شهفهق/ قهيران سوريا كهم كهم ها له يهگ گارگهری له پهيوهنديهيل ناونی عيراق و سوريا بنهێدو ئهی
مهسهلهيشه وهی دوياييه گرنگی خوهی نيشان دايه.
سياسهتمهدارهيل وڵات عيراق هانه وريايی دان له ئاڵشتهو بوين وهز سورياو توان ئهی چنه نيشان بهيهن ك وهل ئهی جووره ئاڵشتێگا، سهلهفيهيل دهسڵات گرنه دهس خوهيان. هانه سهر ئهی باوهڕه ك ئهی چنه چشتێگ كێشهيل عيراق فرهوه ئهكا، ههرچهن ئيسهيش وڵاتهيل هاوسا وه پهيوهنديهيل ههردو وڵات كارگهرن.
بڕێگ سهرچاوهيش وهرجله ئيسه ئهی خهوهرهدان ك عيراق ئيجازه ئهدهی تا چهك ئيرانی ئهرا دهسمهيهتدان وه رژيم بهشار ئهسهد له رێ سنوورهيل ئهی وڵاته بچوود ئهرا ئهی رژيمه، ههروهيجوورهيشه ئوپۆزيسيۆن دژوهر رژيم ئهسهد وه ماليكی دوههفته وهخت دانه تا ههڵوێست خوهی له باوهت سوريايهو ئاڵشتهو بكا، ئهگهريش ئهی كار نهكا ئهوی وه بهشدارێگ له قهڵوقام مهردم سوريا هساوێ كهن.
ئهی چنه خهورێگ له راپۆرتێگ ك له رووژنامهی(ئهلموستهقبهل) لوبنانی بڵاوهو كرياس و لهتێ هاوردنه: ئيران ئهی دوياييه چهن ئوتۆمۆبيل قورس چهك له رێ خاك عيراقهو ئهرا رژيم بهشار ئهسهد كل كرديه، ئهی چهكهيلێشه وه سيارهيل ئيرانی هاتيهسه سنوور ئيران وعيراق و ئمجا ئهی چهكهيله وه سيارهيل عيراقی لهژێر سهونزی(تهڕهبار) و ميوه كل كريانهو له سنوورهيل عيراق وهل سوريا، رهسينهسه دهس كاروهدهسهيل رژيم ئهسهد.
ئهی سهرچاوهيله وهتنه: دويای يهگ فرۆكهيل ئيرانی له لای توركيايهو ناچار بوين بنێشنهو تا بهگردنان، له ناو ئهوانه بڕێگ چهك پهيا كريا. ههرچهن سيارهيلگيش ك سونزی و ميوه باريان كرياوی و له ژێر بارهگهيان چهك دوينيايهو ك ديار بوی ئهی چهكهيله له رێ خاك توركيايهو چنهو ناو سوريا، ئهرا يهيشه عيراق بويهسه دهروازهێگ ئهرا چێن چهك وه وڵات سوريا.
ئهی رووژنامه نويسايه: پشتێوانی كردن ماليكی له رژيم ئهسهد بويه مهمهر يهگ ئهنجوومهن رزگای سوريهی ديموكراتيك(لهگرووپهيل دژ رژيم سوريا) وه حكومهت عيراق دوههفته وهخت بيهن تا ههڵوێست خوهيان له وهرايوهر سوريا ئاڵشتهو بكهن.
سهرچاوهی له ئهنجوومهن رزگاری سوريای ديموكراتيك وتگه: ئهی ئهنهجوومهن له ههڵوێست هاوپهيمانی دهوڵهت ياسا فره داخ ئهكهيشێ و ئهی جويلهی مالێكيهوهاوپهيمانهيلێ چوی دوژمنێگ وهل مهردم سوريا زانهی.ئهی سهرچاوه وهردهوام ئهدهی و ئويشێ: ئهی وهفده وه نۆينهرايهتی تهمام گرووپهيل ئوپۆزيسيۆن وه ماليكی و حكومهتهگهی دوههفته وهخت دانه تا ههڵوێست خوهيان ئاڵشتهو بكهن، ئهگهريش بێجگه لهيه بكهن، ماليكی و دهوڵهتهگهی وه دوژمن مهردم سوريا زاننهی و جار ئهرای كێشن(ههرچهن ئهی ههڵوێسته وهل ئهدويای پارتهيل ئوپۆزيسيۆن نايمهسهی وهرباس تا ئهوانيش لهوهرايوهر مالكی ئهی چنه ههڵوێستێگ داشتوون).
كاروهدهسهيل دهوڵهتيش ئهی جووره خهوهرهيلێگ رهدهو كهن و ئهی چنه چشتێگ وه تهقڵای ئهرا دهس خسن عيراق له ناو قهيران سوريا ناو لهلێ تيهرن.
قسيهكهر هاوپهيمانی دهوڵهت ياسا(عهلی عهلی ئهلشهلاح) وه شهفهق نيوز لهی باوهته ئويشێ: ئيمه له سهردهم دوژمنی(سهعهد حهريری) وهل رژيم سوريا وه ئهی چنه فچ گوڕ و خهوهرهيل دروێگ وه چاوڕاوێگ ك كهناڵهيل و رووژنامهيل ژێردهس سهعهد حهريری بڵاوهو كهن ئامخته بويمهن، حهريری ها له تهقلای يهگ عيراق بكێشده ناو ئهی قهيرانه.
له وهردهوامی قسهيلێ له ئوپۆزيسيۆن سوری ك له عيراق ههڕهشه كهن، رهخنه ئهكاو ئويشێ: ئهيانه چ جوور ئوپۆزيسيۆن يا تێكوشهرهيلێگن ك هه له ئيسهو ههڕهشه له وڵاتهيل هاوسای خوهيان كهن!؟. يانه ئهگهر له ههڕهشهيل خوهيان وهڕدهوام بوون، هه وه خاستره ك ناو خوهيان بنهن ترۆريست.
لهسهر قسيهيل حهريریش ئويشێ: حهريری خاستره لهی چاوڕاو كردنه دهس بكيشێ، ئهوی سياسهتمهدارێگ ناوداره و ئهی چنه قسيهيلێ وه هساو تهمام مهردم لوبنان دانريهێد. ئيمه ئامۆژگاری كهيم تا وه هويردهوبوين فێشترێك سهرچاوهيلێ بخوهنێدو له كهناڵ ئاسمانی ئهلموستهقبهليش خوازيم ئهی چاورڕاوهيله بڵاوهو نهكا.
لهی باوهتهو، سهرۆك ئهنجومهنی رزگای ئهنبار(حهميد ئهلهاديس) رهد بوين كۆمهی چهك له سنوورهيل ئهی پارێزگا ئهرا سوريا جهخت له سهرێهو ئهكاو ئويشێ: ئهی چهكهيله گشتێ وهمهبهس پڕچهك كردن دژوهرهيل سورياس نه ئهرا رژيم بهشار ئهسهد.
سهرچاوهيل ئهمنی سوريا وتنه: دژوهرهيليان له رێ خاك عيراقهو پڕچهكهو بوون، ئاژانس خهوهری سوريا(سانا) له دهم يهكێك له سهرچاوهيل ئهمنی سوريا بڵاوهوه ئهكا: سيارهی عيراقی وهل شۆفرگهيا ك ناسنانمهی عيراقی داشتيه، له ناوچهی ناوهندی(تهنف) گيريايه ك كۆمهی فرهێگ چهك گران و سووك و نيمچه گران وهل ژاژوهرهيل چهك، مادهی تهقهمهنی و كامێرايل شهودوين لهناو سيارهگهی شارتويدهو و له رێ بوی تا يانه بڕهسنێده دهژوهرهيل رژيم سوريا.
ئهلهاديس وهردهوام ئهكا و ئويشێ: ئهی چهكهيله له وهختێگ له سنورهيل رهد بوون ك دهوڵهت كۆنتۆرۆڵ فێشرێگ له سهرسنووره پێكهاورديه، مهردم ئهنباريش له كوشيان مهردم سوريا فره نگرانن.
وهزارهت ناخوهیش له رهد بوين چهك له سنوورهيل عيراق بێ ئاگايی خوهی نيشان ئهدهی و ئهوه ئهخوازيد ك ههركهسێ زانياری لهی باوهته ديرێد، وهل هێزهيل ئهمنیا هاوكاری بكا، ئهی وهزارهته وه فرهو كردن كۆنتۆرۆڵ و فرهوهو كردن هێزهيل پاسهوانی سنوور سوريا جهختهو ئهكا.
جيگر وهزير ناخوهی له كاروبار پشتێوانی و سنوور عيراق له قسيهيلێ ئهرا شهفهق نيوز ئويشێ: هێزهيل ئهمنی وڵات له ناوچهيل سنووری عيراق وهل سوريا وه شێوهێگ فرهوڵا جيگر بوينه.
وهلهوهرچهو گرتن يهگ: تا ئيسه هويچ باوهتێگ ك پهيوهندی وهل قاچاق چهك يا هاتنوچێن قاچاقی ئايهمهيلا وه سوريا داشتوود، خهوهرێگ وه دهسمان نهرهسيه.
خهفاجی ئهيرێدهو هوير: سنوورهيل وڵاتهگهی وهل سوريا، ها له فرهوه كردن دهوری و پازگايل ئهمنی ئهی رويوهروی بوين وهل ههرچنه ههڕهشهو ههڵاماتێگ دهيشتهكیا. وهلی تا ئيسه هويچ خهوهرێگ له لايهن پازگهيل سنووری وڵات له باوهت رويدان ئهی چنه چشتهيلێگ وه ئيمه نهيرياس.
دهسڵات خوهماڵی ئهنبار له دهوڵهت ئهخوازێد وه لهوهرچهو گرتن وهز سورياو يهگ شايهد رهنگهودانێگ وهرهو عيراق داشتوود، هێزهيل سوپا لهی پارێزگا بخهيده مهرج ئاماده بوين تهمام(ئهنزار).
جيگر پارێزگای ئهنبار(سهعدون عهبيد ئهلشهعهلان) ئويشێ: قهيران له سوريا تێژهو بويه، شايهد ئهوه ديرێد ك كهسهيل چهكدار وه مهبهس رهسين وه بڕيگ له ئارمانجهيل سياسی خوهيان بانه ناو سنوور پارێزگای ئهنبارهو ك وهل ئهی وڵاتا هاوسايه، ناوچهيل سنووری وڵات بايهد جههازهيل و وهسيهلهيل پێشكهفتێگ بنهپێان تا نوا له هاتن ناياسايی بگرن.
له وهرايوه ئهی چنه داخوازهيلێ، ئهندام هاوپهيمانی ناونی سهروهليست ئهلعراقيه وه سهركرايهتی ئهياد عهلاوێ، له تهمام مهردم نيشتهجی له پارێزگای ئهنبار تواس تا دهسميهت پهنابهرهيل سوريا لهی پارێزگا بهن.
له وهردهوامی قسيهيلێ ئويشێ: مهردم پارێزگای ئهنبار وه وهخشين و كهرهم ناودهركردنه، ئهی دهرفهته ئهرا ميهتدان وه برايل سوری خوهيان لهدهس نيهن، ئيمه مهردم ئهنبار وهل سوريهيڵا قهومی نزيك بنهماڵهيی و ژن و ژنخواز ديرم، ههرچهن هاوسايشيم وهل يهكا. مهردم سوريا له سهردهم جهنگ تايفی و مهزهوێ له عيراق وه هاوش واز ئيمه قهبوڵ كردن، ئيسهیش گهی ئيمهس تا هاوش ئهرا وان واز بكهيم.
لهی لايشهو بڕيگ له سهرچاوهيل حكومی وه سهرچاوه گرتن له بڕێگ خهوهرهيل ك رهسيهسه دهس پۆليس نهينوا، له بهرزهو بوين نرخ چهك له بازار ڕهش لهی پارێزگا خهوهر دهن، يهيشه له هاڵيگه ك له مانگ وهرجله ئهی مانگه، نرخه فره ئهو خوار هاتويد.
سوريا ئهی رووژهيله وه تايبهت دويای پێكهاتن گرووپهيل مردن و لهداردان چهنها كهس له سهربازهيل سوپای وڵات سوريا وه دهس ئهی گرووپهيله، وهزێ وهرهو خراوێ چوود.
فهرمانده پۆليس موسڵ(مههدی ئهلغهراوێ) له بهيانێگ وهت: وهرجله يه، نرخ ههر دانه چهك كلاشينكۆف له بازرا ڕهش نينهوا ٢٠٠ دۆلار بوی، وهلی ئيسه نرخ ههردانهی ٨٥٠دۆلاره.
ئهی فهرماندهی پۆليسه وهردهوام ئهكاو ئويشێ: قاچاق چهك رهههندێگ چهواشه گرتيهسهو خوهی، ئهوسا له سوريا چهك هاتهو ناو، وهلی ئيسه وه سوريا قاچاق كريهيهدو لهيوای سێ پاسهوانی سنوور چهن قاچاقچی سوری دهس وهسهركرديه.
ديپلۆماسی ناونی سورياو عيراق له ساڵ ٢٠٠٩ دويای يهگ نوری مالێكی، سوريا وه يه تاوانبار كرد ك وه پشتێوانی و كل كردن چهك وهگرووپهيل چهكدار وهل عيراق له ساڵ ٢٠٠٣ ئهدهی، وهرهو خورای چێ. تا ئهو جيهگ ههر دووڵات نۆينهر و سهفيرهيل خوهيان له وڵاتهيله يهك كێشانهو، وهلی ئيسه تا رادهێگ پهيوهندی خاسيگ دێرن و فێشتر چوی يهكهوگرتن و هاوپهيمانيگه تا ديپلۆماسی دووڵات!.
| < پێشتر | دواتر > |
|---|







