شهفهق/ د. هاشم ئهحمهدزاده
كومهڵایهتى و هاوسهنگى هیز و میكانیزم یا ئالیهت ههڵسووكهفت دهسڵات له كومهڵگایگ دیاریكریاگ.
مهیدانیگ لهیهكهوداین لهبان ژن كورد لهئهدهبیات كاریگهرى ژن لهرۆمان پیاوهیل ئویشیگ : ژنهیل لهى رۆمانهیله چوین دوینریانهو تاریفیان چهسهو لهپهیوهندى وهل پیاوهیلا چ نهخشیگ دیرن؟ ههڵبهت شایهت خاسترین مهیدان ئهرا دهسنیشانكردن شوون ژنهیل له كومهڵگاى كوردى بهحس ئهو چشته بوود ك رۆمان ژنهیل كورد ئهرا ژنهیل دروس بویه.
ژنهیل رۆماننویس و ههڵسووكهفتیان وهل كارهیل پیاو و ژن و تاریفكردن ئهرك و ههقهیلیان، شایهت ئهو دهرفهت راسۆخۆ بوود ك شیهوكهر ئهدهبى بتویهنیگ وهسهبهب ئهوهوه هویروڕاى كومهڵگا وهخاسترین شیوه بوینیگ . تهنانهت ئهگهر ئادهمیزاد باوهڕیش وه كاریگهرى ژیان و ئهزموون نویسهر نهیاشت لهبان ئهو چشته ك نویسسیگهى، ئهوه كریهیگ تاڕادهى فرهیگ دڵنیا بوود ك باوهتهگه ها لهپهیووهندى گوڕو گورجیگ وهل هس ئهدهبى نویسهر و كارهیل سهردهما. وه مانایگ تر كریهیگ ك دهق یا نهس ئهدهبى وهبهرهاتگ لهلایهن ژنهیلهوه جویر وتاریگ سیاسى تهماشا بكریهیگ ك لهتى خهتهیل سهرهكى هویروڕاى باو یاتهقلید و زاڵ لهدهورهیگ دیاریكریاگ خوهیان نیشان بیهن. یهكهم مهسهله ك لهپهیوهندى وهل ئى باسه سهرههڵدهیگ ، ئهوهسه ك ئایا دابهشكردن ئهدهبیات لهبان بنهماى رهگهزى یا جنسى نویسهرهیلهوه پهیمانهیگ هوشیارى دیریگ؟ لهڕاسى ئهیه پرسیاریگهك لهچهن دهیهى گوزهیشت مشتومڕ فرهیگ لهناو كۆنگرهو دانیشتنهیل ئهدهبى و ئهكادیمى دروس كردگه. (توریل موا) لهباسكردنیگ لهبان فێمینیزم رووشنایى خهیگه بان چهن چهمكیگ هاوپهیوهس و هاوڕیشگ جویر: ههڵویستیگ سیاسى، ژنێتى، باوهتیگ بیۆلۆژیگ و ژنایهتى، بڕیگ تایبهتمهندى تاریفكریاگ كلتوورى. وهل ئهوهیشا(ئیلیهن شوالتر)مهسهلهى هوشیارى ژنهیل وه سێ قوناغ دابهش ئهكا: قوناغ ژنایهتى ك پیكهاتگه له دریژهداین وه لاساییكردن شیوهیل زاڵبوین و نهریت هونهرى و ههوڵداین ئهرا ژنانهكردنیان و قوناغ فیمینیستى ك جهختكردنه لهبان گرنگى و ههق كهمایهتیهیل و قوناغ ژنایهتى ك پیكهاتگه له خودناسین و گهردین لهشوون شوناسنامه.
ئنجا باسكردن لهى چهمكهیله ئهوه نیشان ئهدا، ك شیهوكردن لهبان مهسهلهى ژن بیجگه چهمك باو فێمینیستم چهمك(ژنێتى و ژنایهتییش گریگه خوهى. تاریف ئى چهمكهیلهو گهردین لهشوون شوونهواریان له نویسانن وهگشتى و نویسانن ژنهیل وهتایبهت دهرفهت ئهوه رهسنن ك مهسهلهى دابهشكردن نویسانن وهگوورهى جنس نویسهرهگهى پاكتر و خاستر شیهو بكریهیگ .
مهبهس سهرهكى لهیرا ئهوهسه ك تهماشایگ رۆمان ژنهیل كورد بكهیم و لهى دیدهوه تایبهتمهندى ژنانهیى و شوونهوار هویرو باوهڕ ئى جووره فێمینیستیگ دیارى بوود. ئنجا بابزانیم ڕۆماننویس ژن لهمهسهلهى رۆماننویسانن كوردى تاچهنیگ دیارن و تایبهتمهندى ژنهیل كورد چوینه؟
بیگومان شمارهى رۆماننویسهیل ژن لهئهدهبیات كوردى فره كهمن و زیاتر كار ئهڵهگهوردانن بویه له زووانیگ ترهوه ئهرا كوردى، تایبهتمهندیهیل ژنهیل كورد ئهوهسه ههل ومهرجیگ ناچاریان ئهكا ئهرا خستنهڕوى توانایهیلیان و ههر لهوهر ئهوهیش خوهیان لهى مهیدانه شارنهو.
| < پێشتر | دواتر > |
|---|
