شـه‌فــه‌ق نــیوز

شه‌فه‌ق/ د. رێدار محه‌مه‌د ئه‌مین

له‌ى سه‌رده‌مه‌ خه‌وزڕانن بویه‌سه‌ دیارده‌ى فراوانیگ، هویچ كه‌سیگ نیه‌ له‌ئیمه‌ رووژیگ له‌روووژان تویش

ئى گرفته‌ ناتویگ،ئمجا هه‌رچه‌نى هووكاره‌یل خه‌وزڕانن فره‌ن و له‌وانه‌یش جه‌سه‌یى و ده‌روینى، وه‌لى زوورم ئه‌و هووماره‌یله‌ چنه‌و ئه‌را نه‌وین به‌رنامه‌یگ خه‌فتن خاسیگ.

ئاشكراس ك له‌هویر گشت كه‌سیگ  به‌رنامه‌یگ هه‌س وه‌پى ئویشن سه‌عات بایلۆژى، ئنجا ئه‌گه‌ر بایگ و ئاده‌میزاد ئى سه‌عاته‌ باریگه‌ كار، ئه‌وه‌ بیگومان هوكاره‌ى ئه‌كا ك رووژانه‌ له‌ماوه‌یگ دیاریكریاگ بخه‌فیگ و بایگه‌ خه‌وه‌ر وه‌بى ئه‌وه‌ك تویش هویچ گرفتیگ بوو هس و هس بكا كه‌م یا فره‌ خه‌فتگه‌.

له‌ڕوى زانستیشه‌و ئه‌وه‌ ده‌ركه‌فتگه‌ ك ئاده‌میزاد رووژانه‌ هه‌وه‌جه‌ وه‌ 6- 10 سه‌عات خه‌و دیرى، دى زیاتر یا كه‌متر له‌ى له‌ى ماوه‌ زه‌ره‌د ده‌روینى و لاشه‌یى دیریگ و خاسترین چشت ئه‌وه‌سه‌ ئى خه‌فتنه‌دوجار له‌ماوه‌ى 24 سه‌عات روى به‌یگ ، وه‌تایبه‌ت ئه‌را ئه‌وانه‌ك مه‌ژگ و ته‌ركیزكردن فره‌ تیه‌رنه‌ كار.

به‌حس و له‌یه‌كه‌وداینه‌یل ئاشكراى ئه‌وه‌ كردنه‌ ئه‌وانه‌ك كه‌م خه‌فن، وه‌رگرى یا مه‌ناعه‌ى له‌شیان كه‌مه‌و بوودو زیاتر تویش نه‌خوه‌شى تیه‌ن، له‌هه‌مان وه‌ختیش هویره‌وه‌رى(زاكره‌)وته‌ركیزیانیش كه‌مه‌و بوودو عومریانیش كه‌متره‌ له‌وانه‌ك وه‌ خاسى خه‌فن، وه‌لى خه‌فتن فره‌یش ته‌مه‌ڵ ئاده‌میزاد ئه‌كاو تواناى لاشه‌یى و ده‌روینى كه‌متره‌و ئه‌كا. ئه‌گه‌ر جه‌نابد یه‌كیگید له‌وانه‌ك تویش خه‌وزڕان بویده‌و هویچ هووكاریگ ده‌ره‌وینى یا  لاشه‌یى نیه‌وینیده‌و ك وه‌جووریگ هس كه‌ید ژیاند كه‌میگ سه‌خته‌و بویه‌، ئه‌وه‌ تویه‌نید له‌ڕى په‌یڕه‌وكردن به‌رنامه‌یگ گونجیاگ له‌ى گرفته‌ ره‌ها بویدو به‌رنامه‌گه‌یش وه‌ى جووره‌سه‌:

1- هه‌میشه‌ هه‌وڵ بیه‌ رووژانه‌ ئه‌را ماوه‌ى دریاریكریاگیگ بخه‌فیدو گشت رووژیگ هه‌مان ماوه‌ بوود، ئه‌را نموونه‌: 6 یا 8 سه‌عات له‌ 12ى شه‌و تا 6 شه‌وه‌كى، یا 11ى شه‌و تا 7 شه‌وه‌كى، ئنجا ئه‌گه‌ر رووژیگیش له‌وه‌ر وجوود هه‌ر گرفتیگ نه‌تویه‌نستید ئى ماوه‌ بخه‌فید، ئه‌وه‌ خاستر ئه‌وه‌سه‌ رووژ دویاتر یا كووتایى هه‌فته‌ یا هه‌ر وه‌ختیگ تر گونجیاگ قه‌ره‌بوو یا ته‌عویز ئه‌و وه‌خته‌ بكه‌ید.

2- جه‌م سه‌عاته‌یل خه‌فتن له‌ رووژیگ دابه‌ش بكه‌ له‌بان دو وه‌خت، شه‌و و دویاى نیمه‌ڕوو.

3- له‌ شه‌و ئه‌و خواردنه‌یله‌ مه‌خوه‌ ك بوونه‌ ووكار دیر خه‌فتن یا خه‌وزڕیان، له‌وانه‌یش خواردن چه‌ور، گشت قرمز، تفتى، قاوه‌، تویه‌نید له‌جیاى ئه‌یانه‌ خواردن سووكیگ بخوه‌ید ك زوورم پیكهاته‌یلى پیكهاتوید له‌ سه‌وزى و میوه‌جات.

4- وه‌رجه‌ خه‌فتن په‌رداخیگ شیر یارمه‌تى خه‌و ئارام ده‌یگ.

5- ئه‌گه‌ر رووژانه‌ وه‌رزش كه‌ید، بایه‌سه‌ ئى وه‌خته‌ نه‌كه‌فیگه‌ كووتایى شه‌و، چوینكه‌ بووده‌ هووكار خه‌وزڕانن، ئنجا وه‌رزشكردن رووژانه‌ یارمه‌تیه‌ ئه‌را خه‌وئارامى.

7- وه‌رگرتن دوش(خودشوردن)، ك ئه‌ویش یه‌ك سه‌عات وه‌رجه‌ خه‌فتن، چوینكه‌ بووده‌ یارمه‌تى ئه‌را خاوه‌وبوین لاشه‌و ئسراحه‌ت مه‌ژگ.

8- له‌و غورفه‌ ك خه‌فید خاستر ئه‌وه‌سه‌ گشت گڵۆپه‌یل بكوشنیده‌و، وه‌ل ئه‌وه‌یشا كپ و بیده‌نگ بوود، یا مۆسیقاى ئارامیگ بژنه‌فید تا خه‌وده‌و بووه‌یگ.

9- پاڵشته‌گه‌د بیلا وه‌و شیوه‌ بوود ك خوه‌د حه‌ز له‌لى كه‌یدو له‌ڕوى پزیشكیه‌و پاڵشت و شوون نه‌رم ئه‌را خه‌و ئارام خاسه‌.

10- ته‌نیا ئه‌و وه‌خته‌یله‌ بچوه‌ بان جییه‌گه‌د ك هس وه‌خه‌فتن كه‌ید، ئه‌گه‌ریش دویاى ئى گامه‌یله‌ تواناى خه‌فتن نه‌یاشتید، ئه‌وه‌ یه‌كسه‌ر به‌وه‌ ده‌یشت و كتاویگ بخوه‌ن یا ته‌ماشاى ته‌له‌فزیۆن بكه‌و دویاخر بچووه‌ بان جییه‌گه‌د و بخه‌ف.

 

 

 

< پێشتر		دواتر >