سه‌د ڕه‌نگ و یه‌ك ده‌نگ چ كیشه‌ى دیرێد؟

شفق نيوز

له‌شوونه‌یل جیاجیاى وڵات، هویچ بى كیشه‌و گرفت نه‌كه‌فته‌سه‌ وه‌رچه‌و، دویاى نه‌مه‌ندن جه‌نگ جه‌هانى یه‌كه‌م ملله‌ت كورد ك نزیكه‌ى یه‌ك سه‌ده‌س هه‌ل خاسیگ ئه‌ڕاى هه‌ڵكه‌فت جویر ملله‌ته‌یل تر دونیا بووده‌ خاوه‌ن سه‌ره‌خوه‌یى و ده‌وڵه‌ت خوه‌ى له‌وه‌ختیگ په‌یمان سیڤه‌ر(1916)ئمزا كریا، وه‌لى كیشه‌ى كورد هه‌میشه‌ خوه‌ى له‌ كزى هس نه‌ته‌وایه‌تى و ناكووكى ناونى هیزه‌یل خود كورد دیه‌سه‌و.

فره‌جار هه‌س كورد هه‌ل تاریخى فره‌ گه‌ورا له‌ده‌س خوه‌ى داگه‌و نه‌تویه‌نستگه‌ دبلۆماسیه‌ت خاسیگ وه‌گووره‌ى بار ئه‌و سه‌رده‌مه‌یله‌ ك له‌تى وه‌ ئامانج نه‌ڕه‌سیه‌ باریگه‌ كار. یه‌یش تا كاریگه‌رى خوه‌ى داشتگه‌ له‌بان دیارنه‌داین چاره‌نویس. وه‌لى له‌یرا داگیركه‌ر و بیگانه‌ ده‌ور باڵایگ داشتنه‌ له‌ شیوانن یه‌كڕزى كورده‌یل، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش فره‌جار له‌ژیر دروشم ئسلام و مقه‌یه‌تیكردن له‌دین مه‌ردمانیگ وه‌خوه‌یانه‌و خه‌ریك كردیان و چیانه‌ ژیر باڵ ئه‌و هویروڕاو له‌ڕز سوپا شان وه‌شان ئه‌وان پشتگیرى كردیان و هه‌ر سه‌ركه‌فتنیگیش وه‌ناو ئه‌وانه‌و ته‌واوى بویاگ له‌بان هساو كورد.

ئى مه‌سه‌له‌ له‌یوا كرد كورده‌یل خوه‌یان وه‌ڕه‌نگ جوراوجوور نیشان بیه‌ن و هه‌ر چین و لایه‌نیگ له‌لیان په‌یوه‌س بووگ وه‌ هویروڕاى تایبه‌ت خوه‌ى، وه‌نا كورد فره‌جار هه‌ڵ ته‌ڵڵایى ئه‌ڕاى هه‌ڵكه‌فتگه‌ بووده‌ خاوه‌ن ده‌وڵه‌ت خوه‌ى و جویر ملله‌ته‌یل تر دونیا له‌ناو خاك خوه‌ى ده‌سڵات داشتوود و خاوه‌ن په‌رچه‌م بوود. هه‌قیقه‌تیگ هه‌س شایه‌ت كه‌سه‌یلیگ نه‌زاننه‌ى، وه‌لى له‌یرا خه‌یمنه‌ى ڕوى ئه‌را ئه‌وه‌ك زانیارییگ بایگه‌ ده‌سمان و بزانیم دووس و دوشمنمان له‌و سه‌رده‌مه‌یله‌ كى بویه‌ له‌یوا فره‌جار ئیمه‌ى كورد خوه‌مان وه‌پیانه‌و شه‌كه‌ت كه‌یمن و هه‌میشه‌ باس قسه‌و گوفتاریان كه‌یم. دویاى سه‌ركه‌فتن شووڕش ئوكتۆبه‌ر له‌ساڵ 1917، ك ئه‌ویش وه‌سه‌ركردایه‌تى لینین ئه‌نجام دریا، ئه‌و بوى مه‌سه‌له‌گه‌ له‌لایه‌ن رووسیاوه‌ ئاشكرا كریاو خوه‌یشى كیشاوه‌ له‌و په‌یمانه‌ ك وه‌ل ده‌وڵه‌ت بریتانیاو فره‌نسا له‌باوه‌ت ملله‌ت كورد ئمزا كریا، مه‌سه‌له‌گه‌ له‌یرا سه‌رنه‌گرت، چوینكه‌ یه‌كه‌مجار ده‌وڵه‌ته‌یل گه‌وراهیز وه‌تایبه‌ت رووسیا، چوینكه‌ قسه‌ى خوه‌ى له‌باوه‌ت هه‌ق كورد ناورده‌ جى ك هه‌رچه‌نى سه‌ره‌تا مكوڕ بوى له‌بان سه‌ركه‌فتن ئه‌و دانیشتن چاره‌نویسسازه‌ وه‌ل فره‌نساو بریتانیا، وه‌لى دویاخر به‌رژه‌وه‌ندى كورد نه‌تواس و خوه‌ى دویره‌و خست له‌مه‌سه‌له‌گه‌.

مه‌به‌س باسه‌گه‌مان ئاشكراو دیاره‌، ك ئه‌و كه‌سایه‌تى رووسیه‌(لینین)تا ئیسه‌یش كاریگه‌رى دیریگ له‌بان بڕیگ له‌كورده‌یل و هه‌میشه‌ ناوى ها بان زووان مه‌ردمان فره‌یگ، وه‌لى جى داخه‌ هه‌ڵویست ئه‌و سه‌ركرده‌ى رووسیه‌ ئه‌را ته‌نیا جاریگیش قانجازیگ ئه‌را ملله‌ته‌گه‌مان نه‌یاشتگه‌و ئه‌قڵیه‌تیگ هه‌س هیمان ئه‌و ناوه‌ له‌تى مه‌ژگیان ده‌نگه‌و ده‌یگ و خوه‌یانیش نیه‌زانن ڕیره‌ویان وه‌ره‌و كووراس! یه‌یش یه‌یكیگ له‌ ڕه‌نگایه‌تى و چینایه‌تى ملله‌ت كورد، ك ده‌رئه‌نجام وه‌ زه‌ره‌د خوه‌مان شكیه‌یگه‌و.

ئیمه‌ له‌جیاى ئه‌وه‌ك بیگانه‌په‌رس بویمن، بیلا هویر له‌وه‌ بكه‌یم بیگانه‌ چه‌ ئه‌ڕا ئیمه‌ى كورد كردگه‌، كامیان ملله‌تمان نه‌چه‌وساننه‌، كام له‌لیان به‌رژه‌وه‌ندى كورد تواسگه‌!؟، وه‌لى وه‌داخه‌و ملله‌ت ئیمه‌ له‌جیاى ئه‌وه‌ك ئى هه‌قیقه‌ته‌ بخه‌نه‌ وه‌رچه‌و نوڕید خوه‌یان كه‌نه‌ قوربان هویروڕاى نه‌خوه‌ش بیگانه‌یل، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ئویشیم هویچ كیشه‌یگ نیه‌ كورد بیلا سه‌دڕه‌نگ بوود، وه‌لى با یه‌ك ده‌نگ بویمن له‌وه‌ر خاتر ئى خاك ونیشتمانه‌ ك ناوى كوردستانه‌.

 

جه‌مال ئه‌ركه‌وازى