شهفهق/ ئمڕوو شهممه، له سمیناریگ ك ماڵ كورد لههۆڵ دهزگاى رووشنهویرى و رهسانن شهفهق لهژیر
ناونیشان" ههرێمهیل..ئهزموون كوردستان و تهقهلا ئهرا وهههرێمكردن پاریزگایهیل"بهرپاى كرد، سیاسهتمهدار و ئهكادیمیهیل باس لهباوهت فراوانكردن دهسڵات پاریزگایهیل كردن لهمهسهلهى بهرزهوبوین داخوازیهیل لهباوهت دامهزرانن ههرێمهیل، یهیش بیجگه ئهزموون كوردستان و لایهنهیل جیاوازى ناونیان و ناونى ئارهزووهیل دامهزرانن ههرێمهیل له باقى بهشهیل تر عراق.
ئهزهار شێخلى ئهندام ئهنجوومهن نوێنهرهیل لهبان لیست عراقیه له باسیگ لهژیر ناونیشان"فیدراڵى و ئهزموون عراقى" باس له بنهماى یاسایى داخوزاى پاریزگایهیل ئهرا دامهزرانن ههرێمهیل كرد ك دهستوور عراق لهساڵ 2005 دایناگهو ئشارهت دا دهوڵهتهیل و رژیمهیل فرهیگ دهسڵاتدار و لهههمان وهخت جهختیش لهبان ههوهجه ئهرا سیستمیگ حوكم فیدراڵى كرد.
شێخلى وت: تهنانهت له بویچگترین دهوڵهتهیل جههان(مۆناكۆ) شیواز وهڕیهوبردن یا ئداره لهناونى میر و ئدارهى مۆناكۆ دابهش كریاگهو ئشارهت وه ئهوهیش كرد ك ئیسه لهجههان ریڕهو دویرهوگرتن لهسیستم مهركهزى و پهنابردن ئهرا لامهركهزى پهیڕهو كریهیگ ك دهسڵاتهیل لهتى دابهش كریهیگ لهناونى مهركهز و ناوچهیل تر.
شێخلى ك ئامادهى سمینارگه بوى باس لهوهیش كرد" لامهركهزى ئدارى ك ئیسه شیواز سیستم فیدراڵیه، ئهوهسه ك گشت چهودیرى ئدارى یا دارایى ئهرا دهسڵات مهركهزى لهبان پاریزگایهیل لاوهیگ و نموونهیش لهبان سیستم حوكم فیدراڵى خستهڕوى و وت: لهعراق وهپى وتریهیگ ههرێمهیل و لهوڵاتهیل یهكگرتگ ئهمریكا وهپیان ئویشن ولایات و له سویسرا كانتۆنات و لهدهوڵهتهیل تریش وهپى ئویشن ناوچه، ك ئى سیستمه خوهى لهدهسڵات بڕیارداناین و جیوهجیكردن و دادوهرى دوینیگهو.
شێخلى باس لهوه كرد، ك سێ شیواز ههس ئهرا ئهوهك ڕهفتار وهل پاریزگاو ههرێمهیلا بكریهى وهشیوهیگ دهستوورى، یهكهمیان وهرتهنگهوكردن دهسڵاتهیل حكوومهت مهركهزى و دویهمیان دیاریكردن تایبهتمهندى ههرێمهیل و دیاریكردن دهسڵاتهیل حكوومهت و ههرێمهیل وهیهكهو.
ههر لهوهر ئهوهیش ئاشكراى كرد، ك دهستوور عراقى دیاریكردن دهسڵاتهیل حكوومهت یهكێتى و دهسڵاتهیل هاوبهش ههڵوژانگه.
یهیش لهوهختیگ ك شێخلى باس لهجیاوازى ناونى ههرێم كوردستان و گهردین لهشوون دامهزرانن ههرێمهیل لهناوچهیل تر كرد و وت" ههرێم كوردستان لهوهرجه داناین دهستوور وجوود داشتگه، ك وهل ئهوهیشا داخوازى كریا لهبان دامهزرانن ههرێم"، و بیجگه ئهوهیش رهزامهنى خوهى نیشاندا لهبان دامهزرانن ههرێمهیل وهلى نهك لهبان بنهماى نهتهوهیى یا رهگهزى و چینایهتى.
زیاتر لهوهیش، شێخلى ئاشكراى كرد، ك مهسهلهى دامهزرانن ههرێمهیل بایهسه لهبان ئهو داخوازیه دامهزریهیگ ك شایسته بوود نهك لهبان بنهماى خواست سیاسى، یهیش لهوهختیگ ئشارهت وه ههرێم كوردستان كرد وه ئهوهك گشت داخوازیهیلى وهچهواشهى ناوچهیل تره.
شێخلى لهجواوى لهبان پرسیارو دهخاڵهتكارى ئامادهبویهیلیش لهو سمینار، ئشارهت وه بڕیگ ئشكالیهت تر كردو لهوانهیش بار سهربازى و دهسدریژى و دهخاڵهتكردن دهوڵهتهیل هاوسا وهئهوهك ئهرك دهسڵات مهركهزیهو بیدهنگى نیشانداگهو تائیسه لهعراق گرنگى سیاسى ئهرا ئى مهسهلهیش دانهنریاگه.
ئامادهبویهیلیش ئهو خاڵه خستنهڕوى ك حكوومهت مهركهزى له پیشكهشكردن خزمهتگوزارى ئهرا مهرد شكهست هاوردگهو ههرێم كوردستان لهى ڕویهو سهركهفتگهو ههر ئهوهیش پاڵ نهیگه پاریزگایهیلهو داواى دامهزرانن ههرێمهیل بكهن.
شێخلى لهكووتایى قسهیلى ههڵویست خوهى ئاشكرا كردو وت: من نییم وهل سیستم مهركهزى و هام وهل ههرێم كوردستان و لهههمان وهخت وهل ههرێمهیلا نییم لهپاریزگایهیل و بایهسه پاریزگایهیل دهسڵات فراوانتریگ داشتوون.
لهشوون ئهوهیش شیهوكهر سیاسى ئبراهیم سمێدهعى، ئشارهت وه كهمتهرخهمى رژیم سیاسى عراق كرد لهبان ئهنجامنهداین پرووژهى دهوڵهت هاووڵاتیبوین، ك ههرچهنى كوومهڵگاى ناودهوڵهتى و وڵاتهیل یهكگرتگ ئهمریكایش هاوكار بوینه وهل عراقا، وهلى وهرپرسهیل فره دویاكهفتن له گامناین وهرهو ئى پرووژه.
سمێدهعى ك ئامادهى سمینارهگه بوى و وتاریگ لهتى پیشكهش كرد، وت: لهگرنگترین ئهو خاڵهیله ك چارهسهر نهكریانه ماددهى 140دهستووره، ك ههرچهنى تهركیز لهبانى كریاگهو بودجهى گهورایگ ئهڕاى دانریاگه ئهرا چهودیریكردنى، وهلى هیمان چارهسهر نهویهو تهنیا گامیگیش ئهڕاى نهنریاگهو كیشمهكیش پهیوهندى ناونى حكوومهت مهركهزى و ههرێم تهنیا بویهسه مایهى چارهسهركردن 10% ئهو خاڵهیل چارهسهرنهكریاگه.
لهههمان وهخت، سمێدعى بیجگه ئهوهك باس لهخاسى بار ئاسایش و ژیان مهردم ههرێم كوردستان و ئاوهدانى و بنیاتناینى كرد، ههمیش وت: كومپانیاى دهوڵهتهیل تر و لهوانهیش دهوڵهتهیل هاوسا ركابهرى یهكترى كهن لهوهر خاتر سهرمایهگوزارى له كوردستان وهك سویریگ وهختى و ئاشكراى دهرفهت سهرمایهگوزارى راسكانى لهكوردستان كهن ك تهنیا شوونهیل گهشت وگوزراى نهود وهچهواشهى ناوچهیل تر ك سامان فرهیگ گرتهسه خوهى و تائیسه نهف خاسیگ لهلیان وهرنهگیریاگه.
سمێدهعى لهبان داخوازى دامهزرانن دهوڵهتیگ كوردى ئهوهیش خستهڕوى، لهحاڵهتیگ ئهگهر بایگ و مینهى جیوهجیكردن ئهو خواسته بكریهیگ ، ئهوه كاریگهرى ههرێمى دوباره روى ئهكاده فشارخستن لهبان ههرێم كوردستان.
وهل ئهوهیشا سمێدهعى دژ ئهوه نهوى ك ناوچهیل كیشهلهسهر بخریهنه بان ههرێم كوردستان، وهلى وهمهرجیگ عراق وه یهكگرتگى بمینیگ و بیجگه ئهوهیش ئشارهت وه دریغیكردن عهرهب كرد لهعراق لهباوهت پهیوهندییان وهكوردستان و وت: باوهڕم ئهوهسه ئیمهى عهرهب بهشدارى كیشهو گرفتهیل كهیم و لهبان كورد چهسپنیمنهى.
بیجگه ئهوهیش سمێدهعى ئهو پیشنیاریشه خستهڕوى، ك كهسهیل عهرهب تیكهڵ پهرلهمان كوردو ناوچهیل كوردى بكریهن، ك وهباوهڕ خوهى ئى كاره نهف كورد هالهتى و رووح نیشتمانپهروهرى لهتى كریهیگه دى، وهل ئهوهیشا داواى دروسكردن دهسهیل عهرهبى و توركمانى كرد لهكوردستان، ك وهو جووره دهنگیان زیاترهو بوود لهناو حكوومهت كوردى و پهرلهمان كوردى.
سمێدهعى ئشارهت كرد ئهرا ئهوهك ئمڕوو رویدهیگ لهباوهت داخوازى وهههرێمبوین، پیكهاتگه له سیاسهت كاردانهوهو ههوڵ یهكلاكردنهوهى كیشمهكیشهیل ناونى هیزهیل سیاسى ههر لهساڵ 2003تائیسه، وهتایبهت لهوهخت نهمهندن دهور ئهمریكى، یهیش لهوهختیگ ئشاره وهئهوهیش كرد ك داخوازى ئهرا وهههرێمبوین ههوهجهیگ واقعى نیه.
ئبراهیم سمێدهعى لهكووتایى قسهیلى وت: ئیمه بایهسه ئامانجمان ئهوه بوود مقهیهتى لهههرێم كوردستان بكهیم وهلى وهمهرجیگ روى لهپرووژهى دهوڵهتبوین نهكهن و عهرهبیش بایهسه رهفتار خوهیان بزانن وهل ههرێم كوردستان و رهگهزپهرسى شۆڤێنیهیل عهرهب هیلیگ كورد ههڵویست نهتهوهیى وهربگرێد.
| < پێشتر | دواتر > |
|---|
