جايه‌ڵ جوانه‌يل و عراق ديموكراسی

شفق نيوز

  ناسنامه‌ی ئازادی و ديموكراسی له‌عراق ئمڕوو دياره‌ ته‌نيا هه‌ر دروشميگه‌و سايه‌دار نيه‌ ئه‌را مه‌ردمانيگ مه‌ينه‌تكيش و جه‌فاكار، يا ئه‌را چينيگ ئه‌زره‌تمه‌ن و ئه‌زره‌تبار، بيگومان هووكار ئی شپرزی و شيوايشيوه‌ چووده‌و ئه‌را نه‌وين سستميگ دادگه‌ری له‌ حوكمڕانی و كزی ده‌سڵات له‌ وه‌رانوه‌ر مقه‌يه‌تيكردن له‌ به‌رژه‌وه‌نديه‌يل خوه‌ی وه‌ته‌نياو دوير له‌ هه‌وه‌جه‌و داواكاری و دابينكردن ژيان ئاسووده‌يی مه‌رم وڵات.

ژيان و ئاره‌زوو جايه‌ڵ جوانه‌يل له‌ی عراق تازه‌، په‌يوه‌سه‌ وه‌ دابينكردن و دياريكردن هه‌قه‌يليان تا بتويه‌نن په‌ره‌ بيه‌نه‌ ئامانجه‌يليان و گام خاس ئه‌ڵگرن وه‌ره‌و خود بنياتناين و پيشخستن كوومه‌ڵگا له‌گشت بواريگه‌و، وه‌لی كه‌م و كوڕی حكوومه‌ت و ده‌زگايه‌يل په‌يوه‌نديدار وه‌ جايه‌ڵه‌يل گرفته‌يل فريه‌يگ له‌وه‌رده‌م پيشكه‌فتن جايه‌ڵ دروس كردنه‌و ئی چين غه‌در له‌ليكرياگه‌ خرياسه‌ خانه‌ی له‌هويره‌و بردن و لايگ له‌ خواست و هه‌وه‌جه‌يلی نه‌كرياسه‌و.

له‌ی سستم تازه‌ی ديموكراسی و له‌ی سه‌رده‌م تازه‌ی عراقه‌ ك دويای ته‌خت ده‌سڵات ته‌كڕه‌وی و ديكتاتۆری هاته‌ وجوود، هيمان وه‌ كرده‌وه‌ خزمه‌تيگ ك مايه‌ی دڵخوه‌شی و ئاسووده‌يی بوود نه‌كرياگه‌ وه‌ی ملله‌ت سته‌مديده‌و هيمان جايه‌ڵ جوانه‌يلمان هه‌ر ناڵنن وه‌ده‌س ژيانيگ پڕ له‌ تيه‌ڵی و نائوميدی، هيمان ئی نه‌وه‌ی دويا رووژه له‌ڕوی وژدانه‌و ته‌ماشا نه‌كريانه‌و نه‌ڕه‌سينه‌سه‌ هه‌قه‌يل ره‌وای خوه‌يان و سستم تازه‌ی ديموكراسی دويره‌ له‌ هه‌وه‌جه‌و ئارزوو جايه‌ڵه‌يل و هويچ ئاسانكارييگ ئه‌را پڕه‌وكردن خواسته‌يليان نه‌كرياگه‌ ك جی ده‌سخوه‌شی حكوومه‌ت بوود.‌

زوورم جايه‌ڵ جوانه‌يل ئمڕوو له‌ی عراقه‌ مه‌حاڵه‌ بتويه‌نن مه‌رامه‌يل دڵيان جيوه‌جی بكه‌ن، ته‌نانه‌ت به‌ش فريه‌يگيش له‌ليان واز له‌ زانست و خوه‌نين هاوردنه‌ له‌وه‌ر نه‌داری و كه‌مدرامه‌تی خيزانه‌يليان و ناچارن رووژانه‌ كارگه‌ری بكه‌ن و ژيان سه‌خت خيزانيان وه‌پی دابين بكه‌ن، يه‌يش بيجگه‌ ئه‌وه‌ك ئمڕوو له‌ زوورم خوه‌ندنگايه‌يل ده‌رس تايبه‌ت گيرفان خوه‌ندكاره‌يل ته‌كانگه‌و جايه‌ڵ جوان فه‌قير ناتويه‌نيد ئه‌و بڕه‌ پويله‌ دابين بكا ئه‌را ئه‌و مامۆستا ك ده‌رسی ئه‌ياد.

ئه‌گه‌ريش ته‌ماشای بيكاری بكه‌يم، دوينيم مه‌سه‌له‌ی بيكاری له‌يوا له‌ جايه‌ڵه‌يل كردگه‌ ك فريه‌يگ له‌ليان گووشه‌كنار بوون و ته‌نيا له‌ناو قليانخانه‌يل ده‌روين خوه‌يان وه‌ دويكه‌ڵ نائوميدی بسزنن، چونكه‌ ئمڕو ده‌سڵات و نوێنه‌ره‌يل ملله‌ت هساو ئه‌را كه‌سايه‌تی و هه‌وه‌جه‌يل جايه‌ڵ ناكه‌ن.

له‌يرا چه‌ن پرسياريگ هه‌ن، ك ئه‌ويش: ئايا وه‌رپرس دوياكه‌فتن جايه‌ڵ له‌ خوه‌ندن له‌ سه‌رده‌م ديموكراسی كييه‌؟ كی بايه‌سه‌ ريگر بوود له‌و مادده‌يل بيهوشكه‌ره‌ ك جايه‌ڵ جوانه‌يل فريه‌يگ خی وه‌پی دانه‌و ئه‌رك حكوومه‌ت له‌وه‌رانوه‌ر ئی ديارده‌ی زه‌ره‌دمه‌نه‌ چه‌س؟

بيگومان ئه‌گه‌ر ته‌ماشای وه‌رچه‌رخان بڕيگ له‌ كوومه‌ڵگايه‌يل جه‌هان بكه‌يم، دوينيم بڕيگ پاڵنه‌ر و هووكار بويه‌نه‌سه‌ مايه‌ی پيشخستنيان، وه‌لی ئه‌گه‌ر ته‌ماشای كوومه‌ڵگای عراقی بكه‌يم دوينيم هويچ هه‌وڵيگ له‌ی رويه‌و ئه‌رای نه‌درياگه‌و ته‌نانه‌ت نه‌ريت و كرده‌وه‌يل خراو بڕيگ له‌ وڵاته‌يليش هاورياسه‌ ناو كوومه‌ڵگاو جايه‌ڵ جوانه‌يل وه‌پيه‌و گرفتار كردنه‌، ئه‌گه‌ريش باس له‌ مه‌سه‌له‌ی ده‌سڵات بكه‌يم دوينيم ك حكوومه‌ت ئيسه‌ی وه‌ناو ديموكراسی عراقی گير خواردگه‌ له‌ناونی به‌رژه‌وه‌ندی خودی و كيشه‌ی ملله‌ت، ئنجا رۆسۆ وه‌خاتر ئه‌گه‌ر په‌يابوين ديموكراسی چه‌ن مه‌رجيگ داناو يه‌كيگيش له‌و ئه‌گه‌ره‌يله‌ ئه‌وه‌ بوی، ك بايه‌سه‌ تا راده‌ی فريه‌يگ يه‌كسانی بوود له‌ناونی پۆست و دارايی، چوينكه‌ وه‌بی ئی مه‌رجه‌ يه‌كسانی له‌هه‌ق و تواناداری مه‌حاڵه‌ وه‌رده‌وام بوود، وه‌لی ئی مه‌سه‌له‌ له‌ی عراقه‌ وه‌ته‌واوی چه‌واشه‌سه‌و هويچ بنه‌مايگ له‌ی جووره‌ له‌وه‌رچه‌و نه‌گيرياگه‌و ريژه‌ی جايه‌ڵ جوانه‌يليش له‌ی بيبه‌شيه‌ ريژه‌ی فراوانيگه‌.

جه‌ماڵ ئه‌ركه‌وازی