شه‌كه‌رچى: ده‌سه‌ڵاتدارانى عێراق رۆشنبیریى دیموكراتییان نیه‌!

شفق نيوز

عێراقى پاش ڕووخانى ڕژێمى دیكتاتۆرى، رۆشنبیریى دیموكراتییان نیه‌ و ناتوانن ئازادى و دیموكراسى له‌ كۆمه‌ڵگه‌ بره‌و پێبده‌ن، چونكه‌ ئه‌وه‌ى باوه‌ڕى به‌ ئازادى و دیموكراسى نه‌بێت ناتوانێت بیانبه‌خشێت.

شه‌كه‌رچى له‌ میانى كۆڕێكى رێكخراوى ماڵى كورد له‌ به‌غدا، كه‌ ئه‌مڕۆ شه‌ممه‌ له‌ باره‌گاى ده‌زگاى ڕۆشنبیرى و ڕاگه‌یاندنى كوردى فه‌یلى (شه‌فه‌ق) گرێیدا، ئاماژه‌ى به‌وه‌دا كه‌ عێراق ئێستا له‌ قۆناغى پێكهاتن (صیروره‌) دایه‌، و له‌م كاته‌ هێشتا ئازادیه‌كان كه‌ماسییان تێدایه‌، چونكه‌ لیستێك شتى قه‌ده‌غه‌كراومان به‌سه‌ردا سه‌پێندراوه‌.

له‌ سه‌ره‌تاى كۆڕه‌كه‌دا ناوبراو كورته‌یه‌كى سه‌باره‌ت به‌ ئازادیى به‌شێوه‌یه‌كى گشتى پێشه‌كه‌ش به‌ ئاماده‌بووان كرد و ئازادى به‌ پیرۆزترین چه‌مك و واتا مرۆییه‌كانى ئه‌ژمارد، چونكه‌ ئاده‌میزاد به‌ شێوه‌یه‌كى سروشتى خوازیارى ژیانێكى ئازاده‌.

شه‌كه‌رچى ئاماژه‌شى به‌وه‌دا كه‌ ده‌ستوور ئازادیه‌كانى مسۆگه‌ر كردووه‌ و ئه‌مه‌ش شتێكى ئاساییه‌ به‌ڵام ئه‌ركى پاراستنى ئازادیى خستۆته‌ ئه‌ستۆى ده‌وڵه‌ت، و ئه‌وه‌شى پرسى كه‌ ئایا ئێمه‌ ده‌توانین له‌م ئازادیه‌دا بژین به‌و شێوه‌یه‌ى كه‌ ده‌ستوور كه‌فاله‌تى كردووه‌؟

شه‌كه‌رچى ئاماژه‌شى دا به‌چه‌ند مادده‌یه‌كى ده‌ستوورى په‌یوه‌ستن به‌ چه‌مكى ئازادى و دیموكراسى و له‌وانه‌ش مادده‌ى 19 كه‌ مافى تایبه‌تمه‌ندى خودى یان شه‌خسیى تێدا هاتووه‌ و وتیشى ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیانه‌ خنكێنراو و پێشێلكراون، هه‌روه‌ها له‌ مادده‌ى 37 ده‌ستوور هاتووه‌ كه‌ ئازادى ئاده‌میزاد و كه‌رامه‌تى پارێزراون به‌ڵام ئه‌م خاڵه‌ تێڕامانیكى ده‌وێ چونكه‌ ئه‌م كێشه‌ ته‌نیا به‌ لایه‌نى سیاسیه‌وه‌ به‌ند نیه‌، به‌ڵكو ئه‌مه‌ كێشه‌یه‌كى كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ و له‌ كۆمه‌ڵگه‌ى ئێمه‌ هێشتا ئاده‌میزاد خۆى پیرۆز نیه‌ و به‌ به‌هایه‌كى باڵا ناژمێردرێت، چونكه‌ وه‌كو ده‌بینین هێشتا به‌زۆر سه‌پاندنى ئایینى و ئایدۆلۆژى هه‌یه‌، و نموونه‌شى هێنایه‌وه‌ كه‌ چۆن هه‌ندێك پیاوى ئایینى هه‌یه‌ كه‌ مینبه‌رێكیان پێ سپێردراوه‌ بۆ ده‌ربڕین كه‌ شایسته‌ى ئه‌و مینبه‌ر و ئه‌و ده‌ربڕینه‌ نین.

هه‌روه‌ها مادده‌ى 49 ده‌سه‌ڵاتى كه‌مكردنه‌وه‌ى ئازادیى به‌خشیوه‌ به‌ نووسینى یاسایه‌كى دیاریكراو ، به‌ڵام لێره‌ ده‌پرسێ كێیه‌ كه‌ ئه‌م یاسایه‌ ده‌نووسێت كه‌مایه‌ى نیگه‌رانیه‌؟.

له‌ ته‌وه‌رێكى دیكه‌ى كۆڕه‌كه‌دا كۆڕگێڕ ئاماژه‌ى به‌و ڕاستیه‌ حاشاهه‌ڵنه‌گره‌دا كه‌ ئاده‌میزادى موتڵه‌ق نیه‌ و هه‌موو شتێك ڕاده‌ى هه‌یه‌ له‌ لایه‌نى سیاسى و كۆمه‌ڵایه‌تى و ژیانیش، و وتیشى ئێمه‌ ئازادیه‌كى بێ سنوورمان ناوێت، به‌ڵام با ئازادیه‌كى ڕه‌وا بێت، به‌و واتایه‌ كه‌ مافى ئه‌وه‌م هه‌بێت كه‌ ڕه‌خنه‌ له‌ ده‌ستوور بگرم و هه‌وڵ بده‌م بۆ هه‌مواركردنى، چونكه‌ شتێكى پیرۆز نیه‌، لێره‌ش پێویستیمان به‌ ویژدان و بنه‌ما ڕه‌وشتیه‌كان هه‌یه‌.

هه‌رله‌م میانه‌دا كۆڕگێڕ باسى چه‌ند كۆت و به‌ند  و سنوورێكى ناڕه‌وا ده‌كات له‌ ڕێگه‌ى ئازادیه‌ مه‌ده‌نیه‌كان و له‌ پێشه‌نگى هه‌موویان نه‌ریت (كه‌ له‌گه‌ڵ بنه‌ماكانى مافى ئاده‌میزاد و یه‌كسانى و ته‌نانه‌ت ئایینیشدا ناگونجێت).

هه‌روه‌ها لایه‌نى سیاسى له‌ واقیعدا (نه‌وه‌كو چه‌مك) به‌و واتایه‌ كه‌ پارته‌كانى ده‌سه‌ڵات هه‌ندێك سنوور و كۆت وبه‌ند داده‌نێن له‌ ڕێگه‌ى ئازادیه‌كان.

ئاینیش له‌ واقیعه‌كه‌یدا (نه‌وه‌كو له‌ حه‌قیقه‌ته‌ خوداییه‌كه‌ى) كۆت و به‌ندێكى دیكه‌یه‌ له‌م بواره‌دا، چونكه‌ ئایینیش لێره‌دا كراوه‌ته‌ هه‌ڕه‌شه‌یه‌كى لانى كه‌م مه‌عنه‌وى، و لێره‌دا كۆڕگێر وتى له‌ ڕاستیدا دیندارى بووه‌ته‌ خراپه‌كاریه‌ك بۆ خودى په‌روه‌ردگار (چونكه‌ خوا ئه‌وپه‌ڕى دادپه‌روه‌رى و جوانى و كه‌ماڵه‌).

له‌ته‌وه‌رێكى دیكه‌ى كۆڕه‌كه‌دا، شه‌كه‌رچى داواى له‌ لێبرال و عیلمانیه‌كان كرد كه‌ فێرى ئه‌وه‌ بن ڕقیان له‌ هیچ لایه‌نێك نه‌بێت و ئه‌وه‌ى پێشنیاركرد كه‌ ڕقیان له‌ دیارده‌ نه‌رێنیه‌كان بێت نه‌وه‌كو هه‌ڵگرانى ئه‌و دیاردانه‌... له‌و لاشه‌وه‌ په‌یڕه‌وى كردنى خودایى به‌شتێكى پێویست زانى چونكه‌ ئێمه‌ خوامان خۆش ده‌وێ، به‌ڵام كێ ده‌ڵێ كه‌ هه‌موو په‌یڕویكردنێكى ئایینى، په‌ڕه‌ویكردنێكى خوداییه‌؟!.

كۆڕگێڕ دیسان هاته‌وه‌ سه‌ر مه‌سه‌له‌ى ویژدان و په‌یوه‌ندیى به‌ ڕێكخستنى ئازادى و وتى ویژدان ئازادیى به‌ره‌ڵا ده‌كاته‌ ئازادیه‌كى سنووردار (چونكه‌ ئاده‌میزاد هه‌رچه‌نده‌ ویژدانێكى زیندووى هه‌بێت ڕێزى زیاتر ده‌بێت بۆ لایه‌نى به‌رامبه‌ر و نایه‌وێت زیانى پێ بگه‌یه‌نێت) و بۆ په‌ره‌پێدانى ئه‌م جۆره‌ ویژدانه‌ پێویستیمان به‌ به‌رنامه‌یه‌كى په‌روه‌رده‌یى ڕۆشنبیرى هه‌یه‌ و ئه‌مه‌ش به‌ ئه‌ركى هه‌ردوو وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده‌و خوێندى باڵاى زانى كه‌ به‌ گرنگترین وه‌زاره‌ته‌كانى ده‌ستنیشانكرد، چونكه‌ دواڕۆژ له‌ لایه‌ن په‌روه‌رده‌و خوێندنه‌وه‌ داده‌ڕێژرێت.

شه‌كه‌رچى نیگه‌رانى خۆى پیشاندا له‌وه‌ى كه‌ پارته‌ ئیسلامیه‌كان به‌ سه‌ر ده‌سه‌ڵاتدا زاڵن، چونكه‌ تا ئه‌مانه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدابن مه‌ترسیه‌كى زۆر هه‌یه‌ له‌ سه‌ر ئازادیه‌ مه‌ده‌نیه‌كان(چونكه‌ دیموكراسییان كردۆته‌ پردێك بۆ قۆرغكردنى ده‌سه‌ڵات)، ئه‌م پارتانه‌ به‌ئیسلامى كردنى كۆمه‌ڵگایان كردۆته‌ ئامانجى سه‌ره‌كى خۆیان به‌ پێچه‌وانه‌ى لایه‌نه‌ لیبراله‌كان كه‌ ده‌یانه‌وێ ده‌وڵه‌ت به‌عیلمانى بكه‌ن (به‌و واتایه‌ بیلایه‌ن بن و به‌یه‌ك چاو سه‌یرى هه‌موو ئایدیۆلۆژیاكان بكه‌ن) و هه‌وڵ بده‌ن بۆ ده‌وڵه‌تى به‌هاوڵاتیبوون.

ئا: ماجد سوره‌مێرى/ فوتو: شه‌فه‌ق