌و نه‌ریته‌یل دویاكه‌فتگه‌سه‌ ك وجوود دیرن له‌ كومه‌ڵگا، یه‌یش له‌وه‌ختى ك ئاڵشتكارى و تازه‌گه‌رى بایه‌سه‌ ئه‌رك سه‌ره‌كى و بنه‌ڕه‌تى ئه‌و بووگ.
یه‌كیگ له‌و دیارده‌یل ئمڕووه‌ ك وه‌ئاشكرا له‌ناو رووشنهویر كورد دوینریه‌یگ ، ئه‌ویش دیارده‌ى نیشانداین هه‌ڵویسته‌ له‌ئاست هه‌ر رویداگ و دیارده‌و پیشهاتیگ سیاسى و كومه‌ڵایه‌تى ك له‌كومه‌ڵگا رویده‌یگ . ئه‌ویش تا ئه‌و ڕاده‌ ك به‌ش فره‌یگ له‌ رووشنهویره‌یل ئیمه‌ فامستنیگ له‌یوا دیرن ك گوایا بایه‌سه‌ له‌وه‌رانوه‌ر گشت چشتیگ هه‌ڵویستیگ بیاشتوون، یه‌یش له‌وه‌ختى مه‌رج نیه‌ له‌یوا بووگ. چوینكه‌ ده‌رخستن هه‌ڵویست خه‌یگه‌مانه‌ وه‌رده‌م وه‌رپرسیاریه‌تى گه‌ورایگ و بایه‌سه‌ وه‌ بیلایه‌نى و پیشه‌یى و له‌وژدان پاكه‌وه‌ هه‌ڵویست خوه‌مان نیشان به‌یم وه‌رانوه‌ر هه‌ر دیارده‌یگ ك مه‌به‌سمان بووگ. وه‌لى گرفته‌گه‌ ها له‌ورا فره‌جار رووشنهویر كورد وه‌ته‌نیا دیمیگ له‌ڕویداگ و دیارده‌گه‌ بوینیگ و زانیگ ئه‌و دیمه‌گه‌ى چوینه‌و هه‌ڵویست له‌بانى به‌یگ . ماناى ئه‌وه‌سه‌ هه‌ڵویست و نویساننه‌یل به‌شیگ له‌ رووشنهویره‌یل ئیمه‌شیوازیگه‌ له‌ دوڕویى و ته‌نیا له‌بان بنه‌ماى خواست كه‌سه‌یل به‌رژه‌وه‌ندیخواز و دژایه‌تى نوڕنه‌ رویداگه‌یله‌وه‌، ك یه‌یش بیجگه‌ چه‌واشه‌كردن و خه‌ڵه‌تانن كه‌سه‌یل تر و نیشانداین دیمه‌ شاریایه‌گه‌ى خوه‌ى هویچ تر نیه‌. ئه‌را نموونه‌: رووشنهویر له‌لایگه‌وه‌ ها وه‌ل ده‌سڵاتاو له‌لایگ تریشه‌وه‌ له‌رووژنامه‌یل ئه‌هلى ره‌خنه‌ له‌ده‌سڵات گریگ ، ئنجا ئایا ئى كاره‌ هه‌ڵویست نیشانداینه‌ یا بووق چه‌واشه‌؟ رووشنهویره‌یل له‌بان تیرۆركردن خوه‌ندكاریگ ، كومه‌ڵگا پڕ كه‌ن له‌ناڕه‌زایى، وه‌لى هه‌مان رووشنهویره‌یل له‌وه‌رانوه‌ر كوشتن خوه‌ندكاریگ تر وه‌ده‌س دوشمنه‌یل كورد بیده‌نگن! ئایا ئه‌یه‌ كاریگ بى مانا نیه‌ گه‌ورایى و سه‌روه‌رى نه‌ته‌وه‌یگ پاشیل بكریه‌یگ و بیده‌نگ بویمن، وه‌لى له‌بان مه‌سه‌له‌یگ تر هه‌ڵویست داشتویم؟
رووشنهویره‌یل ره‌خنه‌ له‌ سه‌رۆك هه‌رێم گرتن، ك له‌توركیا په‌رچه‌م كوردستان هه‌ڵنه‌دریا، یه‌یش له‌وه‌ختى ك دڵنیان و خاس زانن ئى كاره‌ له‌ مه‌حاڵ مه‌حاڵتر بوى. وه‌لى هه‌مان رووشنهویره‌یل ئایا ئه‌وه‌ نیه‌ونن ك له‌ماڵ یا كوشك(ئه‌لیزا) په‌رچه‌م كوردستان هه‌ڵدریاگه‌، یا سه‌رۆك هه‌رێم وه‌ جنگ كوردیه‌وه‌ چووگه‌ ماڵ چه‌رمگ ؟
رووشنهویر وه‌لایه‌وه‌ ئاساییه‌ په‌لامار دین بدریه‌یگ و هس ملیۆنه‌ها ئاده‌میزاد زه‌خمدار بكریه‌یگ ، وه‌لى ئایا هه‌مان رووشنهویر دژ ئه‌وه‌ وسیه‌یگ ك كه‌سیگ تر جه‌خت له‌دینه‌گه‌ى بكاو هه‌ڵویست خوه‌ى نیشان به‌یگ ؟ ئه‌یانه‌ چ جووریگن له‌ هه‌ڵویست بیجگه‌ گه‌مه‌یگ بى ماناى سیاسى؟ چ مه‌نتقیگه‌ ئازادى راده‌رخستن ئه‌را كه‌سه‌یلیگ ره‌وا بووگ و ئه‌را كه‌سه‌یل تر وه‌ چه‌واشه‌وه‌؟
له‌ڕاسى ئه‌یانه‌ چه‌ن نموونه‌یگن له‌ هه‌زاره‌ها نموونه‌ى تر، ك دیمه‌ شاریایه‌گه‌ى رووشنهویر كورد نیشان ده‌ن، ك له‌روخساره‌وه‌ توایگ نه‌خش یاده‌ور ئه‌كته‌ریگ سه‌روه‌خوه‌ى و بیلایه‌ن نیشان به‌یگ و له‌كرده‌وه‌یش توایگ وه‌گووره‌ى خواست و به‌رژه‌وه‌ندى تایبه‌ت خوه‌ى هه‌ڵویست نیشان به‌یگ  ك گوایا وه‌ بیلایه‌نیه‌وه‌ ته‌ماشاى رویداگه‌یل ئه‌كا، وه‌لى نوڕید له‌بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ له‌یوا نیه‌!
رووشنهویره‌یل ئه‌گه‌ر وه‌گووره‌ى سستمیگ گشتگیر ته‌ماشاى ده‌وروه‌ریان بكه‌ن، ئه‌وه‌ بیگومان غه‌ڵه‌تن، چوینكه‌ نیه‌وگ له‌ڕوى قاقه‌زیگ چه‌رمگ ته‌نیا خاڵیگ سیه‌ بوینن و دى وه‌چه‌و ناشرینه‌وه‌ ته‌ماشاى گشت چشتیگ بكریه‌یگ و باوه‌ڕیان له‌یوا بووگ ك جوانى له‌ كومه‌ڵگا نه‌مه‌ندگه‌. یا وه‌گووره‌ى مه‌یل و خواست كه‌سه‌یل تر خه‌ریك نویسانن و په‌خشه‌وكردن باوه‌ته‌یلیان بوون و له‌وه‌رانوه‌ر هه‌ر رویداگیگ هه‌ڵویست و ئه‌ڕاى چوین ناوه‌جى نیشان بیه‌ن، ك شایه‌ت وه‌هویچ شیوه‌یگ په‌یوه‌ندى وه‌ ئه‌وانه‌وه‌ نه‌یاشتووگ و شاره‌زایى له‌لى نه‌یاشتوون، ئه‌را نموونه‌: نویسه‌ریگ نویسنیگ  چوین بووگ دادوه‌ر رووژنامه‌نویس یا باحسیگ كومه‌ڵایه‌تى بچڕیگ ئه‌را له‌یه‌كه‌وداین یا ته‌حقیق، له‌وه‌ختى ك نیه‌زانیگ ئه‌یه‌ كار دادگاسه‌و په‌یوه‌سه‌ وه‌ دادوه‌ریه‌وه‌، دویاى ئه‌وه‌یش نیه‌زانیگ ك نویسه‌ر و رووژنامه‌نویسیش وه‌ك هه‌ر كه‌سیگ تر ئاسایین و هه‌ر غه‌ڵه‌ت و كه‌موكوڕى دیرن، یا فره‌جار رووژنامه‌نویسیگ له‌بان كاریگ كومه‌ڵایه‌تى ناشایسته‌ زندانى كریه‌یگ ، وه‌لى دوینید وه‌ سه‌ركوتكردن وشه‌ى ئازاد و قه‌ڵه‌م ئازاد له‌یه‌كه‌و دریه‌یگ .
له‌ڕاسى بیلایه‌نبوین و پیشه‌ییبوین رووشنهویر، دو سفه‌ت كومه‌ڵایه‌تى گرنگ و پڕ قیمه‌تن، ك نیه‌وگ رووشنهویر له‌ هه‌ر هه‌ڵویست نیشانداینیگى وه‌ئاسانى له‌ده‌سیان به‌یگ .