ئه‌را برايه‌يل عه‌ره‌بمان.. ده‌ راسی له‌بان چاره‌نويس كورد

شفق نيوز

كوردستان دويای ١٠٠ رووژ تويه‌نست ئه‌و ئه‌فسانه‌ بشكنێد ك ئويشێد" ريكخرياگ داعش شكه‌ست وه‌پی نايه‌ريه‌ێد"، وه‌لێ حكومه‌ته‌يل به‌غدا دويای ١٠٠ ساڵ دگان وه‌ ماف بڕيار چاره‌نويس ملله‌ت كوردستان نانه‌ن ك خاوه‌ن قوربانيه‌يل وه‌رده‌وام و دانه‌وڕياگ بوينه‌، يه‌يش له‌ وه‌ختيگ ك سێكوت له‌ خاك وڵات عه‌ره‌ب وه‌رده‌وامه‌ له‌ جه‌نگ ناوخوه‌يی و كيشمه‌كيشه‌يل تايفی و سياسی.

ئه‌وسا سه‌ختترين پرسيار له‌باره‌ی ئاينده‌ی عراق و خوه‌رهه‌ڵات ناوين بوی ك چه‌ن ده‌وڵه‌ت له‌تی دامه‌زريه‌ێد؟ برايه‌يلمانيش له‌ناونی وڵات دوچه‌مان هيمان هوير له‌ فه‌رامووشكردن و دويره‌وخستن ئه‌كه‌ن و باوه‌ريان ئه‌وه‌سه‌ ك جه‌نگ كليل گشت چاره‌سه‌ره‌يله‌، وه‌لێ ناماقوڵ و ئه‌ڵڵاجه‌وی ئه‌وه‌سه‌ ئمڕوو عراق وه‌ يه‌كگرتگ بمينێد دويای ئه‌وه‌گ ريكخرياگ ترۆريستی داعش وه‌ ره‌فتاره‌يلی چه‌وه‌ چه‌سپان ك مه‌رز ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌يله‌ راسی نيه‌و ژيان ناونی پيكهاته‌يليشی تيكه‌ڵه‌ وه‌و مه‌ترسيه‌يله‌.

برايه‌يل عه‌ره‌بمان بايه‌سه‌ بزانن ك عراق تازه‌ ها له‌حاڵه‌تيگ په‌يابوين ئاڵشتكاری و جياوازه‌ له‌ عراق وه‌رين، ئه‌ويش له‌وه‌ر دو هووكار، يه‌كه‌ميان زيايبوين هيز كورد و دويه‌ميش كه‌مه‌وبوين نفوز سنی، ئی وڵاتيشه‌ نه‌ك هه‌ر داعش هه‌ڕه‌شه‌ له‌لی ئه‌كا، به‌ڵكوو رژيم كويه‌ن تازه‌يش ويرانی كردگه‌و هه‌ر له‌سه‌رده‌م جه‌نگ جه‌هانی يه‌كه‌مه‌و تائيسه‌ هه‌ر جوور خوه‌يه‌، وه‌ل ئه‌وه‌يشا ئه‌وانه‌گيش ك خوه‌يان وه‌ هووكار مقه‌يه‌تيكه‌ر هاوسه‌نگی زانستيان له‌ مه‌يدانه‌گه‌ نه‌مه‌ندن.

بار ئيسه‌ی عراق ئاماژه‌ وه‌ وجوود جه‌نگ ناونی شيعه‌ و سنی ئه‌كا وه‌هه‌وڵ خوه‌يان ئه‌را سه‌ركه‌فتن سياسی له‌ مه‌يدانه‌گه‌، ك ئه‌وانيش دو سه‌نگه‌رن يه‌كيگيان له‌ سه‌ربازگه‌ی ئيرانی و ئه‌واكه‌يش وه‌ل سعوديه‌، ئمجا كورديش له‌ناونيان بيلايه‌ن بوی.

وه‌ل ئه‌وه‌يشا ئاشتيخوازه‌يل عه‌ره‌بيش بايه‌س بوی دگان وه‌ ئه‌وه‌يا بنياتان ك كزی كورد و ته‌مه‌ێ ده‌وڵه‌ته‌يل گه‌وراهيز هووكار بوی له‌ دابه‌شكردن خاكه‌يليان و سته‌مليكردنيان، ئمڕوويش هيز كورد و كزی داگيركه‌ر و ئاڵشتبوين به‌رژه‌وه‌نديه‌يل و سياسه‌ت ده‌وڵه‌ته‌يل گه‌وراهيز هووكار بوين له‌ نزيكه‌وكردن كورد له‌ ماف بڕيار چاره‌نويس، وه‌ل ئه‌وه‌يشا بار سياسی و كومه‌ڵايه‌تی پڕه‌ له‌ ته‌ناقوزات و سه‌ركردايه‌تی كورديش له‌ هه‌رێم كوردستان سياسه‌ت ماقوڵانه‌يگ وه‌ليا هاورده‌ كار و هه‌وڵ په‌ياكردن هاوسه‌نگييگ ئه‌ياد له‌ هه‌ڵسووكه‌فت وه‌ل ده‌وڵه‌ته‌يل هاوسا گه‌ورايگ جوور ئيران و توركيا وه‌بی ئه‌وه‌گ خوه‌ی بخاده‌ ناو كيشمه‌كيشيان و بويه‌ هووكاريگ ئه‌را كه‌مه‌وكردن گرژی سياسه‌ت، هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ سه‌ركردايه‌تی كورد گرينگی دا‌ چاره‌سه‌ر كيشه‌يل ناوخوه‌يی و په‌يبردن وه‌ په‌يوه‌نديه‌يل خاس وه‌ل ده‌وڵه‌ته‌يل هاوسا له‌وه‌ر خاتر دويره‌وخستن هه‌ر كيشمه‌كيش يا كرده‌وه‌يگ خويناوی، چوينكه‌ ئه‌گه‌ر عراق وه‌ردوام بوی له‌ په‌يڕه‌وكردن ئی ريڕه‌و ئيسه‌يه‌ ئاكامه‌گه‌ی دابه‌شبوينه‌.

برايه‌يل عه‌ره‌بمان بايه‌سه‌ ئه‌وه‌ بزانن ك كورد ئاماده‌ن ئه‌را وه‌رگرتن و پيشوازی له‌ دابه‌شبوين عراق، چوينكه‌ باوه‌ڕمان ئه‌وه‌سه‌ ك هووكاره‌يل هاوبه‌شيگ له‌ناونی نه‌مه‌ندگه‌ ك له‌ژير يه‌ك چه‌تر يه‌ك وڵات بيليده‌مان و هويچ چشتيگيش نيه‌ چاره‌سه‌ر ئه‌و ته‌ركيان قويله‌ بكا ئه‌را ده‌يه‌ها ساڵ وه‌رده‌وام بوی و كورديش خوازيارن قورتاريان بدێ له‌ی كوشتاره‌ وه‌ كه‌مترين زه‌ره‌د، منيش هاوڕام وه‌ل ئه‌و برايه‌يل عه‌ره‌به‌ ك ئويشن كورد نه‌فكه‌ر گه‌وران له‌ی وازيه‌و تونڕه‌وه‌يل عه‌ره‌ب زه‌ره‌دمه‌ن گه‌وران، وه‌لی له‌ هه‌مان وه‌خت ئيمه‌ی كورد باوه‌ڕمان ئه‌وه‌سه‌ ك نه‌فكه‌ر نيه‌ له‌ی مه‌سه‌له‌و له‌ حاڵه‌ت دابه‌شبوينيش فيلمه‌گه‌ كووتايی وه‌پی ئه‌ياد ئه‌را زه‌ردمه‌ن هه‌ميشه‌يی.

وژدانداره‌يل عه‌ره‌بيش هه‌ر بايه‌سه‌ ئه‌وه‌ بزانن ك ئمڕوو كورد جياواز له‌ ئه‌وسا دووسه‌يلی فيشتره‌و بويه‌ له‌ دوشمنه‌يلی و جه‌هان ئازاديش پشتگيری له‌ليان ئه‌كا له‌ سه‌روه‌خوه‌يی كوردستان و يه‌كيگ له‌و مه‌هانه‌يليشه‌ به‌سه‌ ئه‌را ئه‌و سه‌روه‌خوه‌ييه‌ ك ئه‌ويش ئه‌وه‌سه‌ ڕييگ تر نيه‌ ئه‌را ملله‌تيگ ك حاشا له‌ مافه‌يی كريا له‌ماوه‌ی ١٠٠ ساڵ له‌ ئاكام ريككه‌فتننامه‌ی شووم سايكس بيكۆ و دڕنده‌ترين تاوانه‌يليگ ده‌رهه‌قيان ئه‌نجام دريا، ك ئايا چ خاوه‌ن وژادنيگ ئه‌را ته‌نيا جاريگيش ئی مافه‌ وه‌پيمان ئه‌ياد ك له‌ی دووزه‌خه‌ ده‌ربچيم.

برايه‌يل عه‌ره‌بمان بايه‌سه‌ ئه‌وه‌ بزانن ك ملله‌ت كورد وه‌ روی وه‌ڕوی بوينه‌وه‌ی دژ داعش شه‌رعيه‌ت جه‌هانی وه‌ده‌سهاورد وه‌ل متمانه‌ی خوه‌رئاوا وه‌پی له‌ جه‌نگ دژ ئه‌و ريكخرياگه‌و ته‌نانه‌ت له‌ حاڵه‌ت كووتاييهاتن جه‌نگ و ئاشووگه‌ری ترۆريش ئه‌و قوربانيه‌يل و مه‌ترسيه‌يل ئه‌و باره‌ له‌ هويره‌و ناوريه‌ێد و گله‌وخوادرنيش نيه‌ له‌ داواكاری مافه‌يل ره‌وا، يه‌يش وه‌تايبه‌ت ك خوه‌رئاوا مه‌يل كلكردن هيزه‌يل زه‌مينی نه‌يرێد و مكوڕه‌ له‌بان جيوه‌جيكردن سه‌ركه‌فتن له‌ جه‌نگ دژ ترۆر و له‌ی حاڵه‌تيشه‌ ئه‌وان ناچارن پشتگيری پرووژه‌ی كورد بكه‌ن و چاره‌سه‌ريگ ناوده‌وڵه‌تی ئه‌را ئه‌و كيشه‌ بويننه‌و نه‌ك ته‌نيا ناوچه‌يی، يه‌يش بيجگه‌ حه‌ساسيه‌ت ئه‌و چوار ده‌وڵه‌ته‌ وه‌ كيشه‌ی كورد ك ئه‌وانيش پيكهاتنه‌ له‌ ئيران و عراق و سوريا و توركيا.

برايه‌يل عه‌ره‌بمان بايه‌سه‌ ئه‌وه‌يش بزانن وه‌ چه‌واشه‌ی ئه‌وه‌گ ك ئويشن هووكار سه‌ره‌كی دانه‌مه‌زرانن ده‌وڵه‌ت سه‌روه‌خوه‌ی له‌وه‌ر نه‌وين ره‌زامه‌نی ده‌وڵه‌ته‌يل ناوچه‌گه‌س ك په‌يوه‌ندی وه‌ی كيشه‌ ديرێد و تايبه‌تمه‌ندی جوگرافييان حه‌سره‌ وه‌ وشكانی و له‌ هه‌مان وه‌خت له‌وه‌ر نه‌وين يه‌كڕزی كورد و وجوود ئايدۆلۆجيه‌ت دژه‌ يه‌كتری له‌ناونيان، ك حاڵيان جوور حاڵ باقی ملله‌ته‌يل ناوچه‌گه‌و ئی مه‌سه‌له‌يشه‌ له‌نوو نه‌خش خراو ديرێد و نيشانه‌ی ئه‌وه‌يش ئه‌وه‌سه‌ ك ديد ئاشكرايگ ده‌رنه‌كه‌فتگه‌ له‌لای به‌شيگ له‌ حزبه‌يل سياسی كورد ك يه‌يش ئه‌دێده‌ كزی ره‌سانن په‌يام داواكاری ئه‌را ماف ملله‌ت كورد له‌ڕوی ناوچه‌يی و ناوده‌وڵه‌تی له‌ ناوچه‌گه‌و جه‌هان.

برايه‌يل عه‌ره‌بمان بايه‌سه‌ ئه‌وه‌ بزانن ك وجوود پێشمه‌رگه‌ له‌ كه‌ركووك و ناوچه‌يل تر له‌ ده‌يشت جوگرافيه‌ی هه‌رێم كوردستان ك ناسرياگه‌ وه‌ ناوچه‌يل كوردستانی ده‌يشت هه‌رێم وه‌ گووره‌ی مادده‌ی ١٤٠ له‌ ده‌ستور عراقی يه‌كه‌مجار وه‌خاتر روی وه‌ڕوی بوينه‌وه‌ی مه‌ترسيه‌يل داعش و دويه‌ميش ئه‌و ناوچه‌يله‌ له‌ بنه‌ڕه‌ت مێژوويی و ئنسانيه‌و كورده‌واری بوينه‌ و ئه‌گريش وجوود پێشمه‌رگه‌ په‌يوه‌س بدێ وه‌ ئاڵشتكردن جوگرافی سياسی نادێده‌ ئه‌وه‌ڵ و ئاخر مه‌سه‌له‌گه‌، به‌ڵكوو هاوردنه‌وه‌ی مافه‌يله‌ ئه‌را مه‌ردمه‌گه‌ی و كورديش هه‌ر له‌ زويه‌و ئی مه‌سه‌له‌ باسكردنه‌ و هويچ دانيشتن و گفتگوويگ له‌باوه‌ت كيشه‌ی كورده‌و نيه‌ وه‌بی باسكردن چاره‌نويس كه‌ركووك و ناوچه‌يل تر كوردستنانی ده‌يشت هه‌رێم.

كوردستان له‌ئمڕوو وه‌دويا ناتويه‌نێد ده‌رفه‌ت وه‌تاڵان بيه‌ێد و وه‌خت وه‌ هه‌رده‌ر بيه‌ێد و ناچاره‌ گونجيانيگ له‌ناونی ماڵ كورد په‌يا بكا، چوينكه‌ جموجويليگ يه‌واش ديموكراسی شايه‌ت مه‌سه‌له‌ی سه‌روه‌خوه‌يی دويا بخا، وه‌لێ ئه‌و ريڕه‌وه‌ ئه‌گرێد ك ئه‌واده‌ی وه‌ره‌و دويا ئاره‌زووه‌گه‌ی، ئه‌ويش دويای ده‌يه‌يگ له‌ مه‌شق هه‌ڵوژاردنه‌يل و چاره‌سه‌ر ناكووكيه‌يل له‌ڕی گفتگوو و دامه‌زرانن ريكخرياگ و حزبه‌يل سه‌رده‌م وه‌گووره‌ی ئه‌و ئه‌زموون ديموكراسيه‌ ك ئه‌نجامی ئه‌يه‌يم، ك ئه‌زموونه‌يليگ نرخدار و جی باسكردنه‌، يه‌يش بيجگه‌ ئازادكردن خاك و مه‌سه‌له‌ی وه‌ده‌سهاوردن سامانه‌يل سروشتی كورد و ناڕه‌زايی جاده‌ی كورد له‌ مه‌سه‌له‌ی سياسه‌ت تون وتيژی و له‌ هه‌مان وه‌خت باوه‌ڕ كورد وه‌ دانيشتن و چاره‌سه‌ره‌يل ئاشتيانه‌ ئه‌را كيشه‌يل ناونی و هه‌ولێر و مكوڕبوين له‌بان چاره‌سه‌ره‌يل ناخوه‌يی عراقی له‌باوه‌ت كيشه‌و گرفته‌يل وه‌بی ده‌خاڵه‌تكردن لايه‌نه‌يل ده‌ره‌كی.

جاده‌ی عه‌ره‌بييش بايه‌سه‌ ئه‌وه‌ بزانێد ك له مه‌سه‌له‌يل ئابووری و ره‌فتار سياسيی وه‌ل كورد نه‌ف وه‌رناگرێد وه‌و شيوه‌ ك به‌ڵێنده‌ره‌يل سياسی له‌ به‌غدا باس له‌لی ئه‌كه‌ن و ئاشكراس له‌لای گشت كه‌سيگ ك هه‌ميشه‌ خوه‌شمان ئه‌ياد وه‌ل حكومه‌ت كزيگ له‌ به‌غدا مامڵه‌ بكه‌يم و لامه‌ركه‌زيه‌ت وه‌پی په‌سه‌نتر بدێ و ناخوازيم مامڵه‌ وه‌ل حكومه‌تيگ بكه‌يم باوه‌ڕ وه‌ تيۆر پيلانكارانه‌ داشتوود و چاره‌سه‌ر سه‌ربازی هه‌ڵوژنێد و حاشا له‌ وه‌رانوه‌ر بكا.‌

برايه‌يل عه‌ره‌بمان مه‌سه‌له‌ی هه‌رێمه‌يل خاس زانن هه‌ر له‌ هه‌رێم كوردستان ‌و يه‌يش بی كووتاس، چوينكه‌ له‌ سه‌ختترين دوشمنه‌يل فيدراڵيه‌ته‌و برايه‌يل عه‌ره‌ب سنييش جه‌خت له‌لی كردنه‌ و هويچ ده‌روازه‌ يا چاره‌سه‌ريگ ئه‌را كيشه‌يليش له‌بان په‌يڕه‌و كويه‌ن نيه‌و وه‌شه‌رميشه‌و باوه‌ت فيدراڵی ئه‌يه‌رنه‌ وه‌رباس و شيعه‌يش ئيسه‌ فه‌رمانڕه‌وان و ئاگادارن له‌وه‌ك ك ناتويه‌نن حوكم گشت عراق بكه‌ن و مه‌سه‌له‌ی هه‌رێم شايه‌ت مقه‌يه‌تی له‌ ده‌سكه‌فته‌يليان بكا ك ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر كوردستانيش ئاشكرای سه‌روه‌خوه‌يی خوه‌ی بكا.

دوياخريش ئه‌خوازم بويشمه‌ برايه‌يل عه‌ره‌بمان ك راسگووترين مه‌ردمانيگ ئه‌و كورده‌يله‌نه‌ ك باوه‌ڕ و ديد خوه‌يان وه‌ئاشكرا ده‌رئه‌خه‌ن له‌باوه‌ت مه‌سه‌له‌ی ماف بڕيار چاره‌نويس و غه‌يره‌ ئه‌وانيش دروو ئه‌كه‌ن و گه‌زاف ئه‌يه‌ن وه‌ مه‌هانه‌يل تر ك هويچ كه‌سيگ باوه‌ر وه‌پی نه‌يرێد.

عه‌لی حسێن فه‌يلی