چاره‌سه‌ر بنه‌ڕه‌تی

شفق نيوز

له‌يرا مه‌راممان له‌ شار كه‌ركووكه‌ ك وه‌ جوگرافياو وه‌ مێژوو شاريگ كوردستانيه‌و وه‌ گووره‌ی به‌ڵگه‌نامه‌يليش وه‌رجه‌ دروسبوين ده‌وڵه‌ت عراقی به‌شيگ بويه‌ له‌ كوردستان، ك هه‌رچه‌نی له‌ زويه‌و بيجگه‌ كورد نه‌ته‌وه‌يل تريش جوور توركمان و عه‌ره‌ب ره‌سه‌ن و مه‌سيحييش له‌تی بويه‌.

وه‌لی هه‌ر له‌ دروسكردن ده‌وڵه‌ت عراقه‌و ك كوردستان وه‌بی خواست خوه‌ی لكاننه‌ پيه‌و، هه‌وڵ وه‌رده‌وام دريا ك ديموگرافيای ئه‌و شاره‌ ئاڵشت بكريه‌يدو پيكهاته‌يگ له‌تی باڵاده‌س بكريه‌يد، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش له‌وساوه‌ تا رميان رژيم به‌عس له‌ ٢٠٠٣ ئه‌و هه‌وڵه‌يله‌ هه‌ر وه‌رده‌وام بوين ك ئه‌ويش وه‌ هاوردن عه‌ره‌ب ك دوياخر وه‌ عه‌ره‌ب هاورده‌ تاريف كريان ئه‌را ئه‌وه‌ك ئه‌و پيكهاته‌ زاڵ بكريه‌يد له‌بان ئه‌و شاره‌و سيمای عه‌ره‌بی وه‌پيه‌و ديار بوود، ك خوه‌شبه‌ختانه‌ سياسه‌تيگ سه‌ركه‌فتگ نه‌وی ك هه‌رچه‌نی ته‌رازوی ريژه‌يی پيكهاته‌يل له‌ به‌رژه‌وه‌ندی عه‌ره‌ب ئاڵشت كريا، وه‌لی نه‌تويه‌نست ئه‌و راسيه‌ بشاريده‌و ك كه‌ركووك شاريگ كوردستانيه‌.

تا ئی وه‌خته‌يل نزيكيشه‌ كه‌ركووك له‌ژيرده‌س كورد نه‌ويه‌و كورد نه‌ورده‌سه‌ی رييه‌و، وه‌و خاتريشه‌ ناتويه‌نيد گله‌يی له‌ كورد بكه‌يد ئه‌را ئاڵشتكردن ديموگرافيای ئه‌و شاره‌ ك وه‌پله‌ی يه‌كه‌م كورد و وه‌پله‌ی دويه‌م توركمانی له‌تی زه‌ره‌دمه‌ن بوين.

ئيسه‌يش دويای خوه‌يكيشانه‌وه‌ی سوپای عراق له‌ كه‌ركووك و ناوچه‌يل كوردستانی ده‌يشت هه‌رێم، بار تازه‌يگ په‌يا بوی و يه‌يش ئه‌را يه‌كه‌مين جاره‌ ك كورد ده‌سڵات ته‌ماميگ داشتوود له‌بان ئه‌و شاره‌، ئمجا بيلا ئيسه‌ودويا ته‌ماشا بكه‌يم تا بزانيم كورد وه‌ كرده‌وه‌ چه‌ له‌و ناوچه‌يله‌ ئه‌كاو چوين هه‌ڵسووكه‌فت و ره‌فتار وه‌ل پيكهاته‌يل جياجيا ئه‌كا.

له‌يوا بزانم نموونه‌ی ئی چه‌ن رووژه‌ ك فريه‌ كه‌مه‌، گشتلايگ وه‌چه‌و خوه‌يان دوينن ك چوين كورد و پێشمه‌رگه‌ ئه‌خوازن بار ئاسايشی كه‌ركووك سه‌قامگير بوود و چوين مووڵه‌ت وه‌يه‌كه‌و ژيان ئاشتيانه‌ دروس ئه‌كريه‌يد. ئه‌ڵڵاجه‌ويه‌ له‌ی ماوه‌ی كه‌مه‌ كه‌مترين كار ترۆريستی ئه‌نجام درياگه‌، ك باوه‌ڕمان له‌يواسه‌ هه‌ر له‌ ماوه‌ی كه‌ميگيش ئه‌و جووره‌ كاره‌يل ترۆريستييشه‌ بنبڕ ئه‌كريه‌ن و دی مه‌ردم ره‌سه‌ن ئه‌و شاره‌ بتويه‌نن وه‌ ئاشتی و ئاسووده‌يی بژيه‌ن.

ئيمه‌ دڵنيای گشت ئه‌و پيكهاته‌يل ره‌سه‌ن كه‌ركووكه‌ ئه‌كه‌يم ك گشت مافه‌يليان و سه‌روماڵيان له‌و شاره‌ مقه‌يه‌تی ئه‌كريه‌يد و له‌ زويترين وه‌ختيش ريفراندۆم له‌بان خواست مه‌ردمه‌ ره‌سه‌نه‌گه‌ی ئه‌نجام ئه‌گريد. له‌ڕاسی ئه‌وه‌ حكوومه‌ت عراق بوی له‌ ماوه‌ی ئه‌و يانزه‌ ساڵه‌ ك نه‌خواست جوور ئه‌وه‌ك بريار بوی بار كه‌ركووك ئاسايی بكادو ريفراندۆم بكريه‌يدو ئه‌و كيشه‌ چاره‌سه‌ر بكريه‌يد.

ئيسه‌يش جوور ئه‌وه‌ك سه‌رۆك بارزانی فه‌رمايش ئه‌كا ئه‌و مادده‌ جيوه‌جی بويه‌و ئه‌وه‌ك مه‌ندگه‌ له‌لی ئه‌ويش رای مه‌ردم شاره‌گه‌س ك ئايا ئه‌خوازن بايده‌و ئه‌را بان هه‌رێم كوردستان، ك گشت مافيگ له‌تی مقه‌يه‌تيكرياگ بوود، يا بڕياريگ تر ئه‌يه‌ن و له‌ به‌رژه‌وه‌ندييان نيه‌.

سه‌لام عه‌بدوڵڵا

ج . أ