شهفهق/ د. سروه ئهسعهد
لهتهشرین دویهم 1918ناوچهى شهرگات لهباشوور موسڵ له 13ى ههمان مانگ داگیر كریاو رهسیه ههولێر.
شێخ مهحموود وهرجه كووتاییهاتن جهنگ ههوڵ ئهوه دا پهیوهندى بكاده بریتانیهیل وه تایبهت دویاى رهسینیان ئهرا بهغداو دویاخر ئهرا كفرى، بیجگه ئهوهیش پهیوهندى بكا وهسهرۆك هووزهیل تر لهناوچهیل ناونى بهغداو خانهقین و كفرى و لهوانهیش مستهفا پاشاى باجهڵان. وهلى زوورم ناوچهیل كوردستان باشوور یا ولایهت موسڵ لهروى سهربازیهو داگیر نهكریاوید لهلایهن هیزهیل بریتانى.
لهیره بایهسه ئشارهت وه ئهوه بكهیم ئهرا هووكار ئهوهك وهرپرسهیل بریتانى له بهغدا هویر له دامهزرانن حكوومهتیگ كوردى و خودموختارى كردن لهسلێمانى وه سهركردایهتى شێخ مهحوود و دهركردن بڕیاریگ " ههر هووزیگ كورد ك نیشتهجى ناوچهى ههڵكهفتگ ناونى زێ یا زابه تا دیاله، ههق دیرێد وه ئیرادهى خوهى شێخ مهحموود ههڵوژنێد تهنیا هووزهیل نیشتهجى ناو مهرز ئیرانى نهود". هووكارهگهیشى ئهوه بوى ك:
1- بریتانیا ئهو هیز داگیركهر و ئهو ئداریهیل خاس و خواسته نهیاشت.
2- ههڵویست سیاسى و سهربازى بریتانى سهقامگیر نهوى و متمانهیش نهیاشت لهناوچهیل كوردى بمینێد.
3- مهیل بریتانیا ئهرا ئهوه بوى مقهیهتى لهههڵویست خاس كوردى بكا. ئمجا شێخ مهحموود داواى ئهوه كرد سهركردهیگ بریتانى سهردان سلێمانى بكاو كوردستان له لیست ئازادى مللهتهیل بیبهش نهود. ههر لهوهر ئهوهیش نوئێل هات له16ى تهشرین دویهم 1918 سهردان سلێمانى كرد. ئمجا له یهك كانوون یهكهمیش "ولسن" حاكم مهدهنى رهسیه سلێمانى و جویر حوكمداریگ دگان وه شێخ مهحموود نریا، ئى ههڵویست خاس كورده لهیوا كرد بریتانیهیل متمانه وهربگرن لهڕوى ئاسایش و بار كوومهڵایهتى و ئابوورى وهبى ئهوهك ههوهجه وه دامهزرانن ئدارهیگ سهربازى راسهوخۆ.
4- وجوود هس نهتهوایهتى كوردى لهناونى سهركردهیل كورد، ك نوئیل لهیوا هویرهو لهلى كرد خاسترین ریگه ئهرا وهدیهاتن ئامانجى و رهسین ئهرا كوردستان باشوور، ئهویش وهكاربردن هس شهرعى نهتهوهیى بوى ك ئهرا وهختهیل فرهیگ لهناونى هووزهیل كورد ئسپات خوهى كرد.
5- ئى ئهزموون خودموختاریه بووده خاڵ سهرهتاى گامناین بریتانیهیل وهرهو ناوچهیل تر له كوردستان و توركهیلیش دى نیهتویهنن دوباره بانهو ئهرا ناوچهى میزۆپۆتامیا.
6- كوردستان بووده دووس و هاوپهیمان بریتانیاو ڕى لهتهماحكارهیل تر گرێد له داگیركردن ولایهت موسڵ.
وهلى هووكار ئاڵشتكردن سیاسهت بریتانى و كووتاییهاوردن وهو خودموختارى حكوومهت سلێمانیه، مهندن میجهر نوئیل ئهفسهر سیاسى و رێكخهر ناونى بریتانى و كوردى له سلێمانى دویاى 23 ڕووژ راپۆرتیگ نویسا ك پهیوهندى ناونى شێخ و حكوومهت بریتانى ئهوهسه ك شێخ تواێد جویر ههر مللهتیگ تر چارهنویس كوردستان باشوور دیارى بكریهێد، وهلى بریتانیا تواس كوردستانیگ دروس بكا لهژیر چهودیرى و رینمایى بریتانى، دویاى ئهوهیش قانجاز له نفووز شێخ مهحموود بكا جویر بهشیگ له سیاسهت بریتانى، وهل ئهوهیشا بریتانیا لهیوا هویرهو كرد ئى تهنیا ئهزموون خودموختاریه له میزۆپۆتامیا دهسڵاتیگ خودى تواێد، ك یهیش وهچهواشهى خواست بریتانیهیل بوى و ههر لهوهر ئهوهیش حكوومهت سلێمانى له 1919 كووتایى وهپى هات.
| < پێشتر | دواتر > |
|---|
