ده‌رماڵه‌ و مه‌نفه‌عه‌ته‌یل كوومه‌ڵایه‌تى سه‌رۆكایه‌تیه‌ل دویرن له‌ چاودێرى دارایى

شفق نيوز

هویچ ده‌ق قانوونى نویسریاییگ نه‌یرى ك قه‌واره‌ مه‌عاش ده‌وڵه‌مه‌نترین 10 فه‌رمانبه‌ر ده‌وڵه‌ت دیارى بكه‌ید چوینكه‌ نویسینگه‌یلیان مه‌عاش و ده‌رماڵه‌ و مه‌نفه‌عه‌ته‌یل كوومه‌ڵایه‌تییان دیارى كه‌ید".

له‌ لاى خوه‌یه‌و په‌رله‌مانتار وه‌رین وائل عه‌بدوله‌تیف له‌ په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق له‌ى باوه‌ته‌ ئویشى:"ده‌رماڵه‌(مخصصات) هه‌ر سێ سه‌رۆكایه‌تیه‌گه‌ هه‌ڵئاوسان یا ته‌زه‌خوم گه‌ورایگه‌ له‌و مه‌عاش و كرایه‌یله‌ ك خه‌ت سیاسى یه‌كم وه‌ریگرن (له‌ ئه‌نجوومه‌ن نوێنه‌ره‌یل و ئه‌نجوومه‌ن وه‌زیره‌یل و ده‌سته‌ى سه‌رۆكایه‌تى كۆمار و ئه‌و فه‌رمانگه‌یله‌ ك په‌یوه‌ندى وه‌پیانه‌و دیرن و پۆسته‌یل هاوشیوه‌ى تر)".

عه‌بدوله‌تیف زیاتریش وت:" ئه‌و وه‌رده‌سه‌ (نه‌سریات) گه‌ورایشه‌ هه‌س ك ئه‌را ئى نویسینگه‌یله‌ خه‌رج كریه‌ن، ئه‌وه‌ بیجگه‌ مه‌نفه‌عه‌ته‌یل كوومه‌ڵایه‌تى ك هویچ شه‌رعیه‌ت و مه‌هانه‌یگ نه‌یرن چوینكه‌ فره‌ فره‌ن و هه‌ریه‌ك  له‌ ئه‌ندامه‌یل ئى ده‌سته‌یل سه‌رۆكایه‌تیه‌ زیاتر له‌ ملیاریگ دینار وه‌رگرن، و وه‌باوه‌ڕ من ئى مه‌سه‌له‌ بایه‌ته‌ كووتایى وه‌پى باریه‌ید و ئه‌نجوومه‌ن نوێنه‌ره‌یل بایه‌ته‌ ئى مه‌نفه‌عه‌ته‌یله‌ هه‌ڵگرى و مه‌عاش ده‌سته‌یل سه‌رۆكایه‌تى كه‌مه‌و بكه‌ید، وه‌ باوه‌ڕ منیش ته‌نانه‌ت مه‌عاشه‌یل دادگاى باڵاى تاوانیش فره‌ به‌رزن، و له‌ئاكاما بایه‌ته‌ دیوان چاودێرى دارایى مه‌رج دابنه‌ید ئه‌را پله‌ى مه‌عاشه‌یل كاروه‌ده‌سه‌یل ده‌وڵه‌ت عیراقى".

وائل عه‌بدوله‌تیف داواى ئه‌وه‌یشه‌كرد ك چاودێریگ حسابى وجوود داشتوود و سه‌رپرشتى بكه‌یده‌ بان هه‌رچى خه‌رج كردن مه‌نفه‌عه‌ته‌یل كوومه‌ڵایه‌تیه‌.

هه‌ر له‌ هه‌مان باوه‌ت ناهده‌ داینى نوێنه‌ر لیست عیراقیه‌ له‌ په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:" وه‌ڕێژه‌ى 34% له‌ عیراقیه‌یل له‌ ژیر خه‌ت هه‌ژارى ژیه‌ن و مه‌نفه‌عه‌ته‌یل هه‌رسێ سه‌رۆكایه‌تیه‌گه‌ چه‌ن ملیار دۆلاره‌ و یه‌یشه‌ وه‌بیگومان كاریگه‌رى سلبییگ دیرى و جیاوازى چینایه‌تى گه‌ورایگ په‌یاكرد له‌ناونى هه‌ره‌م گه‌ورا و هه‌ره‌م بویچگ له‌ ملله‌ت عیراق.

و ملله‌ت عیراق ملله‌تیگ بى وه‌ى و دڵ نه‌رمه‌ و وه‌ قسه‌ى خوه‌ش ڕازى بوود و كاره‌سات و مه‌ینه‌تى و واوه‌یلى و میحنه‌ته‌یل فره‌یگ وه‌چه‌و خوه‌ى دى و له‌ئاكامیشا تاقه‌ خه‌مى بویچگترین بنه‌ماو بنه‌ڕه‌ته‌گان ژیانه‌ له‌ داشتن ئاو وكاره‌با و ئه‌من و ئاسایش، و له‌ ئاكام سیاسه‌ته‌یل نادروس حكوومه‌ته‌یل بویه‌سه‌ خه‌رجكه‌ر(مستهلك) نه‌ك به‌رهه‌مدار و هویچ بایه‌خداینیگ وه‌ خزمه‌تگوزارى و كشتوكاڵ و پیشه‌سازى نه‌دریاس و له‌ى ساڵه‌یل دویاخره‌ ده‌نگه‌یل فره‌یگ به‌رزه‌و بوین و له‌ باوه‌ت پسووله‌ى خوراك پرسین و هویچ جوواویگ نه‌ژنه‌فتیمن و یه‌یشه‌ له‌ ڕاسى ده‌لیلیگه‌ له‌ بان كزى كاركردن حكوومه‌ت و لایه‌ن چاودێرى".

مه‌حمه‌د جاسم له‌بان ئه‌ندام لوجنه‌ى مه‌ركه‌زى پارت كۆمۆنیست (شیوعى) عیراقى له‌ په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق له‌ى باوه‌ته‌ ئویشى:"ئه‌وه‌گ ناوى نریاس مه‌نفه‌عه‌ت كوومه‌ڵایه‌تى كار ئه‌ڵاجه‌وییگه‌ و هویچ وجوودیگ نه‌یرى، نه‌ له‌ ده‌وڵه‌ته‌یل خاوه‌ن ژیار و نه‌یش له‌ ده‌وڵه‌ته‌یل دویاكه‌فتى، و ئه‌گه‌ر ئى مه‌زه‌نه‌كردن و ئاماره‌یله‌ ڕاس بوون ك مه‌نفه‌عه‌ته‌یل كوومه‌ڵایه‌تى و ده‌رماڵه‌گان ڕه‌سینه‌سه‌ 21% له‌ بودجه‌ى وه‌كارخستن یا تشغیلى ئه‌را ساڵ 2011 وه‌ ڕاسى یه‌ وه‌كاره‌ساتیگ گه‌ورا شماره‌ كریه‌ید و گوزارش له‌ شعوور نه‌كردن وه‌ وه‌رپرسیاریه‌، له‌ وه‌ختیگ ك عیراق وه‌ده‌س گیروگرفته‌یلیگه‌و ناڵنى ك كووتایى نه‌یرن، و زیاتر له‌ شه‌ش ملیۆن بى كار دیریمن و 23% له‌ مه‌ردم هانه‌ ژیر خه‌ت هه‌ژارى و نرخ ماده‌یل خوراكى وه‌ره‌و به‌رزه‌و بوین چن و لایه‌ن خزمه‌تگوزارى وه‌ره‌و خه‌راوى چوود، و له‌یرا بایه‌ته‌ فشار مللى بكه‌فیده‌كار و، هێزه‌یل سیاسى بایه‌ته‌ ده‌وران خوه‌یان بڕانن له‌ مقه‌یه‌تى كردن و پاراستن دارایى گشتى و ئاراسته‌كردنى وه‌ره‌و خزمه‌تكردن ڕووڵه‌یل ملله‌ت و چاره‌سه‌ركردن ئه‌و گیروگرفته‌یل مه‌ترسیداره‌ ك ڕوى وه‌ڕوى كوومه‌ڵگاى عیراقى بوون".