تیه‌ریكى جوگرافیاى فه‌یلى له‌به‌غدا

شفق نيوز

جیاوازى فره‌یگ  هه‌س له‌ ناونى راسى كوومه‌ڵایه‌تى و رووشنهویرى و ئابوورى له‌ هه‌گبه‌ى ساڵه‌یل چل و په‌نجاى سه‌ده‌ى گوزه‌یشت و ناونى ئى وه‌زعه‌ ئیسه‌.

به‌شه‌یل جوگرافى شار به‌غدا، ناوچه‌یلیگ  گرتیاگه‌ خوه‌ى ك كورده‌یل فه‌یلى له‌تى نیشته‌جى بوین وه‌رجه‌ په‌نج ده‌یه‌ یا شه‌ش ده‌یه‌، ك خاسترین ناوچه‌یلیگ  بوین له‌وه‌خت خوه‌ى، ئمجا ناوچه‌یگ  جویر باب شێخ نموونه‌یى بوى له‌ناو شوونه‌یل تر له‌گشت مه‌یدانیگه‌وه‌و له‌ڕوى رووشنهویریه‌وه‌ تویه‌نیم بویشیم ئه‌و ناوچه‌یله‌ چه‌نه‌ها شوونه‌یل په‌روه‌رده‌یى داشتن و له‌وانه‌یش خوه‌ندنگاى فه‌یلیه‌ ك وه‌ پویل خه‌یرومه‌ن و دارنده‌یل ڕوڵه‌ى ئى چینه‌ دامه‌زریاو شماره‌ى فره‌یگ  له‌ خوه‌ندكاره‌یل عه‌ره‌ب و مه‌سیحى بیجگه‌ كورد له‌تى خوه‌نستن. وه‌ل ئه‌وه‌یشا خوه‌ندنگایه‌یل حكوومى و مه‌ركه‌زیگ  ته‌ندروسى له‌شان مه‌زارگه‌ى شێخ عه‌بدولقادر گه‌یلانى وجوود داشت، وه‌لى له‌باوه‌ت بازاڕ و چالاكیه‌یل كوومه‌ڵایه‌تى، ئه‌وه‌ بیگومان كورده‌یل فه‌یلى چه‌نه‌ها یانه‌ یا نادى وه‌رزشى داشتن و بیجگه‌ كورد عه‌ره‌ب و مه‌سیحیه‌یلیش له‌تى مه‌شق كردیان، ك ئه‌ویش به‌شیگ  دروس كرد له‌ تاریخ وه‌رزش عراقى وه‌ پاڵه‌وانه‌یلى له‌گشت مه‌یدانه‌یل وه‌رزشیه‌وه‌و به‌رزترین دیارى جه‌هانى هاوردنه‌ ده‌س، ئمجا ئه‌وه‌ك له‌ باب شێخ كریا له‌ شوونه‌یل تر جویر ئه‌بو سه‌یفه‌ین و ئه‌بو ده‌وده‌و و هیتاویین و ته‌سابیل و شوونه‌یل تر فه‌یلى نشینیش كریا، وه‌لى وه‌سه‌به‌ب سیاسه‌ته‌یل شۆڤێنیه‌وه‌ گشت ئه‌و ناوچه‌یله‌ ئاڵشت كریا ئه‌را تیه‌ریكى و په‌لاماره‌یل فره‌یگ  جویر كووچ وه‌پیكردن فه‌یلیه‌یل ئه‌را ده‌یشت عراق و له‌هه‌مان وه‌خت كاریگه‌ خراویگیش كرده‌ بان ناوچه‌گه‌و ماڵه‌یل تر هاوریا شوونه‌یلیان و شوونه‌یلیان زه‌فت كریا، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش ناوچه‌یل تریش له‌وانه‌ك كورده‌یل فه‌یلى له‌تیان نیشته‌جى بوین جویر چایخانه‌ى شوكر ك جوانترین ناوچه‌یل به‌غدا بوى ویران كریاو بیجگه‌ ئه‌وه‌یش عه‌گدلنه‌قیب ئه‌و كویچه‌ بوى ك ماڵ عه‌بدولڕحمان نه‌قیب یه‌كه‌مین سه‌رۆك وه‌زیره‌یل ده‌وڵه‌ت عراق له‌تى بوى، ئمجا وه‌ هه‌مان شیوه‌ ناوچه‌یل ته‌سابیل و عوه‌ینه‌یش ویران و كاول كریاو ئه‌و شوونه‌یله‌ ك كورده‌یل فه‌یلى له‌تى وجوود داشتن وه‌ته‌واوى وه‌رته‌نگه‌و كریا له‌گشت مه‌یدانه‌یل ژیان، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش كار پیشكه‌فتن له‌تى وه‌ره‌و دویا هات، یه‌یش له‌وه‌ختیگ  ك ناوچه‌ى باب شێخ وه‌ ته‌نیا زیاتر له‌ چوار هه‌زار كه‌س له‌تى نیشته‌جى بوى و هویچ چشتیگ  له‌تى نه‌وى بیجگه‌ خوندنگایگ  سه‌ره‌تایى له‌ په‌ڕ ناوچه‌گه‌و شماره‌ى فره‌یگ  له‌ خوه‌ندكار گرتویگه‌ خوه‌ى.

له‌گشت ئه‌یانه‌ خراوتر ئه‌وه‌سه‌ ك ناوچه‌گه‌ بویه‌سه‌ شوونن كارخانه‌و كاره‌یل پیشه‌سازى و تاواننه‌وه‌ى كانزا یا مه‌عده‌ن، ك وه‌ته‌واوى ژینگه‌ى ناوچه‌گه‌ پیس كردگه‌و له‌هه‌مان وه‌خت پاشمه‌نده‌ى كاره‌گه‌یش فڕه‌ دریه‌یگه‌ ناو كویچه‌و جوانى و پاكى ناوچه‌گه‌ له‌ده‌س داگه‌و شوون نیشتن له‌تى ناڕه‌حه‌ته‌و كریاگه‌، ئه‌یه‌ بیجگه‌ خراوى كاره‌باو نه‌وین خزمه‌تگوزارى. له‌یرا پرسیم ئایا كى وه‌رپرسه‌ له‌بان وه‌زع ئى ناوچه‌یله‌و ئایا له‌ جوگرافیاى به‌غدا كوشیانه‌سه‌وه‌؟ ئه‌ڵڵاجه‌وى ئه‌وه‌سه‌ ك ده‌سڵاته‌یل یه‌ك له‌شوون له‌ عراق و ئه‌وانه‌ك له‌شوون رمیان دكتاتۆر هاتنه‌ بان ته‌خت ده‌سڵات پشتگیرى خوه‌یان ئه‌را خیزانه‌یل فه‌قیر نیشانده‌ن، وه‌لى نوڕید وه‌ چه‌واشه‌وه‌ ك ساڵه‌یل دویرو دریژیگه‌ وه‌رپرسیگ  حزبى یا وه‌رپرسیگ  ره‌سمى سه‌ردان ناوچه‌گه‌ نه‌كردگه‌ بزانیگ  وه‌زع مه‌ردمه‌گه‌ى چوینه‌و چوین ژیه‌ن، وه‌ل ئه‌وه‌یشا باڵه‌خانه‌ى شاره‌وانى به‌غدا و ئه‌نجوومه‌ن پاریزگاو لایه‌ن په‌یوه‌ندیدار وه‌ دویرى مه‌تر له‌ناوچه‌گه‌وه‌ دویرن و هویچ خزمه‌تیگ  له‌لیان نه‌كه‌فته‌سه‌ وه‌رچه‌و ته‌نیا نه‌خشه‌یلیگ  نه‌وگ جویر پرووژه‌یل (1010 x) ك گوایا وه‌رجه‌ دوساڵ ئه‌نجام بدریاتاگ و تائیسه‌یش هاووڵاتى عراقى نه‌ین ك كوچگیگ  له‌لى دابنه‌ن.

 

باوگ ڤيان